Báo chí Thái Lan 'sốt ruột' khi so sánh các chỉ số kinh tế với Việt Nam

Theo Bangkokpost, Thái Lan đang nỗ lực vực dậy nền kinh tế tăng trưởng chậm trong những năm gần đây. Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vẫn được xem là một công cụ quan trọng, tuy nhiên tiến độ bị hạn chế. Bộ trưởng Tài chính lâm thời Thái Lan Ekniti Nitithanprapas đã lưu ý rằng các dự án đầu tư lớn, trị giá hơn 480 tỷ baht (khoảng 408 nghìn tỷ đồng) vẫn đang bị tạm dừng hoặc trì hoãn do các rào cản về quy định và thủ tục cấp phép.

Thực trạng này phản ánh rõ những thách thức lớn mà kinh tế Thái Lan đang đối mặt trong tiến trình phục hồi. Để đưa tăng trưởng quay trở lại mức tiềm năng 4–5%, sau khi chỉ đạt khoảng 1,5% trong năm 2025, Thái Lan cần nâng tỷ lệ đầu tư nước ngoài lên khoảng 40% GDP, so với mức xấp xỉ 23% GDP của năm 2025.

Áp lực đang gia tăng đối với Thái Lan khi các nền kinh tế mới nổi ở Đông Nam Á bắt đầu đuổi kịp. Theo Văn phòng Thống kê Quốc gia Thái Lan (NSO) cho hay, Việt Nam đã ghi nhận tăng trưởng GDP 8,02% vào năm 2025.

Lượng khách du lịch nước ngoài đến Việt Nam năm 2025 đã tăng 20,4% so với năm trước, đạt 21 triệu lượt, trái ngược hoàn toàn với sự sụt giảm 7,2% của Thái Lan với 32,9 triệu lượt khách. Cùng với đó, Việt Nam đã vượt qua Thái Lan về lượng khách du lịch Trung Quốc khi đón 5,28 triệu lượt khách so với 4,47 triệu lượt khách từ Trung Quốc của Thái Lan.

Thái Lan thiếu các động lực tăng trưởng kinh tế

Ông Aat Pisanwanich, học giả và nhà phân tích độc lập về kinh tế quốc tế, nhận định rằng dòng vốn đầu tư nước ngoài vào Thái Lan vẫn chưa đạt kỳ vọng do kỹ năng lao động chưa đáp ứng yêu cầu của các ngành công nghiệp hiện đại. Chính sách của chính phủ thiếu tính ổn định, nhất quán và cơ cấu lao động đang già hóa nhanh hơn so với Việt Nam.

Bên cạnh đó, học sinh Việt Nam đạt điểm cao hơn học sinh Thái Lan trong các môn khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM), và Việt Nam có số lượng cử nhân STEM nhiều hơn Thái Lan. Do đó, Việt Nam có nguồn nhân lực tốt hơn để hỗ trợ các ngành công nghiệp hiện đại.

Ngoài ra, ông Aat nhận định rằng chính sách xúc tiến đầu tư của Việt Nam có tính nhất quán cao. Từ khi mở cửa nền kinh tế theo đường lối Đổi mới năm 1986, Việt Nam đã từng bước nâng cấp năng lực phát triển quốc gia, chủ động chuẩn bị nguồn nhân lực để tiếp nhận công nghệ hiện đại, đồng thời thúc đẩy đổi mới sáng tạo một cách mạnh mẽ và bài bản.

Vị chuyên gia này cũng cho rằng quá trình nâng cấp công nghiệp của Việt Nam đang vượt lên trên Thái Lan, điều này được minh chứng rõ nét qua quyết định của Nvidia đặt trung tâm nghiên cứu trí tuệ nhân tạo (AI) và đổi mới sáng tạo tại Việt Nam.

Trung tâm này được thiết kế để trở thành một trung tâm thiết kế AI chuyên biệt đáp ứng nhu cầu của các lĩnh vực khác nhau, bởi Nvidia nhận thấy Việt Nam có nguồn nhân lực sẵn sàng hỗ trợ các ngành công nghiệp hiện đại.

Theo ông Aat Pisanwanich, Thái Lan đang ưu tiên thu hút đầu tư vào các trung tâm dữ liệu, trong khi Việt Nam đã đi trước một bước trong lĩnh vực dữ liệu lớn (big data). Điều này khiến Thái Lan chủ yếu ở vai trò quốc gia sử dụng các phần mềm và ứng dụng trí tuệ nhân tạo do nước ngoài phát triển, thay vì tự chủ công nghệ. Nền kinh tế số của Thái Lan hiện vẫn tập trung nhiều vào thương mại điện tử và công nghệ tài chính hơn là phát triển năng lực công nghệ lõi.

Ngoài nguồn lao động có tay nghề cao và chính sách ổn định, Việt Nam còn có lợi thế hơn Thái Lan nhờ Hiệp định thương mại tự do (FTA) với EU và vị trí địa lý gần Trung Quốc. Điều này khiến Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn cho các ngành công nghiệp muốn di dời cơ sở sản xuất để tránh ảnh hưởng của cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung.

Ngoài ra, mặt bằng chi phí năng lượng và nhân công tại Việt Nam thấp hơn trung bình khoảng 20–30% so với Thái Lan, qua đó tạo ra lợi thế cạnh tranh rõ rệt trong sản xuất và khả năng thu hút dòng vốn đầu tư.

Chi phí năng lượng thấp hơn ở Việt Nam bắt nguồn từ cơ cấu năng lượng cho phép cạnh tranh. Ví dụ, các trang trại điện mặt trời được phép bán điện trực tiếp cho khách hàng tiêu dùng công nghiệp, trong khi ở Thái Lan, điện phải được bán cho Cơ quan Phát điện Thái Lan (EGAT). Sự cạnh tranh này dẫn đến chi phí điện ở Việt Nam thấp hơn so với ở Thái Lan.

Ông nhấn mạnh rằng, để thu hút hiệu quả dòng vốn đầu tư nước ngoài, Thái Lan cần xác định rõ định hướng trở thành trung tâm đầu tư toàn cầu trong những lĩnh vực cụ thể, chẳng hạn như ngành công nghiệp xe điện, thay vì theo đuổi chiến lược dàn trải.

Theo ông, Thái Lan đang rất cần làm rõ các chính sách thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump, bởi nếu thiếu thông tin rõ ràng, các nhà đầu tư sẽ e dè "rót" vốn. Điều mà giới đầu tư quan tâm nhất là mức thuế sẽ được áp dụng đối với các sản phẩm xuất khẩu sang thị trường Mỹ.

Chính trị bất ổn kiềm chế kinh tế

Tờ Bangkok Post cũng dẫn lời ông Apichit Prasoprat, Phó Chủ tịch Liên đoàn các ngành công nghiệp Thái Lan (FTI) nhận định rằng Thái Lan khó có thể khôi phục giai đoạn tăng trưởng cao trong quá khứ dựa trên đầu tư, do các yếu tố chính trị và kinh tế hiện nay đang cản trở môi trường kinh doanh và khả năng mở rộng hoạt động của doanh nghiệp tại nước này.

Ủy ban Đầu tư Thái Lan (BoI) cho biết số lượng hồ sơ đăng ký hưởng ưu đãi đầu tư đã tăng mạnh trong chín tháng đầu năm 2025, chủ yếu nhờ các dự án FDI quy mô lớn. Tuy nhiên, một bộ phận đáng kể các nhà đầu tư nước ngoài tiềm năng vẫn còn thận trọng và do dự khi rót vốn vào thị trường Thái Lan.

Trong vòng hai năm qua, Thái Lan đã trải qua ba đời thủ tướng, gây ra tác động tâm lý tiêu cực đến môi trường đầu tư, đặc biệt đối với các doanh nghiệp nước ngoài chưa từng hiện diện tại thị trường này. “Họ đang trì hoãn các kế hoạch đầu tư của mình”, ông Apichit nhận định.

Bên cạnh đó, đồng baht lên giá đã khiến hàng hóa Thái Lan trở nên kém cạnh tranh hơn so với các đối thủ như Việt Nam và Indonesia, qua đó tác động tiêu cực đến dòng vốn đầu tư. Theo Phó Chủ tịch FTI, các nhà đầu tư nước ngoài định hướng xuất khẩu thường e ngại đầu tư vào Thái Lan do lo ngại biên lợi nhuận bị thu hẹp.

Ông Apichit cho rằng hiện vẫn chưa có lời giải rõ ràng vì sao đồng baht liên tục lên giá so với USD. Điều này khiến nhiều nhà đầu tư nước ngoài lo ngại, bởi họ chưa thấy Chính phủ Thái Lan đưa ra các biện pháp cụ thể để xử lý vấn đề.

Thái Lan hiện có khoảng 30.000 doanh nghiệp xuất khẩu, trong khi Việt Nam sở hữu tới khoảng 100.000 nhà xuất khẩu, cho thấy quy mô và độ phủ hoạt động xuất khẩu vượt trội của Việt Nam.

Trong khi ngành sản xuất đang lo ngại về xu hướng đầu tư, đại diện Ủy ban Đầu tư Thái Lan (BoI) lại tin rằng Thái Lan có tiềm năng thu hút thêm nhiều đầu tư. Theo công bố của BoI, từ tháng 1 đến tháng 9 năm 2025, giá trị các đơn xin ưu đãi đầu tư đã tăng vọt 94% so với cùng kỳ năm 2024, đạt tổng cộng 1,37 nghìn tỷ baht (≈43,84 tỷ USD), mức cao nhất từ ​​trước đến nay.

Trước đó, ông Narit Therdsteerasukdi, Tổng Thư ký Ủy ban Đầu tư Thái Lan (BoI), cho biết đà tăng này chủ yếu đến từ các dự án FDI quy mô lớn trong những lĩnh vực chiến lược, đặc biệt là công nghệ số và sản xuất linh kiện, thiết bị điện tử thông minh.

Trong đó, Singapore là quốc gia đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) lớn nhất về giá trị với 360 tỷ baht, tiếp theo là Hồng Kông (Trung Quốc) (237 tỷ baht, ≈7,58 tỷ USD), Trung Quốc (143 tỷ baht, ≈4,58 tỷ USD), Anh (100 tỷ baht, ≈3,22 tỷ USD) và Nhật Bản (73,8 tỷ baht, ≈2,37 tỷ USD).

Tính đến hết tháng 12/2025, tổng vốn FDI đăng ký mới, điều chỉnh và góp vốn mua cổ phần vào Việt Nam đạt khoảng 38,4 tỷ USD, tăng nhẹ so với cùng kỳ năm trước.

Trong khi đó, theo báo cáo từ Bộ Thương mại Thái Lan, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Thái Lan trong năm 2025 đạt hơn 324 tỷ baht, tương đương khoảng 10,4 tỷ USD.

Kêu gọi đầu tư vào ngành công nghiệp thực phẩm

Ông Visit Limlurcha, phó chủ tịch Phòng Thương mại Thái Lan, cho biết Ủy ban Đầu tư Thái Lan (BoI) cần điều chỉnh các chính sách và điều kiện đầu tư một cách thường xuyên vì không có chính sách nào có thể duy trì hiệu quả trong dài hạn, đặc biệt là trong bối cảnh kinh doanh thay đổi nhanh chóng.

Ông cho rằng Thái Lan cần tập trung thu hút FDI vào các ngành công nghiệp mới nổi, đặc biệt là những lĩnh vực do doanh nghiệp trong nước chưa đủ năng lực tham gia hoặc gặp nhiều rào cản khi tiếp cận thị trường, nhằm tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế:

"Những yếu tố quan trọng cần xem xét khi thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) bao gồm lợi ích cho quốc gia như tạo việc làm, phát triển địa phương và sử dụng nguyên vật liệu địa phương cũng như các bộ phận quan trọng trong chuỗi cung ứng”, phó chủ tịch Visit Limlurcha nhấn mạnh.

Ngành công nghiệp thực phẩm được đánh giá là một cơ hội đầy triển vọng để thu hút FDI, trong bối cảnh Thái Lan phải nhập khẩu hơn 80% nguyên liệu đầu vào phục vụ cho sản xuất lĩnh vực này.

"Ngành thực phẩm chức năng cần đầu tư trực tiếp nước ngoài. Họ có thể sử dụng và gia tăng giá trị cho nguyên liệu thô của chúng ta, đặc biệt là các sản phẩm nông nghiệp", ông nói.

Ông Visit cho biết, các nhà đầu tư nước ngoài cũng xem xét sự ổn định chính trị và các hiệp định thương mại tự do (FTA), vốn có thể thúc đẩy nhập khẩu tài nguyên và tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu sản phẩm.

Thái Lan thiếu những điểm đến mới

Nói về khả năng thu hút du khách của ngành du lịch Thái Lan, ông Sisdivachr Cheewarattanaporn, Chủ tịch hội đồng cố vấn của Hiệp hội các đại lý du lịch Thái Lan (Atta), cho biết Thái Lan đang tụt hậu so với các điểm đến khác như Trung Quốc và Việt Nam, những quốc gia liên tục phát triển các điểm tham quan mới để thu hút khách du lịch.

Ông cho biết du khách đã khá quen thuộc với các điểm tham quan của Thái Lan, đặc biệt là các công viên tự nhiên, bãi biển và đền chùa. "Sẽ là một sai lầm nếu tin rằng du khách nước ngoài sẽ tiếp tục quay lại Thái Lan nếu chúng ta không nâng cấp cơ sở hạ tầng”, ông Sisdivachr nhận định.

Ông Sisdivachr cho biết, các doanh nghiệp du lịch từ lâu đã kêu gọi chính phủ đầu tư xây dựng và nâng cấp các điểm tham quan nhân tạo, nhưng bất ổn chính trị kéo dài đã khiến chính sách thiếu tính nhất quán. Ông cũng nhấn mạnh rằng, trong nhiều trường hợp, chính phủ chưa thể hiện được năng lực lãnh đạo và tầm nhìn chiến lược cần thiết để tạo động lực phát triển bền vững cho ngành du lịch.

Chính phủ Thái Lan cần đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển các điểm tham quan mới, đặc biệt là các dự án lớn có thể cần đến nguồn vốn đầu tư nước ngoài khổng lồ. Những dự án như vậy có thể tạo ra những điểm thu hút khách du lịch mới cho Thái Lan, giúp tăng doanh thu và lượng khách du lịch.

Ông Sisdivachr nhấn mạnh rằng chính phủ Thái Lan cần bảo đảm lợi ích kinh tế từ các điểm tham quan mới không bị “chảy” ra nước ngoài, mà cộng đồng địa phương phải được hưởng lợi trực tiếp thông qua việc làm và nguồn thu thuế. Đồng thời, ông cho rằng Thái Lan cần hài hòa giữa việc phát huy lợi thế các điểm đến tự nhiên và phát triển các địa danh, công trình nhân tạo mới, song song với việc ban hành các chính sách phù hợp nhằm bảo đảm an toàn cho hoạt động du lịch.

Dự báo tăng trưởng kinh tế năm 2026 cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa hai nền kinh tế lớn ở Đông Nam Á. Thái Lan được dự đoán tiếp tục tăng trưởng chậm, với GDP chỉ khoảng 1,6–2,0%, phản ánh những khó khăn kéo dài từ nhu cầu trong nước yếu, xuất khẩu bị ảnh hưởng bởi áp lực thuế quan và thị trường toàn cầu bất ổn, khiến tăng trưởng dự kiến thấp nhất trong nhiều năm gần đây.

Trong khi đó, Việt Nam được đánh giá là một trong những điểm sáng của khu vực với tăng trưởng mạnh mẽ hơn. Nhiều tổ chức dự báo GDP Việt Nam sẽ tăng từ khoảng 6,1% theo World Bank đến 6,5–6,7% theo IMF và các báo cáo khác trong năm 2026, nhờ nội lực kinh tế dẻo dai, xuất khẩu bền vững và thu hút vốn đầu tư nước ngoài.

Tổng thể, khoảng cách tăng trưởng giữa Việt Nam và Thái Lan không còn là vấn đề chu kỳ, mà đã trở thành khác biệt mang tính cấu trúc về thể chế, nguồn nhân lực, công nghệ và chiến lược phát triển. Nếu không có cải cách mang tính hệ thống, Thái Lan sẽ khó lấy lại vị thế trung tâm tăng trưởng của khu vực Đông Nam Á trong trung và dài hạn