Sau gần 1 năm triển khai, giải pháp nhận diện sinh trắc học đã từng bước trở thành một phương thức phục vụ mới, hiện đại và thuận tiện đối với hành khách đi máy bay.
Mỗi ngày, hàng trăm nghìn hành khách di chuyển qua hệ thống sân bay trên cả nước, kéo theo áp lực ngày càng lớn đối với công tác phục vụ, kiểm soát an ninh và quản lý khai thác. Đáng nói, trong bối cảnh ngành hàng không đẩy mạnh chuyển đổi số, việc ứng dụng định danh, xác thực điện tử và nhận diện sinh trắc học được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhằm rút ngắn thời gian làm thủ tục, giảm phụ thuộc vào giấy tờ truyền thống và nâng cao trải nghiệm của hành khách.
Là đơn vị quản lý, khai thác 21 cảng hàng không trên cả nước, gồm 8 cảng hàng không quốc tế và 13 cảng hàng không nội địa, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) được giao vai trò chủ lực trong triển khai giải pháp ứng dụng định danh, xác thực điện tử và nhận diện sinh trắc học phục vụ hành khách đi tàu bay.
Gần một năm kể từ khi kế hoạch được triển khai, công nghệ định danh, xác thực điện tử và nhận diện sinh trắc học đã dần hiện diện tại các điểm chạm quan trọng trong quy trình phục vụ hành khách hàng không. Tại hệ thống sân bay do ACV quản lý, việc làm thủ tục, kiểm tra an ninh và lên tàu bay bằng sinh trắc học đang từng bước thay thế các phương thức xác thực truyền thống, hướng tới mô hình hành trình số liền mạch.
Theo báo cáo, ACV đã hoàn thành việc xây dựng nền tảng hạ tầng sinh trắc học quy mô toàn quốc tại các cảng hàng không trực thuộc, triển khai cho 100% chuyến bay nội địa và đưa tỷ lệ sử dụng sinh trắc học tại nhiều điểm chạm tăng trưởng vượt bậc so với thời điểm bắt đầu triển khai.
Tính đến tháng 5/2026, hệ thống thiết bị sinh trắc học đã được lắp đặt tại 19 trong số 21 cảng hàng không trực thuộc. Ba trường hợp chưa hoàn thành gồm Cảng hàng không Cà Mau, Liên Khương đang được nâng cấp, sửa chữa và Cảng hàng không quốc tế Long Thành chưa đưa vào khai thác.
Không chỉ mở rộng phạm vi triển khai, ACV cũng đầu tư đồng bộ các thiết bị phục vụ xác thực sinh trắc học tại nhiều điểm trong hành trình của hành khách, từ quầy check-in, cửa kiểm soát an ninh cho tới cửa lên tàu bay. Tháng 1/2026, tỷ lệ lắp đặt tại các vị trí quầy làm thủ tục, cổng kiểm soát an ninh và cửa lên tàu bay đạt từ 50% - 83% tuỳ cảng.
Đến tháng 4/2026, ACV đã hoàn thành lắp đặt 100% thiết bị sinh trắc học tại khu vực quầy làm thủ tục ở hầu hết các cảng hàng không, hệ thống cửa kiểm soát an ninh tự động đạt từ 70% - 100%. Đồng thời tiếp tục mở rộng lắp đặt cửa lên tàu bay tự động tích hợp sinh trắc học.
Số liệu thống kê còn cho thấy tỷ lệ sử dụng sinh trắc học đã tăng đáng kể tại tất cả các điểm chạm trong hành trình của hành khách. Trong đó, mức tăng rõ nét nhất được ghi nhận tại khu vực quầy làm thủ tục. Nếu như tháng 8/2025, tỷ lệ hành khách sử dụng sinh trắc học tại đây mới đạt 11,1% thì đến tháng 5/2026 đã lên tới gần 89% tại nhiều cảng hàng không trực thuộc ACV cung cấp dịch vụ phục vụ mặt đất, tương đương mức tăng hơn 8 lần sau chưa đầy một năm.
Tại khu vực kiểm soát an ninh, tỷ lệ sử dụng sinh trắc học tăng từ 7,4% lên 43%. Trong khi đó, tỷ lệ hành khách thực hiện thủ tục bằng sinh trắc học tại cửa lên tàu bay cũng tăng từ 4% lên 35%.
Đối với nền tảng định danh điện tử VNeID, tỷ lệ sử dụng hiện vẫn ở mức thấp hơn so với các hình thức xác thực trực tiếp tại sân bay, song đã tăng từ 2,3% lên khoảng 6% sau một năm triển khai. Điều này cho thấy hành khách bắt đầu làm quen với việc sử dụng danh tính số trong hành trình hàng không, dù dư địa để mở rộng vẫn còn khá lớn trong thời gian tới.
Về phía các hãng bay, từ cuối tháng 4/2025, một số hãng hàng không đã bắt đầu triển khai giải pháp đặt vé và làm thủ tục trực tuyến trên nền tảng định danh điện tử VNeID của Bộ Công an. Trong đó, Vietnam Airlines và Vietjet Air là hai hãng đầu tiên tham gia kết nối hệ thống. Riêng Vietjet Air còn tích hợp tính năng này trực tiếp trên ứng dụng di động, giúp hành khách thuận tiện hơn trong quá trình sử dụng.
Đến đầu năm 2026, phạm vi triển khai tiếp tục được mở rộng khi Sun PhuQuoc Airways đưa giải pháp làm thủ tục trực tuyến tích hợp VNeID lên ứng dụng di động của hãng.
Dù hạ tầng đã được phủ rộng và tỷ lệ sử dụng sinh trắc học ghi nhận mức tăng trưởng tích cực tại nhiều sân bay, quá trình triển khai vẫn cho thấy khoảng cách đáng kể giữa mục tiêu đặt ra và thực tế vận hành.
Theo lộ trình, tỷ lệ hành khách sử dụng sinh trắc học tại các điểm chạm được kỳ vọng đạt khoảng 70% vào cuối giai đoạn 3. Tuy nhiên, đến nay mục tiêu này mới chỉ đạt được một phần. Trong khi tỷ lệ sử dụng tại quầy làm thủ tục đã tăng mạnh, việc áp dụng sinh trắc học tại khu vực kiểm soát an ninh và cửa lên tàu bay vẫn chưa đạt kỳ vọng.
Điều này phản ánh một thực tế rằng chuyển đổi số trong hàng không không chỉ là câu chuyện đầu tư công nghệ. Để một hành khách có thể hoàn tất hành trình bằng sinh trắc học từ đầu đến cuối, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa nhiều mắt xích, từ hãng hàng không, đơn vị phục vụ mặt đất, lực lượng an ninh đến đơn vị khai thác cảng.
Ngoài ra, áp lực khai thác tại các sân bay lớn cũng là một trong những rào cản đáng chú ý. Trong các giai đoạn cao điểm, khi mục tiêu hàng đầu là bảo đảm dòng hành khách được lưu thông nhanh và đúng giờ, nhiều đơn vị vẫn lựa chọn quy trình quen thuộc nhằm hạn chế nguy cơ ùn tắc hoặc ảnh hưởng đến tiến độ chuyến bay. Điều này phần nào làm giảm hiệu quả khai thác của hệ thống sinh trắc học đã được đầu tư.
Bên cạnh đó, tỷ lệ sử dụng VNeID vẫn còn thấp. Nguyên nhân không chỉ đến từ việc một bộ phận hành khách chưa kích hoạt tài khoản định danh điện tử mức độ 2, mà còn xuất phát từ thói quen sử dụng dịch vụ. Phần lớn hành khách hiện vẫn lựa chọn thực hiện các bước xác thực khi đã có mặt tại sân bay thay vì hoàn tất từ khâu đặt vé hoặc check-in trực tuyến.
Dù vậy, những kết quả đạt được trong năm đầu tiên được xem là nền tảng để ngành hàng không tiếp tục mở rộng ứng dụng sinh trắc học trong giai đoạn tới. Trong thời gian tới, ACV sẽ tiếp tục đầu tư hoàn thiện hạ tầng tại các sân bay, đồng thời phối hợp với các hãng hàng không thúc đẩy việc tích hợp VNeID vào toàn bộ hành trình của hành khách, từ mua vé, làm thủ tục trực tuyến đến kiểm tra an ninh và lên tàu bay.
Xa hơn, ngành hàng không đang hướng tới việc mở rộng mô hình này cho hành khách quốc tế và hộ chiếu gắn chip. Nếu được triển khai đồng bộ, hành khách trong tương lai có thể thực hiện toàn bộ hành trình bằng danh tính số mà không cần xuất trình giấy tờ tại nhiều khâu như hiện nay.
