Các cơ quan y tế, giới chức địa phương và hãng bay nhiều nước đang triển khai chiến dịch truy vết hàng trăm hành khách và thành viên phi hành đoàn sau khi xuất hiện ca tử vong liên quan đến ổ dịch hantavirus từ một tàu du lịch thám hiểm ở Nam Đại Tây Dương.
Vụ việc bắt đầu từ ổ dịch trên tàu thám hiểm MV Hondius do Oceanwide Expeditions vận hành. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hôm 6/5 xác nhận có 8 người nhiễm Hantavirus chủng Andes trên con tàu chở 147 hành khách và thủy thủ đoàn này. Trong số đó, ba người đã tử vong, ba người khác được đưa sang Hà Lan điều trị. Một bệnh nhân cùng vợ phải cách ly tại Thụy Sĩ.
Trong khi đó, theo thông tin từ công ty vận hành tàu MV Hondius, ít nhất 30 hành khách đã rời tàu tại đảo Saint Helena trong tháng 4/2026, trong đó có một người tử vong hôm 11/4. Những hành khách này sau đó tiếp tục di chuyển bằng đường hàng không từ Saint Helena đến Johannesburg trước khi nối chuyến đi châu Âu, làm dấy lên lo ngại virus đã lan sang các chuyến bay quốc tế.
Giới chức y tế Hà Lan hiện đang liên hệ với toàn bộ hành khách và phi hành đoàn trên chuyến bay KLM KL592 từ Johannesburg đến Amsterdam vào ngày 25/4 sau khi một tiếp viên hàng không xuất hiện triệu chứng nghi nhiễm hantavirus.
Theo điều tra ban đầu, nữ tiếp viên này đã tiếp xúc trực tiếp với một phụ nữ Hà Lan 69 tuổi tại sân bay Johannesburg. Người phụ nữ sau đó bị từ chối lên máy bay do tình trạng sức khỏe xấu và được đưa xuống khỏi chuyến bay trước giờ cất cánh. Một ngày sau, bà qua đời tại bệnh viện ở Johannesburg và kết quả xét nghiệm xác nhận nhiễm biến thể Andes của hantavirus.
GGD Kennemerland - Cơ quan y tế công cộng khu vực Schiphol và Haarlem của Hà Lan cho biết hơn 380 hành khách cùng toàn bộ phi hành đoàn đang được liên hệ để theo dõi sức khỏe và cảnh giác với các triệu chứng như sốt, đau cơ, khó thở hoặc mệt mỏi kéo dài.
Hãng hàng không Nam Phi Airlink cũng triển khai chiến dịch truy vết sau khi phát hiện có thể đã vận chuyển các hành khách liên quan ổ dịch từ đảo Saint Helena tới Johannesburg vào ngày 25/4/026. Chuyến bay bị ảnh hưởng là Airlink 4Z132, được khai thác bằng máy bay Embraer ERJ-190AR mang số hiệu đuôi ZS-YAD.
Theo Airlink, chuyến bay chở 82 hành khách cùng 6 thành viên phi hành đoàn. Hãng cho biết vào thời điểm chuyến bay diễn ra, không có bất kỳ cảnh báo y tế nào liên quan đến hantavirus. Phải đến ngày 3/5, Airlink mới nhận được thông báo từ cơ quan y tế Nam Phi rằng một hành khách trên chuyến bay đã tử vong do hantavirus.
Khi nhận được cảnh báo, Hãng đã cung cấp danh sách hành khách và sơ đồ chỗ ngồi cho giới chức y tế để phục vụ công tác truy vết. Airlink còn chủ động liên lạc với toàn bộ người có mặt trên chuyến bay nhằm đảm bảo không ai bị bỏ sót. Hãng cũng yêu cầu toàn bộ phi hành đoàn của chuyến bay tự cách ly tại nhà để phòng ngừa rủi ro, dù chưa có quy định bắt buộc từ chính phủ Nam Phi. Đồng thời, triển khai quy trình khử trùng sâu toàn bộ đội bay mỗi ngày bên cạnh hoạt động vệ sinh định kỳ.
Theo giới chuyên môn, hantavirus là bệnh hiếm gặp nhưng có thể gây hậu quả nghiêm trọng. Virus thường lây từ loài gặm nhấm sang người thông qua nước tiểu, phân hoặc nước bọt của động vật nhiễm bệnh. Đáng chú ý, ổ dịch lần này liên quan đến biến thể Andes - một trong số rất ít chủng hantavirus được ghi nhận có khả năng lây truyền từ người sang người khi tiếp xúc gần.
Biến thể này có thể gây hội chứng phổi do hantavirus (HPS), với triệu chứng ban đầu giống cúm nhưng nhanh chóng tiến triển thành suy hô hấp nghiêm trọng và biến chứng tim mạch. Một số đợt bùng phát trước đây ghi nhận tỷ lệ tử vong lên tới 30-50%.
Theo thống kê của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), 890 người mắc Hantavirus từ năm 1993 đến 2023. Tuy vậy, giới chức Hà Lan khẳng định nguy cơ lây lan rộng trong cộng đồng hiện vẫn rất thấp. Nhưng do thời gian ủ bệnh có thể kéo dài tới sáu tuần, Tổ chức Y tế Thế giới cảnh báo nhiều ca nhiễm mới có thể tiếp tục xuất hiện trong thời gian tới, khiến ngành hàng không và cơ quan y tế quốc tế phải duy trì tình trạng cảnh giác cao độ.
Đến nay, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do hantavirus trên người. Tuy vậy, ngày 5/5, Bộ Y tế Việt Nam cũng cảnh báo khẩn về nguy cơ lây nhiễm mầm bệnh có tỷ lệ tử vong rất cao này.
Để chủ động phòng, chống dịch bệnh hantavirus và các bệnh dịch khác lây truyền từ chuột sang người, Bộ Y tế khuyến cáo người dân không chạm tay trực tiếp vào chuột sống, chuột chết, phân, nước tiểu, nước bọt hoặc ổ chuột. Dọn dẹp nơi có dấu vết của chuột, mở cửa cho thông thoáng, đeo găng tay và khẩu trang, phun ướt khu vực có phân, nước tiểu hoặc nơi chuột làm tổ bằng dung dịch khử khuẩn hoặc nước tẩy rửa thông thường trước khi lau dọn. Không quét khô, không dùng máy hút bụi hoặc máy thổi, vì có thể làm bụi nhỏ chứa mầm bệnh bay trong không khí, người hít phải bụi này có thể bị nhiễm bệnh. Rửa tay bằng xà phòng sau khi dọn vệ sinh, xử lý rác, tiếp xúc với chuột hoặc khu vực có nguy cơ.
Bịt kín khe hở để chuột không vào nhà đặt bẫy khi cần, cất thức ăn, nước uống trong đồ chứa kín, thu gom rác hàng ngày để không thu hút chuột. Sau khi tiếp xúc với chuột hoặc nơi có phân, nước tiểu, nơi chuột làm tổ, nếu xuất hiện sốt, ớn lạnh, đau đầu, chóng mặt, đau cơ, buồn nôn, nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy, người dân cần đến ngay cơ sở y tế và thông báo rõ nguy cơ tiếp xúc với chuột để được khám, điều trị kịp thời.
.jpg "Bay Tết 2026 sao cho 'nhẹ' ví")
