Hàng không thế giới mạnh tay cắt giảm chuyến bay vì bi quan nguồn cung nhiên liệu

Theo dữ liệu từ Cirium, công suất vận tải hàng không toàn cầu trong tháng 5 đã giảm khoảng 3 điểm phần trăm, với phần lớn trong số 20 hãng hàng không lớn nhất thế giới đều thu hẹp hoạt động. Công ty này đồng thời điều chỉnh dự báo tăng trưởng năm, từ mức kỳ vọng 4-6% xuống khả năng suy giảm tới 3%. “Rất có khả năng sẽ còn nhiều đợt cắt giảm nữa trong thời gian tới”, chuyên gia tư vấn cấp cao Richard Evans của Cirium nhận định trong báo cáo công bố hôm thứ Năm tuần trước.

Cắt giảm chuyến bay lan ra diện rộng

Tại châu Âu, hãng hàng không quốc gia Hà Lan KLM là một trong những đơn vị mới nhất tham gia làn sóng này khi thông báo hủy 80 chuyến bay khứ hồi tại sân bay Schiphol (Amsterdam) trong tháng 5. Động thái này đưa KLM vào nhóm các hãng lớn như United Airlines, Lufthansa và Cathay Pacific những hãng đã sớm triển khai cắt giảm công suất.

Trước áp lực chi phí, nhiều hãng đã triển khai các biện pháp mạnh tay. Lufthansa đã đóng cửa đơn vị CityLine, rút 27 máy bay khỏi khai thác và cho ngừng hoạt động các máy bay thân rộng cũ tiêu tốn nhiên liệu. “Gói biện pháp nhằm đẩy nhanh việc tăng cường đội bay và năng lực vận hành là không thể tránh khỏi do giá nhiên liệu máy bay tăng mạnh và tình trạng bất ổn địa chính trị kéo dài”, Giám đốc tài chính Till Streichert cho biết.

Tại Bắc Mỹ, Air Canada đã hủy 5 tuyến bay cả quốc nội và quốc tế do không còn hiệu quả. Theo Air Canada điều này sẽ làm sụt giảm 1% công suất hoạt động của hãng trong năm 2026.

Trước đó, United Airlines lên kế hoạch giảm 5% công suất trong năm nay và kéo dài việc cắt giảm đến tháng 9. Delta Air Lines cũng cắt giảm khoảng 3,5% công suất và tăng giá vé để bù đắp chi phí.

“Bất kỳ chuyến bay nào chúng tôi thực hiện mà không mang lại lợi nhuận như mong muốn đều có thể sẽ được xem xét lại”, Giám đốc điều hành Delta, Ed Bastian cho biết, đồng thời tiết lộ chi phí nhiên liệu tăng thêm 2,5 tỷ USD chỉ trong quý đầu năm. “Đây sẽ là một thử thách đối với ngành hàng không”, ông Ed Bastian nhấn mạnh.

Khu vực châu Á - Thái Bình Dương cũng không nằm ngoài xu hướng. Cathay Pacific dự kiến cắt giảm 2% tần suất bay trong khu vực từ giữa tháng tới đến cuối tháng 6, trong khi hãng con giá rẻ Hong Kong Express có thể giảm tới 6%.

“Chúng tôi đã theo đuổi mọi biện pháp phù hợp để duy trì hoạt động bình thường của các chuyến bay. Tuy nhiên, những biện pháp này vẫn chưa đủ để giảm thiểu chi phí nhiên liệu tăng đáng kể”, bà Lavinia Lau, Giám đốc khách hàng và thương mại của Cathay Pacific cho biết.

Tương tự, Qantas Airways cắt giảm 5% công suất nội địa và giảm số chuyến bay đến Mỹ do dự kiến chi phí nhiên liệu tăng thêm 800 triệu AUD trong nửa cuối năm tài chính. Các hãng như Norse Atlantic, Virgin Atlantic hay British Airways cũng đã hủy hoặc tạm dừng nhiều đường bay quốc tế.

Đáng chú ý, hãng hàng không hạng sang Beond đã quyết định tạm dừng toàn bộ các chuyến bay mùa hè giữa châu Âu và Maldives, dự kiến chỉ nối lại từ tháng 10/2026. Hãng cho biết: “Do chi phí nhiên liệu tiếp tục ảnh hưởng đến điều kiện hoạt động trên toàn cầu, cơ cấu giá vé đang được điều chỉnh trên toàn ngành”.

Tình hình đã trở nên nghiêm trọng với châu Âu

Ban đầu, những gián đoạn do xung đột tại Trung Đông chỉ ảnh hưởng đến các hãng hàng không trong khu vực. Tuy nhiên, tác động hiện đã lan rộng trên toàn cầu, đe dọa trực tiếp mùa du lịch hè giai đoạn mang lại lợi nhuận lớn nhất trong năm của ngành hàng không.

Không chỉ chi phí, nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu đang trở thành mối lo lớn. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo châu Âu có thể chỉ còn đủ nhiên liệu máy bay trong “khoảng sáu tuần”.

Trong tuyên bố gửi CNBC, Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol nhấn mạnh: “Một số quốc gia châu Âu có thể bắt đầu đối mặt với tình trạng thiếu nhiên liệu máy bay trong 6 tuần tới, tùy thuộc vào lượng nhiên liệu họ có thể nhập khẩu từ Trung Đông, khu vực trước đây chiếm 75% tổng lượng nhập khẩu”.

Ông cũng cảnh báo việc phong tỏa eo biển Hormuz có thể dẫn đến “cuộc khủng hoảng năng lượng lớn nhất mà chúng ta từng phải đối mặt”, kéo theo hệ lụy dây chuyền như giá xăng, khí đốt và điện tăng cao.

Các tổ chức và chuyên gia năng lượng đồng loạt đưa ra cảnh báo tương tự. Nhà kinh tế trưởng Claudio Galimberti của Rystad Energy nhận định: “Tình hình trong vòng ba, bốn tuần tới có thể trở nên nghiêm trọng, dẫn đến việc cắt giảm mạnh các chuyến bay ở châu Âu bắt đầu từ tháng Năm và tháng Sáu”. Trong khi đó, chuyên gia Rico Luman từ ING cảnh báo: “Sẽ có tình trạng thiếu hụt trầm trọng trong vài tuần tới nếu nguồn cung không được khôi phục”.

Theo ACI Europe, ngành hàng không đóng góp tới 851 tỷ euro GDP và hỗ trợ khoảng 14 triệu việc làm tại châu Âu. Tổ chức này cảnh báo tình trạng thiếu nhiên liệu có thể xảy ra “sớm nhất trong vòng ba tuần”, đe dọa gây gián đoạn nghiêm trọng mùa du lịch cao điểm.

Thực tế, áp lực đã bắt đầu hiện hữu. easyJet cho biết chi phí nhiên liệu tăng khiến hãng tốn thêm khoảng 25 triệu bảng chỉ trong tháng 3, đồng thời lượng đặt vé cuối năm giảm 2% so với cùng kỳ, dù đã phòng ngừa rủi ro cho khoảng 70% nhu cầu nhiên liệu mùa hè.

Nhật báo Les Echos nhận định cuộc khủng hoảng hiện nay đang làm lộ rõ điểm yếu mang tính cấu trúc của châu Âu, khi khu vực này phụ thuộc lớn vào nhập khẩu nhiên liệu từ Trung Đông trong khi năng lực lọc dầu nội khối đã đạt giới hạn. Nếu kéo dài, tình trạng thiếu hụt có thể mang tính “hệ thống”, buộc các hãng phải cắt giảm hàng trăm chuyến bay trong cao điểm tháng 5-6.

Theo phân tích của Bloomberg, các hãng hàng không Trung Quốc vốn ít sử dụng công cụ phòng ngừa rủi ro giá nhiên liệu đang gia tăng số lượng chuyến bay bị hủy mỗi ngày. Điều này cho thấy cuộc khủng hoảng không còn mang tính khu vực mà đã trở thành vấn đề toàn cầu.

Trong bối cảnh giá nhiên liệu leo thang, nguồn cung bất ổn và lịch bay liên tục bị điều chỉnh, ngành hàng không toàn cầu đang bước vào mùa hè với áp lực chưa từng có. Đây không chỉ là bài toán của riêng các hãng bay, mà còn là rủi ro lớn đối với chuỗi cung ứng, du lịch và toàn bộ nền kinh tế thế giới.