Giá nhiên liệu bay tiếp tục tăng cao do tác động kép từ giá dầu thô và nguồn cung khan hiếm

Từ thị trường dầu thô đến các sản phẩm chưng cất như dầu diesel và nhiên liệu máy bay, chuỗi cung ứng năng lượng quốc tế đang chịu áp lực ngày càng lớn khi nguồn cung từ khu vực Vịnh Ba Tư – trung tâm năng lượng của thế giới có nguy cơ bị gián đoạn.

Giá dầu không giảm dù nhiều nước xả kho dự trữ chiến lược

Ngày 11/3, các nước thuộc Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) thông báo các nước thành viên nhất trí xả 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp, nhằm đối phó với sự gián đoạn nguồn cung do xung đột tại Trung Đông. Đây là đợt can thiệp lớn nhất trong lịch sử tổ chức này.

Mặc dù các biện pháp can thiệp thị trường đang được triển khai, tuy nhiên giá dầu thô vẫn tiếp tục tăng do lo ngại về nguồn cung toàn cầu. Trong phiên giao dịch ngày 11/3, giá dầu thô kỳ hạn trên sàn New York Mercantile Exchange (NYMEX) tăng gần 5%, chốt ở mức 87,25 USD/thùng.

So với ngày 27/2 - trước khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công vào Iran, giá dầu đã tăng khoảng 20 USD/thùng.

Diễn biến này phản ánh tâm lý lo ngại của thị trường trước nguy cơ xung đột lan rộng trong khu vực sản xuất dầu quan trọng nhất thế giới. Trung Đông hiện chiếm gần một phần ba sản lượng dầu thô toàn cầu, đồng thời là nguồn cung chính của nhiều loại nhiên liệu chưng cất, bao gồm nhiên liệu máy bay.

Giá nhiên liệu máy bay tăng cao nhất trong hơn 20 năm

Đối với ngành hàng không, sự gia tăng của giá dầu thô thường nhanh chóng chuyển hóa thành chi phí nhiên liệu cao hơn, bởi nhiên liệu bay được sản xuất từ các phân đoạn chưng cất trung bình của dầu thô.

Không chỉ tăng theo giá dầu thô, nhiên liệu máy bay hiện còn chịu áp lực khan hiếm nghiêm trọng. Theo dữ liệu của S&P Global, chênh lệch giá giữa nhiên liệu máy bay CIF Tây Bắc châu Âu và hợp đồng dầu diesel hàm lượng lưu huỳnh thấp ICE đã tăng lên 355,25 USD/tấn vào ngày 10/3.

Đây là mức cao nhất kể từ khi S&P Global bắt đầu theo dõi chỉ số này vào năm 2005.

Cũng theo hãng nghiên cứu thị trường S&P Global, giá nhiên liệu bay tiếp tục tăng mạnh trở lại trong ngày 11/3. Cụ thể, chỉ số toàn cầu Platts giá nhiên liệu hàng không niêm yết ngày 11/3 đứng ở mức 167,93 USD/thùng, tương đương 1.326,11 USD/tấn. Mức giá này tăng đáng kể so với 1 ngày trước đó (ngày 10/3 đứng ở mức 154,23 USD/thùng, tương đương 1.217,91 USD/tấn).

Tại khu vực Châu Á và Châu Đại Dương, giá nhiên liệu bay ngày 11/3 niêm yết ở mức 155,32 USD/thùng, tương đương 1.227,05 USD/thùng, trong đó chỉ 1 ngày trước đó, giá niêm yết ở mức 140,77 USD/thùng, tương đương 1.112,07 USD/tấn.

Mức giá nhiên liệu bay khu vực châu Âu ngày 11/3 cũng tăng lên mức 188,85 USD/thùng, tương đương 1.490 USD/tấn, tăng đáng kể so với mức giá chỉ 176,43 USD/thùng, tương đương 1.392 USD/tấn niêm yết trong ngày 10/3.

Một nhà giao dịch năng lượng tại châu Âu nhận định: “Giá nhiên liệu máy bay hiện đang khan hiếm hơn dầu diesel, nhưng lại quá biến động, những đợt tăng giá đột biến này là do lo ngại về sự gián đoạn nguồn cung.”

Những nhận định này cho thấy thị trường nhiên liệu máy bay đang đối mặt với nguy cơ thắt chặt nguồn cung trong thời gian tới, đặc biệt khi các hãng hàng không thường ký hợp đồng nhiên liệu trước nhiều tháng.

Eo biển Hormuz trở thành điểm nghẽn năng lượng

Một trong những nguyên nhân chính khiến thị trường lo ngại là sự sụt giảm lưu lượng tàu vận chuyển nhiên liệu qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược kết nối Vịnh Ba Tư với thị trường năng lượng toàn cầu.

Eo biển Hormuz được xem là một trong những “điểm nghẽn năng lượng” quan trọng nhất thế giới, nơi khoảng 20% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển toàn cầu đi qua mỗi ngày.

Theo dữ liệu của S&P Global Commodities at Sea (CAS), khu vực Vịnh Ba Tư chiếm hơn một nửa lượng nhiên liệu máy bay nhập khẩu vào Tây Bắc châu Âu và khu vực Địa Trung Hải trong năm 2025. Việc lưu lượng tàu qua tuyến vận tải này giảm mạnh do lo ngại an ninh đang khiến các nhà giao dịch dự báo nguồn cung nhiên liệu máy bay có thể thiếu hụt nghiêm trọng từ tháng 4 đến tháng 5.

Nếu tình trạng này kéo dài, thị trường nhiên liệu máy bay tại châu Âu có thể rơi vào tình trạng thắt chặt nguồn cung ngay trước mùa cao điểm du lịch hè.

Bên cạnh yếu tố địa chính trị tại Trung Đông, thị trường nhiên liệu máy bay cũng đang chịu tác động từ các thay đổi cấu trúc trong thương mại năng lượng toàn cầu.

Sau khi gói trừng phạt thứ 18 của EU đối với các sản phẩm lọc dầu có nguồn gốc từ Nga có hiệu lực vào ngày 22/01/2026, nguồn cung nhiên liệu chưng cất cho thị trường châu Âu đã giảm đáng kể.

Trước đây, Nga là một trong những nhà cung cấp dầu diesel và nhiên liệu máy bay lớn cho châu Âu. Việc cắt giảm nguồn cung này buộc khu vực phải phụ thuộc nhiều hơn vào nhập khẩu từ Trung Đông và châu Á.

Tuy nhiên, trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng, lượng hàng từ Ấn Độ và Trung Quốc là hai trung tâm lọc dầu lớn cũng đang giảm.

Ngoài ra, nhiều nhà máy lọc dầu tại châu Âu đã đóng cửa trong bốn năm qua, làm suy giảm năng lực sản xuất nhiên liệu máy bay trong khu vực.

Nếu giá nhiên liệu tiếp tục tăng trong quý II/2026, nhiều hãng hàng không có thể buộc phải: tăng giá vé máy bay, cắt giảm một số đường bay kém hiệu quả và điều chỉnh kế hoạch khai thác đội bay.

Trong bối cảnh nhu cầu đi lại bằng đường hàng không toàn cầu đang phục hồi mạnh, chi phí nhiên liệu tăng cao có thể trở thành yếu tố quyết định đối với chiến lược khai thác của các hãng bay trong năm 2026.

Các chuyên gia năng lượng nhận định rằng nếu xung đột tại Trung Đông kéo dài và lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz không sớm phục hồi, thị trường nhiên liệu máy bay toàn cầu có thể bước vào giai đoạn thắt chặt nghiêm trọng trong những tháng tới.