Boeing đã nộp 3,1 triệu USD tiền phạt cho FAA sau khi cơ quan này phát hiện hàng loạt vi phạm an toàn, chất lượng liên quan đến dòng Boeing 737 MAX.
Khoản phạt được Boeing thanh toán vào tháng 1/2026 nhưng đến nay mới được công khai. Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) cho biết toàn bộ số tiền phạt đã được thanh toán và Boeing cũng xác nhận thông tin với Reuters.
Động thái này cho thấy những vấn đề về kiểm soát chất lượng và tuân thủ quy định tại Boeing tiếp tục để lại hệ quả, không chỉ đối với nhà sản xuất mà còn kéo dài sang quá trình chứng nhận máy bay và kế hoạch khai thác của các hãng hàng không.
Một trong những vấn đề được FAA đề cập liên quan đến sự cố trên chuyến bay của Alaska Airlines hồi tháng 1/2024, khi một chiếc Boeing 737 MAX 9 bị bung tấm bịt cửa giữa không trung.
Cuộc điều tra sau đó xác định máy bay thiếu bốn bu lông quan trọng. Vụ việc gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín của Boeing, đồng thời khiến FAA tạm thời đình chỉ khai thác Boeing 737 MAX 9 và áp đặt giới hạn sản xuất đối với dòng Boeing 737 ở mức 38 máy bay mỗi tháng. Hạn chế này chỉ được dỡ bỏ vào tháng 10/2025.
Trong giai đoạn từ tháng 9/2023 đến tháng 2/2024, FAA còn ghi nhận hàng trăm vi phạm liên quan đến hệ thống chất lượng tại nhà máy sản xuất Boeing 737 ở Renton, Washington, và cơ sở sản xuất thân máy bay 737 của Spirit AeroSystems tại Wichita, Kansas.
Một trường hợp khác liên quan đến việc một nhân viên Boeing gây sức ép với đồng nghiệp đang thực hiện nhiệm vụ thay mặt FAA, yêu cầu người này ký duyệt một chiếc Boeing 737 MAX dù máy bay được xác định chưa đáp ứng các tiêu chuẩn quy định.
Năm ngoái, FAA cũng cáo buộc Boeing can thiệp vào tính độc lập của các quan chức an toàn và trình lên cơ quan này hai máy bay chưa đủ điều kiện bay.
Chuỗi vấn đề trên thúc đẩy FAA tăng cường giám sát hoạt động sản xuất và chứng nhận máy bay Boeing, đồng thời kéo dài thời gian kiểm tra trước khi máy bay được đưa vào khai thác.
Dù FAA gần đây đã có dấu hiệu nới lỏng một số hạn chế, quá trình đưa máy bay mới của Boeing vào khai thác vẫn chịu tác động từ các yêu cầu chứng nhận nghiêm ngặt. Điều này có thể ảnh hưởng đến tiến độ bàn giao, kế hoạch bổ sung đội tàu bay và lịch khai thác của các hãng hàng không.
Tháng 7/2026, FAA cho biết sẽ cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện bay cho các máy bay Boeing 737 MAX và Boeing 787 sau nhiều tháng xem xét dữ liệu an toàn, đồng thời ghi nhận chất lượng sản xuất của nhà sản xuất đã ổn định hơn.
Tuy nhiên, các yêu cầu kiểm tra và chứng nhận chặt chẽ hơn đã tạo hiệu ứng dây chuyền đối với những hãng hàng không đang chờ tiếp nhận tàu bay mới.
Vueling là một ví dụ. Hãng hàng không giá rẻ của Tây Ban Nha thuộc International Airlines Group (IAG) đã phải lùi kế hoạch đưa Boeing 737 MAX vào khai thác. Chuyến bay thương mại đầu tiên, ban đầu dự kiến vào tháng 12/2026, nay được chuyển sang nửa đầu năm 2027.
Nguyên nhân trực tiếp không xuất phát từ bản thân máy bay mà liên quan đến quá trình chứng nhận đối với ghế hành khách RECARO dự kiến lắp trên các máy bay MAX mới. Vueling cho biết đang phối hợp với RECARO để xử lý vấn đề, song việc chậm trễ có thể kéo dài thêm vài tháng.
Trường hợp này cho thấy ảnh hưởng của quy trình chứng nhận không chỉ giới hạn ở nhà sản xuất máy bay. Việc một bộ phận chưa hoàn tất thủ tục phê chuẩn cũng có thể buộc hãng hàng không điều chỉnh kế hoạch tiếp nhận tàu bay, phân bổ đội bay và lịch khai thác.
Vueling hiện chỉ khai thác máy bay Airbus nhưng đang chuẩn bị chuyển sang Boeing trong những năm tới. Ban đầu, hãng được phân bổ 50 máy bay Boeing 737 MAX trong đơn hàng 150 chiếc IAG đặt tại Triển lãm Hàng không Paris năm 2019. Đến tháng 5/2026, số máy bay dành cho Vueling tăng lên 60 chiếc sau khi IAG thực hiện quyền chọn mua thêm 10 máy bay.
Lô máy bay Boeing đầu tiên của Vueling dự kiến gồm các máy bay Boeing 737 MAX 8-200, với 197 ghế, nhiều hơn 8 ghế so với cấu hình Airbus A320 của hãng. Boeing 737 MAX 10, trong đó IAG đã đặt ít nhất 25 chiếc, sẽ được bổ sung ở giai đoạn sau, phụ thuộc vào tiến độ chứng nhận loại. Quá trình này dự kiến diễn ra trong quý IV/2026.
Việc chậm đưa MAX vào khai thác có thể khiến Vueling phải duy trì đội bay Airbus hiện tại lâu hơn kế hoạch, đồng thời tiếp tục điều chỉnh phương án phân bổ tàu bay trên mạng đường bay.
Theo dữ liệu ch-aviation, tính đến ngày 2/9/2026, Vueling sở hữu 137 máy bay, gồm 97 chiếc Airbus A320ceo cùng các dòng Airbus A320neo, Airbus A321 và Airbus A319.
Kế hoạch khai thác MAX ban đầu gồm các đường bay từ Barcelona đến Alicante, Sevilla, Palma de Mallorca và Rome Fiumicino. Tuy nhiên, lịch bay có thể tiếp tục được điều chỉnh tùy thuộc thời điểm bàn giao và đưa máy bay vào khai thác.
Trường hợp Vueling phản ánh một khó khăn rộng hơn của ngành hàng không, khi quá trình chứng nhận sản phẩm và cấu hình cabin mới ngày càng có nguy cơ trở thành điểm nghẽn trong kế hoạch đưa tàu bay vào khai thác.
Lufthansa gần đây phải vận hành một số máy bay chưa được trang bị đầy đủ ghế hạng nhất Allegris. Trong khi đó, KLM dự kiến khai thác các máy bay Airbus A350 mới mà chưa có khoang hạng thương gia do vướng mắc liên quan đến chứng nhận ghế.
Chuỗi tác động có thể diễn ra theo nhiều tầng: vi phạm chất lượng tại nhà sản xuất → FAA tăng cường giám sát → thời gian chứng nhận kéo dài → bàn giao máy bay hoặc thiết bị chậm trễ → hãng hàng không phải điều chỉnh đội bay và lịch khai thác.
Vì vậy, khoản phạt 3,1 triệu USD đối với Boeing không chỉ mang ý nghĩa tài chính mà còn đặt ra câu hỏi về hiệu quả của hệ thống kiểm soát chất lượng và sức răn đe của các biện pháp xử phạt. Những hệ quả từ các vấn đề về an toàn và chứng nhận có thể tiếp tục lan rộng trong chuỗi cung ứng hàng không.
Thượng nghị sĩ Mỹ Richard Blumenthal, người từng điều tra các vấn đề an toàn của Boeing và chủ trì cuộc điều tra về sự cố Alaska Airlines, cho rằng mức phạt của FAA chưa đủ sức răn đe. Theo ông, với Boeing, những khoản phạt như vậy có nguy cơ chỉ được xem là một phần chi phí kinh doanh, thay vì động lực đủ mạnh để thay đổi hành vi.
Một báo cáo trước đó của ủy ban do ông Blumenthal chủ trì cũng cho biết nhiều người tố giác tại Boeing từng cảnh báo về những vấn đề đáng kể trong quy trình sản xuất.
Trong bối cảnh Boeing nỗ lực khôi phục niềm tin của cơ quan quản lý, khách hàng và hành khách, việc xử lý triệt để các vấn đề chất lượng không chỉ quyết định tốc độ sản xuất của hãng mà còn tác động trực tiếp đến khả năng tiếp nhận tàu bay và kế hoạch mở rộng đội bay của các hãng hàng không trên toàn cầu.
