Chiến sự tại Trung Đông khiến hàng loạt sân bay đóng cửa, đường bay tê liệt. Hành khách cần lưu ý những điều sau đây để được hoàn vé và tìm phương án thay thế an toàn khác.
Căng thẳng leo thang giữa Mỹ - Isreal và Iran đang tạo ra ảnh hưởng tiêu cực đối với ngành hàng không dân dụng toàn cầu.
Mắc kẹt giữa "tâm bão"
Giữa khủng hoảng, khoảng cách từ cất cánh đến mắc kẹt đôi khi mong manh chỉ tính bằng phút. Theo tìm hiểu, nhiều người may mắn được khởi hành ngay trước khi lệnh đóng cửa không phận có hiệu lực. Cụ thể, trên mạng xã hội, một tài khoản đã chia sẻ dòng trạng thái: "May quá, chuyến bay của mình từ Doha lúc 7h sáng hôm qua vẫn khởi hành và tới nơi an toàn. Ngồi trên máy bay chả biết gì, chỉ thấy sao lại bay vòng qua Ai Cập. Về tới nhà mới biết chuyện".
Nhưng những người may mắn chỉ là số ít. Phần lớn khách bay hiện đang phải đối mặt với kịch bản tồi tệ nhất: mắc kẹt tại các sân bay trung chuyển hoặc nhận tin nhắn hủy chuyến ngay sát lịch bay.
Tại các siêu sân bay như Hamad (Doha) hay Dubai (DXB), cảnh tượng hàng ngàn hành khách vật vờ, mệt mỏi chờ đợi thông tin tràn ngập trên các mặt báo quốc tế.
Không chỉ hành khách chịu ảnh hưởng, căng thẳng leo thang tại Trung Đông còn tác động mạnh đến hoạt động du lịch thương mại. Nhiều tour du lịch nổi tiếng tới khu vực này như nghỉ dưỡng tại Dubai hay tham quan Ai Cập đã phải tạm dừng khởi hành trong tháng 3. Thời điểm nối lại các chương trình này hiện vẫn chưa được xác định.
Quyền lợi hoàn vé trong tình huống bất khả kháng
Vậy khi đối mặt với việc chuyến bay bị hủy đột ngột do xung đột vũ trang, hành khách cần làm gì? Trước hết, điều quan trọng nhất là giữ bình tĩnh để có thể theo dõi thông tin chính xác và bảo đảm đầy đủ quyền lợi của mình theo quy định của hãng hàng không cũng như cơ quan chức năng.
Theo thông lệ hàng không quốc tế, chiến sự dẫn đến đóng cửa không phận được xếp vào diện sự kiện bất khả kháng (Force Majeure). Ngay lúc này, các hãng hàng không lớn đều đã kích hoạt Chính sách miễn trừ khẩn cấp (Waiver Policy).
Nếu trực tiếp đặt vé qua website hoặc ứng dụng của hãng hàng không, hành khách cần kiểm tra email, chụp lại thông báo hủy chuyến và liên hệ thẳng qua đường dây nóng hoặc hòm thư hỗ trợ. Trong tình huống hiện nay, hành khách hoàn toàn có quyền yêu cầu hãng hoàn lại 100% tiền vé (Full Refund) về phương thức thanh toán ban đầu, hoặc đổi sang một chuyến bay khác hoàn toàn miễn phí mà không phải chịu phí chênh lệch.
Hiện 2 hãng hàng không lớn bị chịu ảnh hưởng nặng nề là Qatar Airways và Emirates hiện đang hỗ trợ hoàn tiền và đổi chuyến miễn phí cho các khách bay. Tuy nhiên, đường dây nóng hỗ trợ của các hãng thời gian này luôn trong trạng thái quá tải. Khi không thể gọi điện, hành khách có thể gửi mail cho hãng.
Nếu hành khách mua vé thông qua các đại lý vé máy bay hoặc đại lý tour du lịch, có thể liên hệ trực tiếp với nơi bán vé để được giải quyết nhanh chóng.
Chị Thuỳ Trang, một đại lý vé máy bay tại Hà Nội chia sẻ hiện chị đã hoàn gần 30 vé miễn phí cho khách bay đến ngày 6/3.
Bên cạnh các đại lý vé máy bay, đại lý tour du lịch Trung Đông như chị Kim Cương tại TP.HCM cũng cho biết công ty du lịch có thể hoàn lại chi phí đặt tour (không bao gồm 1,7 triệu phí làm visa) trong tình huống không đảm bảo an toàn cho khách du lịch.
Giải pháp đường bay thay thế
Bên cạnh đó, khi hàng loạt “siêu hub” trung chuyển tại Trung Đông rơi vào tình trạng tê liệt, những hành khách buộc phải thực hiện hành trình xuyên lục địa đang đối mặt với bài toán đi lại đầy thách thức, từ việc thay đổi lộ trình, kéo dài thời gian bay đến nguy cơ phát sinh chi phí ngoài dự kiến.
Phần lớn hành khách Việt Nam trên các hành trình đi châu Âu hoặc châu Phi lâu nay thường lựa chọn phương án quá cảnh tại các “siêu hub” Trung Đông như Doha (Qatar) của Qatar Airways hay Dubai (UAE) của Emirates nhờ lợi thế mạng bay rộng và thời gian nối chuyến thuận tiện.
Tuy nhiên, trong bối cảnh an ninh bị siết chặt hoặc không phận có thể đóng cửa đột xuất, việc chủ động điều chỉnh kế hoạch hành trình trở thành yêu cầu cấp thiết.
Hiện nay, nhiều chuyên gia và đại lý vé khuyến nghị hành khách cân nhắc chuyển hướng sang mạng bay của các hãng hàng không Trung Quốc như Air China, China Eastern Airlines hay China Southern Airlines. Các hãng này sở hữu hệ thống trung chuyển quy mô tại Bắc Kinh, Thượng Hải và Quảng Châu với tần suất khai thác dày, đồng thời ít chịu tác động trực tiếp từ khu vực xung đột.
Lợi thế đáng chú ý là các đường bay từ châu Á sang châu Âu của các hãng hàng không Trung Quốc hiện vẫn vận hành ổn định theo hành lang phía Bắc, bay qua vùng không phận rộng lớn của Nga thay vì đi qua Trung Đông, qua đó giảm thiểu rủi ro gián đoạn do tình hình an ninh tại khu vực.
Bên cạnh các hãng hàng không Trung Quốc, một điểm sáng khác trên bản đồ bay Á - Âu lúc này gọi tên Thai Airways. Hãng hàng không quốc gia Thái Lan đang nổi lên như một trong những phương án thay thế ổn định nhất cho hành khách.
Hãng xác nhận toàn bộ lộ trình khai thác hiện tại hoàn toàn không bị ảnh hưởng bởi các lệnh đóng cửa không phận, do không bay ngang không phận Iran hay Israel. Hơn thế nữa, Thai Airways đã chủ động tránh luôn cả không phận Pakistan và Afghanistan.
Áp dụng cách thức trên, một nữ hành khách người Việt Nam hiện đang làm việc tại Na Uy có tài khoản Facebook là Miechon Lon Ton chia sẻ về hành trình bay từ Việt Nam trở lại Na Uy sau Tết Nguyên đán. Theo đó, hãng Emirates huỷ chuyến phút chót tại TP.HCM vào tối 28/2 do chiến sự leo thang bất ngờ.
Thay vì chờ đường bay qua Dubai mở cửa lại, cô dứt khoát chi thêm tiền để chuyển sang bay hãng hàng không khác là Thai Airways và Norse Atlantic Airlines. Lộ trình mới này giúp cô hoàn toàn tránh xa không phận Trung Đông đang có chiến sự.
Một phương án khác cho khách bay tham khảo là Singapore Airlines. Dù có chút xáo trộn trong khai thác mạng bay cục bộ, nhưng hãng vẫn giữ được mạng bay an toàn. Hãng đã phản ứng nhanh bằng việc hoàn toàn ngừng bay qua không phận Iran từ rất sớm.
Thay vì đi theo lộ trình truyền thống đến các điểm dừng lớn tại châu Âu như London, Paris, Frankfurt hay Amsterdam đều phải bẻ lái, chuyển hướng sang các hành lang bay phía Bắc hoặc vòng xa lên khu vực Trung Á. Tuy nhiên, hành trình bị kéo dài thêm từ 60 đến 90 phút so với lịch trình tiêu chuẩn kéo theo chi phí vận hành tăng cao.
Để có hành trình bay thuận lợi trong giai đoạn khó khăn chung của ngành hàng không toàn thế giới, hành khách cần bình tĩnh, chủ động linh hoạt lịch trình bay để có giải pháp bay an toàn.
.jpg "Hàng không Trung Đông thận trọng khai thác trong bối cảnh xung đột")
.jpg "Cổ phiếu hàng không lao dốc khi xung đột Trung Đông bước sang ngày thứ ba")
