Từ chuyến bay mang số hiệu VN98 mở đường bay thẳng thường lệ tới San Francisco năm 2021, kết nối Việt Nam - Mỹ ngày càng mở rộng, từ đường bay đến hợp tác về máy bay, động cơ, tài chính và công nghệ.
Hành trình bay từ Việt Nam sang Mỹ từng là một chuyến đi dài với ít nhất một lần quá cảnh, khiến tổng thời gian di chuyển kéo dài. Tuy nhiên, từ cuối năm 2021, Vietnam Airlines chính thức khai thác đường bay thẳng TP.HCM - San Francisco, đã giúp hành trình xuyên Thái Bình Dương trở nên thuận tiện hơn, đặc biệt với những người thường xuyên đi lại giữa hai nước.
Anh Đăng Kiên (27 tuổi, Hà Nội), từng có thời gian học tập và sinh sống tại New York, Mỹ, cho biết những chuyến bay thẳng giúp việc di chuyển giữa Việt Nam và Mỹ đỡ vất vả hơn đáng kể. Thay vì phải xuống máy bay, chờ đợi rồi tiếp tục một chặng khác tại sân bay trung chuyển, rất mất thời gian và mệt mỏi.
Sự thay đổi tưởng như chỉ nằm ở một chặng bay, nhưng lại là kết quả của khoảng 20 năm chuẩn bị của ngành hàng không Việt Nam. Từ những bước đi đầu tiên để tiếp cận thị trường Mỹ, hoàn thiện các điều kiện về an toàn, pháp lý đến khi chuyến VN98 hạ cánh xuống San Francisco tối 28/11/2021, đường bay thẳng thương mại thường lệ Việt Nam - Mỹ chính thức trở thành hiện thực.
Gần 5 năm sau dấu mốc ấy, đường bay không chỉ duy trì vai trò kết nối hành khách giữa hai nước mà còn mở ra một chặng phát triển mới của quan hệ hàng không Việt - Mỹ, với hàng loạt hợp tác về máy bay, động cơ, tài chính, công nghệ và dịch vụ hàng không được thúc đẩy.
Tháng 2/2026, Vietnam Airlines ký thỏa thuận mua 50 Boeing 737-8 tại Washington D.C., trị giá lên tới 8,1 tỷ USD. Theo kế hoạch, số máy bay này sẽ được bàn giao trong giai đoạn 2030-2032 và chủ yếu phục vụ mạng bay nội địa, khu vực châu Á. Cùng thời điểm, hãng cũng làm việc với Boeing về kế hoạch đầu tư thêm 30 máy bay thân rộng, với tổng giá trị ước tính hơn 12 tỷ USD theo giá công bố, phục vụ chiến lược phát triển mạng bay quốc tế.
Cùng thời điểm, hãng hàng không Sun PhuQuoc Airways của Sun Group ký kết hợp đồng mua 40 máy bay thân rộng Boeing 787-9 Dreamliner, với tổng giá trị ước tính 22,5 tỷ USD.
Bên cạnh đó, Vietjet cũng tạo ra những dấu mốc đáng chú ý. Tháng 2/2026, hãng ký loạt thỏa thuận chiến lược với các tập đoàn và tổ chức tài chính Mỹ, tổng giá trị hơn 6,3 tỷ USD. Trong đó có thỏa thuận với Pratt & Whitney về lựa chọn động cơ GTF và dịch vụ bảo dưỡng cho 44 máy bay Airbus, trị giá khoảng 5,4 tỷ USD; cùng thỏa thuận tài chính với Griffin Global Asset Management cho 6 Boeing 737-8, trị giá khoảng 965 triệu USD. Các văn kiện được trao trước sự chứng kiến của Tổng Bí thư Tô Lâm và đại diện lãnh đạo hai nước tại Washington D.C.
Một dấu mốc khác cho thấy phạm vi kết nối Việt - Mỹ qua hàng không đang được mở rộng là sự xuất hiện của các chuyến bay phục vụ hoạt động giao lưu, doanh nghiệp và đối ngoại.
Ngày 20/9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tới New York tham dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khóa 81 và hoạt động song phương tại Mỹ, một chuyến bay chuyên cơ của Vietjet cũng đưa khoảng 150 doanh nhân, nghệ sĩ Việt Nam tới New York. Theo Báo Điện tử Chính phủ, đoàn doanh nhân tới Mỹ để tìm kiếm cơ hội hợp tác, đầu tư, thúc đẩy thương mại; các nghệ sĩ tham gia các hoạt động giao lưu, biểu diễn tại Mỹ.
Vào lúc 18h25 ngày 20/9 theo giờ địa phương, tức sáng 21/9 theo giờ Việt Nam, chuyên cơ chở Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã tới Sân bay quốc tế John F. Kennedy ở New York, bắt đầu các hoạt động tham dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khóa 81 và hoạt động song phương tại Mỹ.
Theo Reuters, dựa trên thông tin từ các quan chức và hai tài liệu được tiếp cận, một danh sách nội bộ gồm 29 thỏa thuận có thể được công bố tại một hội nghị doanh nghiệp ở New York ngày 23/9, với sự tham dự của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Các thỏa thuận dự kiến trải rộng trên nhiều lĩnh vực như năng lượng, công nghệ, hàng không và tài chính….
Trong lĩnh vực hàng không, tài liệu Reuters tiếp cận cho biết Vietjet dự kiến công bố các thỏa thuận thuê tới 22 máy bay, gồm 17 Boeing 737 và 5 Airbus A321neo từ 4 công ty cho thuê máy bay. Hãng cũng dự kiến hợp tác với SpaceX để cung cấp dịch vụ Internet vệ tinh Starlink cho 120 máy bay. Một số biên bản ghi nhớ với các doanh nghiệp Mỹ về bảo dưỡng động cơ cũng nằm trong danh sách dự kiến.
Nhìn lại gần 5 năm, đường bay thẳng Việt Nam - Mỹ đã đi qua một hành trình đặc biệt: từ quá trình chuẩn bị kéo dài khoảng 20 năm, đến chuyến bay thương mại thường lệ đầu tiên vào cuối năm 2021, rồi duy trì khai thác trong những năm tiếp theo.
Thành tựu lớn nhất không chỉ nằm ở đường bay thằng hơn 13.000 km từ TP.HCM tới San Francisco mà còn ở việc đường bay đã mở ra một kênh kết nối trực tiếp giữa hai thị trường vốn có nhu cầu đi lại, thương mại và giao lưu lớn.
Từ sau chuyến VN98, thị trường tiếp tục đặt ra những bài toán mới. Đường bay thẳng cần nguồn khách ổn định hơn; các hãng phải cạnh tranh với mạng bay nối chuyến của các đối thủ quốc tế; trong khi chi phí khai thác các chuyến bay xuyên Thái Bình Dương đòi hỏi đội tàu bay phù hợp và khả năng tổ chức khai thác hiệu quả.
Trong khi đó, hợp tác hàng không giữa doanh nghiệp hai nước đang mở rộng theo hướng sâu hơn. Boeing, Pratt & Whitney, các tổ chức tài chính Mỹ, SpaceX và nhiều doanh nghiệp khác đang trở thành những mắt xích trong chuỗi hợp tác liên quan đến hàng không Việt Nam.
Nếu năm 2021, dấu hỏi lớn nhất là liệu Việt Nam có thể thiết lập và duy trì một đường bay thương mại thường lệ tới Mỹ hay không, thì sau gần 5 năm, câu chuyện đã chuyển sang một giai đoạn khác: mở rộng thị trường, nâng năng lực đội tàu bay, thu hút nguồn vốn, đưa công nghệ mới lên máy bay và tạo thêm những kết nối trực tiếp giữa cộng đồng doanh nghiệp hai nước.
Đường bay thẳng từ Việt Nam tới Mỹ vì thế không còn đơn thuần là một tuyến vận tải hành khách, giờ đây nó trở thành một trong những biểu tượng rõ nét của quá trình mở rộng kết nối hàng không giữa hai quốc gia, đồng thời là nền tảng để những hợp tác mới tiếp tục được hình thành trong giai đoạn tiếp theo.
