Các hãng hàng không Trung Quốc đang đẩy mạnh kế hoạch triển khai kết nối Wi-Fi trên máy bay sau nhiều năm phát triển chậm hơn đáng kể so với Mỹ và châu Âu.
Theo một báo cáo mới từ Valour Consultancy - công ty chuyên theo dõi thị trường kết nối và giải trí trên máy bay (IFEC) có trụ sở tại London (Anh), số lượng máy bay thương mại có kết nối internet tại Trung Quốc dự kiến sẽ tăng từ khoảng 400 chiếc hiện nay lên hơn 2.300 chiếc vào năm 2035.
Nếu dự báo này trở thành hiện thực, Trung Quốc sẽ chuyển mình từ một trong những thị trường hàng không lớn có tỷ lệ kết nối thấp nhất thế giới thành một thị trường mà Wi-Fi trên máy bay trở thành dịch vụ phổ biến ngay cả trên các chuyến bay thân hẹp.
Theo báo cáo "IFC: Phân tích chuyên sâu về Trung Quốc và Ấn Độ - 2026" của Valour Consultancy, đến cuối năm 2025, chưa tới 10% đội bay thương mại Trung Quốc được trang bị hệ thống kết nối internet trên không, còn gọi là IFC (In-Flight Connectivity). Đây là tỷ lệ khá thấp nếu so với các hãng hàng không tại Bắc Mỹ hay châu Âu, nơi internet trên máy bay đang dần trở thành tiêu chuẩn dịch vụ mới.
Tuy nhiên, thị trường Trung Quốc được dự báo sẽ tăng trưởng rất mạnh trong thập kỷ tới nhờ sự thay đổi trong nhu cầu hành khách, chiến lược số hóa ngành hàng không và sự phát triển của các mạng vệ tinh nội địa.
Không giống các hãng hàng không phương Tây đang ồ ạt sử dụng Starlink của SpaceX để cung cấp internet tốc độ cao trên máy bay, Trung Quốc lại xây dựng một hệ sinh thái riêng dựa trên hạ tầng vệ tinh nội địa và các quy định kiểm soát chặt chẽ.
Theo Valour Consultancy, chính các quy định pháp lý nghiêm ngặt là nguyên nhân khiến thị trường Wi-Fi hàng không Trung Quốc phát triển chậm trong nhiều năm. Các hãng hàng không hoạt động trong không phận Trung Quốc phải tuân thủ những yêu cầu đặc biệt liên quan tới truy cập internet, bảo mật dữ liệu và sử dụng hạ tầng viễn thông trong nước.
David Whelan, chuyên gia phân tích cấp cao của Valour Consultancy, nhận định rằng Trung Quốc là một trong những thị trường chiến lược quan trọng nhất đối với ngành kết nối hàng không toàn cầu, nhưng cũng là một trong những thị trường phức tạp nhất.
Ngoài yếu tố pháp lý, các hãng hàng không Trung Quốc còn lo ngại về chi phí đầu tư lớn và khả năng thu hồi vốn từ dịch vụ internet trên máy bay, đặc biệt trên các chuyến bay ngắn.
Khác với Mỹ và châu Âu, nơi Starlink đang nhanh chóng mở rộng nhờ công nghệ vệ tinh quỹ đạo thấp (LEO) có tốc độ cao và độ trễ thấp, các hãng hàng không Trung Quốc bắt buộc phải sử dụng năng lực vệ tinh trong nước. Điều đó đồng nghĩa Starlink gần như không có cơ hội tham gia trực tiếp vào thị trường này.
Thay vào đó, các hãng bay Trung Quốc phải dựa vào các nhà khai thác vệ tinh nội địa như China Satcom, APT Satellite cùng các tập đoàn viễn thông như China Telecom và China Unicom.
Yêu cầu “nội địa hóa” này cũng lý giải vì sao các công ty quốc tế như Panasonic Avionics hay SES vẫn có thể hoạt động tại Trung Quốc nhưng phải thông qua hợp tác với các đối tác trong nước thay vì tự triển khai độc lập.
Hiện tại, Wi-Fi trên máy bay tại Trung Quốc chủ yếu xuất hiện trên các hãng hàng không truyền thống và các chuyến bay đường dài. Những hãng đã triển khai IFC gồm: Air China; China Eastern Airlines; China Southern Airlines; Hainan Airlines và Cathay Pacific.
Phần lớn hệ thống kết nối hiện được lắp đặt trên máy bay thân rộng phục vụ các đường bay quốc tế hoặc hành trình dài, bởi các hãng xem internet trên máy bay là dịch vụ cao cấp thay vì tiện ích tiêu chuẩn cho mọi hành khách.
Tuy nhiên, điều này đang dần thay đổi khi nhu cầu kết nối liên tục của hành khách ngày càng tăng, đặc biệt với nhóm khách trẻ quen sử dụng internet mọi lúc mọi nơi.
Một trong những nhân tố được đánh giá có thể thay đổi toàn bộ thị trường là Spacesail - công ty đang phát triển mạng vệ tinh quỹ đạo thấp LEO của Trung Quốc.
Công nghệ vệ tinh LEO hoạt động ở quỹ đạo gần Trái Đất hơn nhiều so với vệ tinh truyền thống, giúp cải thiện tốc độ internet và giảm độ trễ đáng kể. Đây cũng là nền tảng công nghệ đã giúp Starlink phát triển mạnh trên toàn cầu.
Spacesail hiện đang xây dựng một chòm vệ tinh LEO quy mô lớn nhằm cung cấp internet tốc độ cao cho hàng không, hàng hải và các khu vực hẻo lánh. Cuối năm 2025, Airbus đã công bố hợp tác chiến lược với Spacesail để tích hợp công nghệ kết nối LEO của công ty Trung Quốc vào giải pháp HBCplus dành cho máy bay Airbus.
Theo Airbus, sự hợp tác này nhằm đáp ứng nhu cầu cấp thiết về các giải pháp kết nối “được phát triển trong nước” cho ngành hàng không Trung Quốc, đồng thời thúc đẩy quá trình chuyển đổi số của thị trường hàng không nước này.
Valour Consultancy cho rằng giai đoạn tăng trưởng mạnh nhất của thị trường Wi-Fi hàng không Trung Quốc sẽ diễn ra từ năm 2030 đến 2035, khi các hãng hàng không nhà nước bắt đầu triển khai diện rộng internet trên các dòng máy bay thân hẹp như Airbus A320neo và Boeing 737 MAX.
Đây là các dòng máy bay đóng vai trò xương sống của thị trường nội địa Trung Quốc, vốn phụ thuộc rất lớn vào các chuyến bay ngắn và trung bình.
Trước đây, nhiều hãng hàng không cho rằng việc lắp Wi-Fi trên máy bay thân hẹp là không hiệu quả về tài chính vì thời gian bay ngắn và hành khách chưa sẵn sàng trả thêm phí. Nhưng xu hướng đó đang thay đổi khi hành khách ngày càng coi kết nối internet là nhu cầu thiết yếu.
Theo David Whelan, việc triển khai internet trên quy mô toàn đội bay của các hãng hàng không nhà nước lớn sẽ tạo ra làn sóng tăng trưởng mới cho thị trường IFC tại Trung Quốc trong thập kỷ tới.
Sự bùng nổ kết nối hàng không tại Trung Quốc cho thấy cuộc cạnh tranh Wi-Fi trên máy bay toàn cầu sẽ không chỉ xoay quanh Starlink. Trong khi Mỹ và châu Âu nghiêng về các giải pháp vệ tinh phương Tây, Trung Quốc đang xây dựng một hệ sinh thái riêng dựa trên vệ tinh nội địa và chiến lược chủ quyền công nghệ.
Điều đó có thể tạo ra hai hệ sinh thái kết nối hàng không song song trong tương lai: một do các công ty phương Tây dẫn dắt và một do Trung Quốc phát triển độc lập.
