Sự leo thang căng thẳng tại Trung Đông đang tạo ra một cú sốc mới đối với ngành hàng không toàn cầu khi giá nhiên liệu bay tăng vọt, buộc nhiều hãng hàng không quốc tế phải tăng giá vé, phụ phí để bù đắp chi phí khai thác.
Vừa tăng giá vé, vừa tăng phụ phí nhiên liệu
Theo dữ liệu của ngành hàng không, giá nhiên liệu máy bay vốn dao động khoảng 85–90 USD/thùng trước khi xảy ra các cuộc tấn công vào Iran từ ngày 28/2, hiện nay đã tăng vọt lên 150–200 USD/thùng trong những ngày gần đây. Mức tăng này được đánh giá là một trong những biến động mạnh nhất của thị trường nhiên liệu hàng không trong nhiều năm qua.
Theo Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), giá nhiên liệu máy bay trung bình toàn cầu trong tuần từ 27/2 - 6/3 đã tăng 58,4% so với tuần trước đó, lên khoảng 157,41 USD/thùng.
Theo dữ liệu giá cập nhật từ nhà cung cấp thông tin năng lượng hàng đầu Platts, giá nhiên liệu hàng không toàn cầu tiếp tục neo ở mức cao là 173,91 USD/thùng trong ngày 10/3.
Thậm chí khu vực châu Á và châu Đại Dương nơi chiếm 22% thị phần thế giới giá nhiên liệu bay neo ở mức 185,61 USD/thùng bất chấp giá dầu thô thế giới giảm mạnh về vùng 90 USD/thùng sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump có phát biểu rằng xung đột đang diễn ra có thể kết thúc “sớm”.
Bên cạnh giá dầu thô tăng, chi phí sản xuất nhiên liệu phản lực cũng tăng mạnh do biên lợi nhuận lọc dầu - phần chênh lệch giữa giá dầu thô và giá nhiên liệu bay có biến động bất thường.
Theo Air New Zealand, mức chênh lệch này đã tăng từ khoảng 22 USD/thùng trước xung đột lên tới 115 USD/thùng, khiến chi phí nhiên liệu hàng không tăng nhanh hơn nhiều so với giá dầu thô.
Các nhà phân tích của Moody’s cho rằng đây là yếu tố mà nhiều hãng hàng không không phòng ngừa rủi ro, khiến ngành dễ bị tổn thương khi thị trường năng lượng biến động.
Bên cạnh đó, các chuyên gia cảnh báo rằng nếu xung đột kéo dài, không chỉ giá nhiên liệu mà nguồn cung nhiên liệu bay cũng có thể bị gián đoạn. Kuwait - một nhà xuất khẩu nhiên liệu máy bay lớn sang châu Âu đã bắt đầu có dự định cắt giảm sản lượng.
Trước thực trạng trên, các hãng hàng không đang phản ứng nhanh chóng. Hãng hàng không Air New Zealand cho biết đã tăng giá vé một chiều hạng phổ thông thêm 6 USD trên các tuyến nội địa, 12 USD trên các tuyến quốc tế chặng ngắn và 54 USD trên các tuyến chặng dài. Hãng cũng cảnh báo có thể tiếp tục tăng giá vé và điều chỉnh lịch bay nếu chi phí nhiên liệu vẫn duy trì ở mức cao.
Tháng trước, khi đưa ra dự báo lợi nhuận cả năm 2026, hãng hàng không Air New Zealand đã giả định giá nhiên liệu máy bay trung bình ở mức 85 USD/thùng, gần bằng mức trước khi Mỹ và Israel tấn công Iran.
“Do sự biến động chưa từng có này, giả định về giá nhiên liệu máy bay làm cơ sở cho dự báo ngày 26/2/2026 của Air New Zealand không còn phù hợp nữa”, đại diện hãng cho biết.
Trong khi đó, Qantas thông báo sẽ tăng giá vé quốc tế trong tuần này, với mức điều chỉnh trung bình khoảng 5% tùy từng tuyến bay. Theo hãng, giá nhiên liệu máy bay đã tăng tới 150% chỉ trong vòng hai tuần, tạo áp lực lớn lên chi phí khai thác.
.jpg)
Ngoài việc tăng giá vé quốc tế, Qantas đang xem xét các phương án tái phân bổ năng lực vận chuyển hành khách sang châu Âu khi các hãng hàng không và hành khách tìm cách tránh những gián đoạn ở Trung Đông, nơi các vụ tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa đã làm gián đoạn các chuyến bay.
Người phát ngôn của SAS cũng xác nhận hãng đã áp dụng “điều chỉnh giá tạm thời” nhằm duy trì hoạt động ổn định trước biến động của thị trường năng lượng.
Không chỉ giá vé cơ bản tăng, một số hãng còn điều chỉnh phụ phí nhiên liệu. Hãng Hong Kong Airlines thông báo sẽ tăng phụ phí nhiên liệu tới 35,2% kể từ tuần này, với mức tăng mạnh nhất trên các tuyến từ Hong Kong (Trung Quốc) đến Maldives, Bangladesh và Nepal.
Hàng không phải "vật lộn" với tác động kép
Không chỉ giá nhiên liệu tăng, các hãng hàng không còn phải đối mặt với tình trạng thiếu không phận khai thác, khi nhiều khu vực tại Trung Đông bị hạn chế bay do nguy cơ an ninh.
Theo dữ liệu từ Flightradar24, một số máy bay đến Dubai trong ngày 10/3 đã phải bay vòng chờ trong thời gian ngắn do lo ngại về nguy cơ tấn công tên lửa.
Trong bối cảnh đó, nhiều hãng phải điều chỉnh lộ trình để tránh khu vực xung đột, kéo dài thời gian bay và làm tăng chi phí khai thác.
Trước đó, các hãng hàng không châu Âu đã phải tránh không phận Nga và Ukraine do chiến sự kéo dài. Khi khu vực Trung Đông tiếp tục bị hạn chế bay, các tuyến bay quốc tế giữa châu Âu và châu Á ngày càng trở nên quá tải.
Theo công ty phân tích hàng không Cirium, các hãng Trung Đông như Emirates, Qatar Airways và Etihad Airways thường vận chuyển khoảng 1/3 lượng hành khách giữa châu Âu và châu Á, đồng thời chiếm hơn một nửa thị trường bay từ châu Âu đến Australia và New Zealand. Do vậy, việc các hành lang bay trong khu vực bị gián đoạn đang tạo ra hiệu ứng dây chuyền đối với toàn bộ mạng bay toàn cầu.
Theo ông Subhas Menon, Tổng Giám đốc Hiệp hội các hãng hàng không châu Á - Thái Bình Dương, cho biết: “Nếu giá dầu thô tăng 20%, thì giá nhiên liệu máy bay sẽ tăng gấp nhiều lần do tình trạng khan hiếm hơn, làm tăng đáng kể chi phí hoạt động cũng như nguồn nhân lực, vốn đang bị quá tải do thời gian bay kéo dài hơn khi không phận bị đóng cửa”.
Trong một cuộc phỏng vấn gần đây với đài truyền hình CNBC, Giám đốc điều hành của United, Scott Kirby, cảnh báo rằng giá nhiên liệu máy bay tăng vọt sẽ có tác động đáng kể đến kết quả kinh doanh quý đầu tiên của hãng: “Nếu tình trạng này tiếp diễn, chúng ta cũng sẽ nhìn thấy rõ được điều đó trong quý thứ hai”.
Ông Kirby cho biết United đang ghi nhận lượng hành khách từ Australia và New Zealand đặt vé quá cảnh qua Mỹ để tới châu Âu tăng mạnh, với hơn 1.000 lượt mỗi ngày trong tuần này. “Trong khi đó, năm ngoái chúng tôi chỉ nhận chưa đến một lượt đặt vé mỗi ngày”, ông nói.
.jpg)
Đáng nói, việc giá nhiên liệu tăng cùng với không phận bị hạn chế và nhu cầu du lịch cao đang tạo ra áp lực lớn đối với thị trường hàng không. Theo tập đoàn du lịch Flight Centre, giá vé khứ hồi từ khu vực châu Á đến châu Âu trong mùa cao điểm hè (tháng 7-8) hiện dao động 1.648 – 2.778 USD, với mức trung bình khoảng 2.500 USD.
Dù vậy, các chuyên gia nhận định tác động lớn nhất của giá nhiên liệu tăng sẽ xuất hiện ở các vé chưa bán hoặc đặt vào phút chót, khi các hãng buộc phải điều chỉnh giá để bù đắp chi phí.
Nếu xung đột tại Trung Đông kéo dài, nhiều hãng hàng không có thể phải tiếp tục tăng giá vé, cắt giảm tần suất bay hoặc điều chỉnh mạng đường bay, làm dấy lên lo ngại về một giai đoạn bất ổn mới đối với ngành hàng không và du lịch toàn cầu.
