Máy bay điện lớn nhất thế giới sắp bước vào chuyến bay đầu tiên sau khi Heart Aerospace nhận được sự chấp thuận từ Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA).
Theo đó, FAA đã cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện bay đặc biệt hạng mục thử nghiệm (Special Airworthiness Certificate in the Experimental Category - SAC-EC) cho mẫu máy bay trình diễn X1 của Heart Aerospace.
Chứng nhận này cho phép X1 bắt đầu các chuyến bay thử nghiệm từ sân bay quốc tế Plattsburgh (bang New York), đưa chương trình từ giai đoạn thử nghiệm trên mặt đất sang giai đoạn kiểm chứng trên không.
Trước khi được cấp phép, X1 đã hoàn thành hàng loạt thử nghiệm về kết cấu, hệ thống đẩy, các hệ thống điện tử cũng như các bài kiểm tra lăn bánh ở tốc độ thấp và tốc độ cao nhằm chứng minh khả năng sẵn sàng cho chuyến bay có người lái.
Việc bước vào giai đoạn thử nghiệm trên không sẽ giúp các kỹ sư thu thập dữ liệu thực tế về đặc tính bay, khả năng điều khiển, hiệu suất hệ thống đẩy, hệ thống điều khiển bay và mức độ tích hợp giữa các hệ thống.
Những dữ liệu này sẽ là nền tảng để hoàn thiện thiết kế của mẫu máy bay thương mại ES-30 và phục vụ quá trình chứng nhận trong tương lai.
X1 không phải nguyên mẫu thương mại mà là máy bay trình diễn công nghệ kích thước thật, được phát triển để kiểm chứng các công nghệ cốt lõi trước khi áp dụng lên dòng máy bay khu vực lai điện ES-30.
Với sải cánh 106 feet (hơn 32 m), chiều dài thân 76 feet (hơn 23 m) và trọng lượng cất cánh tối đa hơn 25.000 pound (xấp xỉ 11.340 kg), X1 được Heart Aerospace đánh giá là máy bay điện lớn nhất từng được chế tạo.
Khác với X1 sử dụng hoàn toàn động cơ điện, ES-30 được thiết kế là máy bay khu vực lai điện chở 30 hành khách. Máy bay có thể vận hành hoàn toàn bằng pin trên các chặng ngắn, đồng thời sử dụng hệ thống động cơ hybrid song song độc lập để mở rộng tầm bay.
Theo thiết kế, ES-30 có thể bay khoảng 125 dặm (201,17 km) chỉ bằng năng lượng pin và đạt 500 dặm (804,67 km) khi sử dụng hệ thống hybrid.
Mô hình này được kỳ vọng giúp giảm đáng kể mức tiêu thụ nhiên liệu và lượng phát thải trên các tuyến bay khu vực, đồng thời vẫn đáp ứng yêu cầu khai thác thương mại.
Ông Anders Forslund, nhà sáng lập kiêm CEO Heart Aerospace, cho biết việc được FAA cấp phép là cột mốc quan trọng nhất của chương trình tính đến thời điểm hiện tại.
"Việc nhận được giấy phép bay từ FAA đưa chương trình X1 đến gần chuyến bay thử nghiệm đầu tiên. Thành tựu này phản ánh sự tỉ mỉ của các đội ngũ kỹ thuật và thử nghiệm bay của Heart, cũng như mối quan hệ hợp tác chặt chẽ mà chúng tôi đã xây dựng với FAA”, ông Anders Forslund phát biểu.
Chiếc X1 lần đầu được giới thiệu tại Thụy Điển vào năm 2024. Sau đó, Heart Aerospace chuyển trụ sở từ Gothenburg sang Los Angeles và đưa hoạt động thử nghiệm bay sang Mỹ khi chương trình bước vào giai đoạn phát triển tiếp theo.
Theo ông Cole Randle, Trưởng bộ phận Quan hệ doanh nghiệp của Heart Aerospace, sự hợp tác với FAA sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển ES-30.
Ông cho rằng cách tiếp cận cởi mở của FAA đối với các dòng máy bay thế hệ mới đang góp phần thúc đẩy ngành hàng không thương mại tiến gần hơn đến kỷ nguyên bay điện, đồng thời hỗ trợ mục tiêu giảm chi phí vận tải hàng không của Heart Aerospace.
Heart Aerospace là một trong nhiều nhà sản xuất đang theo đuổi công nghệ máy bay điện và lai điện dành cho hàng không khu vực. Phân khúc này được xem là phù hợp hơn với công nghệ động cơ điện nhờ quãng đường bay ngắn và số lượng hành khách ít hơn so với các dòng máy bay thân hẹp hoặc đường dài.
Thay vì cạnh tranh trực tiếp với các chương trình thay thế máy bay thân hẹp của Airbus hay Boeing, Heart Aerospace tập trung vào các tuyến bay khu vực, nơi chi phí khai thác thấp hơn và khả năng giảm phát thải có thể cải thiện hiệu quả kinh tế của việc kết nối các cộng đồng nhỏ.
Theo Heart Aerospace, ES-30 đã nhận được cam kết đặt mua từ nhiều hãng hàng không và công ty cho thuê máy bay. Tổng giá trị đơn hàng hiện vượt 9 tỷ USD, trong đó có các khách hàng như United Airlines và Air Canada.
Theo kế hoạch, ES-30 dự kiến được cấp chứng nhận thương mại vào năm 2031. Vì vậy, chương trình bay thử X1 được xem là bước đi quyết định để chứng minh các công nghệ trước khi đưa vào sản xuất hàng loạt.
Sự tiến triển của Heart Aerospace diễn ra trong bối cảnh các tập đoàn hàng không vũ trụ lớn cũng đang tăng tốc đầu tư vào công nghệ hybrid-điện.
Tại Triển lãm Hàng không Quốc tế Farnborough 2026 diễn ra từ ngày 20 – 24/7 tại Anh, Airbus đã cập nhật tiến độ chương trình Large Electric Integrated Aircraft (LEIA), quy tụ 25 đối tác thuộc liên doanh Clean Aviation nhằm phát triển các công nghệ cốt lõi như hệ thống điện, pin, điện tử công suất và quản lý năng lượng cho thế hệ máy bay lai điện tương lai.
Không tập trung vào một mẫu máy bay cụ thể, LEIA hướng tới việc tích hợp và kiểm chứng các công nghệ ở cấp độ toàn bộ máy bay để chuẩn bị cho các ứng dụng thương mại sau này.
Trong bối cảnh đó, việc FAA cấp phép bay thử cho X1 đánh dấu thêm một bước tiến quan trọng của ngành hàng không trong quá trình chuyển đổi từ nghiên cứu trong phòng thí nghiệm sang thử nghiệm thực tế.
Mặc dù còn nhiều năm nữa ES-30 mới có thể được chứng nhận khai thác thương mại, các chuyến bay đầu tiên của X1 sẽ cung cấp dữ liệu quan trọng để hoàn thiện công nghệ, mở đường cho thế hệ máy bay khu vực phát thải thấp trong tương lai.
