Các hãng hàng không Trung Quốc đang giành lợi thế trên bầu trời châu Âu

Bằng cách liên tục mở thêm đường bay mới, gia tăng công suất ghế và tận dụng những biến động địa chính trị, các hãng bay Trung Quốc đang từng bước thiết lập lại trật tự cạnh tranh trên các tuyến bay Á – Âu. Trong bối cảnh du lịch quốc tế phục hồi nhanh chóng, lợi thế về đường bay ngắn hơn và hiệu quả vận hành cao hơn đang giúp họ vượt lên so với nhiều đối thủ phương Tây.

Làn sóng mở rộng chưa từng có

Một trong những động thái đáng chú ý nhất đến từ China Eastern Airlines, khi hãng công bố kế hoạch khai thác đường bay Thượng Hải (Phố Đông) – Zurich với tần suất 3 chuyến mỗi tuần từ ngày 18/6, sử dụng tàu bay thân rộng Airbus A350-900.

Tuyến bay này vốn được lên kế hoạch từ năm 2025 nhưng chưa triển khai và nay sẽ đánh dấu lần đầu tiên China Eastern gia nhập thị trường Thụy Sĩ. Điều này đồng nghĩa với việc phá vỡ thế gần như độc quyền trước đó của Swiss International Air Lines trên đường bay Zurich – Thượng Hải.

Sự xuất hiện của China Eastern diễn ra trong bối cảnh kết nối hàng không giữa Thụy Sĩ và Trung Quốc vẫn chưa phục hồi hoàn toàn sau đại dịch. Trước năm 2020, Zurich từng có các đường bay đến nhiều thành phố Trung Quốc như Bắc Kinh và Thâm Quyến, nhưng hiện nay Thượng Hải là điểm đến duy nhất còn duy trì chuyến bay thường lệ.

Tuy nhiên, nhu cầu đang phục hồi rõ rệt. Dữ liệu từ Sabre Market Intelligence cho thấy lưu lượng hành khách hai chiều giữa Thụy Sĩ và Trung Quốc đạt khoảng 345.000 lượt trong năm 2025, tăng 17,8% so với năm trước. Trong đó, tuyến Zurich - Thượng Hải chiếm khoảng 92.300 hành khách, trở thành hành lang hàng không bận rộn nhất giữa hai thị trường.

Không dừng lại ở Zurich, China Eastern còn lên kế hoạch nối lại đường bay Thượng Hải – Stockholm sau 6 năm gián đoạn, đồng thời mở thêm tuyến Tây An – Vienna. Những bước đi này tiếp tục mở rộng mạng lưới vốn đã trải rộng hơn một chục điểm đến châu Âu chỉ riêng từ Thượng Hải.

Bên cạnh China Eastern, các hãng hàng không Trung Quốc khác cũng đang đồng loạt gia tăng hiện diện tại châu Âu. Air China dự kiến bổ sung các chuyến bay hàng ngày từ Bắc Kinh Đại Hưng đến Frankfurt và Milan, trong khi China Southern Airlines khai trương đường bay mới đến Helsinki.

Theo dữ liệu từ OAG Schedules Analyser, riêng China Eastern sẽ khai thác 20 tuyến bay Trung Quốc - châu Âu trong mùa hè 2026 (không bao gồm Nga), cung ứng khoảng 1,9 triệu ghế khứ hồi, tăng đáng kể so với 1,58 triệu ghế của năm trước. Hãng dự kiến chiếm 15,8% thị phần, đứng sau Air China.

Những lợi thế của các hãng hàng không Trung Quốc

Yếu tố quan trọng nhất tạo nên lợi thế cạnh tranh của các hãng hàng không Trung Quốc nằm ở khả năng tiếp cận không phận Nga. Trong khi phần lớn các hãng hàng không châu Âu bị cấm bay qua khu vực này do các lệnh hạn chế liên quan đến xung đột địa chính trị. Điều này giúp họ rút ngắn thời gian bay, giảm chi phí nhiên liệu và nâng cao hiệu quả khai thác.

Sự khác biệt này không chỉ mang tính kỹ thuật mà còn mang ý nghĩa kinh tế sâu sắc. Theo các chuyên gia, việc phải bay vòng có thể khiến hành trình kéo dài thêm vài giờ và làm tăng chi phí nhiên liệu lên hàng nghìn USD cho mỗi chuyến bay.

Phát biểu với Eturbonews, một nhà phân tích hàng không tại London nhận định: “Đây không phải là một bất lợi nhỏ, mà là bất lợi mang tính nền tảng. Khi một nhóm hãng có thể bay tuyến ngắn nhất còn nhóm khác thì không, sự chênh lệch kinh tế sẽ nhanh chóng bị khuếch đại.”

Hệ quả là thị phần đang nghiêng mạnh về phía các hãng Trung Quốc. Theo OAG, các hãng này hiện kiểm soát khoảng 83% công suất vận chuyển hành khách giữa Trung Quốc và châu Âu (không tính Nga), tăng đáng kể so với mức khoảng hai phần ba vào năm 2019.

Bên cạnh lợi thế từ không phận Nga, theo Aviationweek, tình hình địa chính trị tại Trung Đông đang vô tình tạo thêm động lực cho các hãng hàng không Trung Quốc.

Các căng thẳng liên quan đến Iran, Israel và các quốc gia vùng Vịnh đã làm gián đoạn hoạt động hàng không trong khu vực, ảnh hưởng đến các trung tâm trung chuyển quan trọng. Những hãng lớn như Emirates, Qatar Airways và Etihad Airways đang phải đối mặt với việc hủy chuyến và cắt giảm công suất.

Sự gián đoạn này làm suy yếu vai trò của các “hub” trung chuyển tại vùng Vịnh - vốn là cầu nối then chốt giữa châu Âu và châu Á. Khi các lựa chọn nối chuyến bị hạn chế, hành khách có xu hướng chuyển sang các chuyến bay thẳng.

Trong bối cảnh đó, các hãng hàng không Trung Quốc, với khả năng khai thác đường bay trực tiếp hiệu quả, đang trở thành lựa chọn hấp dẫn hơn.

Theo chuyên gia Jishan Khan của Hospitality Career Profile, những khác biệt về điều kiện khai thác đang tạo ra một “sân chơi lệch” giữa các hãng hàng không Trung Quốc và châu Âu.

Các hãng Trung Quốc ngày càng có khả năng cung cấp nhiều chuyến bay thẳng hơn, thời gian bay ngắn hơn và giá vé cạnh tranh hơn. Điều này đặc biệt quan trọng trên các tuyến bay có nhu cầu cao giữa các trung tâm kinh tế lớn, nơi yếu tố thời gian và tần suất đóng vai trò quyết định.

Ngược lại, các hãng hàng không châu Âu đang buộc phải điều chỉnh chiến lược. Nhiều hãng đã thu hẹp hoạt động tại Trung Quốc đại lục, chuyển hướng sang các thị trường châu Á khác, đồng thời tăng cường dịch vụ cao cấp và tận dụng các liên minh hàng không để duy trì khả năng cạnh tranh.

Tác động rộng hơn đối với ngành hàng không toàn cầu

Lợi thế ngày càng tăng của các hãng hàng không Trung Quốc không chỉ ảnh hưởng đến thị trường châu Âu, mà còn có tác động sâu rộng đến toàn bộ ngành hàng không quốc tế.

Xu hướng này cho thấy địa chính trị đang trở thành một biến số mang tính quyết định, có thể làm thay đổi cán cân cạnh tranh chỉ trong thời gian ngắn.

Đồng thời, nó cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của hiệu quả chi phí và khả năng thích ứng - những yếu tố sẽ quyết định sự sống còn của các hãng hàng không trong một môi trường đầy biến động.

Đối với hành khách, sự cạnh tranh gia tăng mang lại nhiều lợi ích rõ rệt như: nhiều lựa chọn đường bay hơn; tần suất chuyến bay cao hơn; giá vé cạnh tranh hơn. Tuy nhiên, lợi ích này không phân bổ đồng đều. Trên một số tuyến bay, sự chênh lệch về điều kiện khai thác có thể khiến thị trường nghiêng về một nhóm hãng nhất định, làm giảm tính cân bằng cạnh tranh.

Do vậy, làn sóng mở rộng của các hãng hàng không Trung Quốc tại châu Âu không chỉ phản ánh sự phục hồi mạnh mẽ của ngành hàng không sau đại dịch, mà còn cho thấy cách địa chính trị đang định hình lại toàn bộ cuộc chơi.