Một đợt không khí lạnh yếu đang tràn xuống miền Bắc trong bối cảnh nền nhiệt duy trì ở mức cao, không chỉ làm thời tiết chuyển mát mà còn kéo theo nguy cơ dông lốc, mưa đá gia tăng, đặt hoạt động hàng không đứng trước nhiều thách thức.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, từ đêm 31/3 đến ngày 1/4, miền Bắc sẽ chịu ảnh hưởng của không khí lạnh yếu. Dù mức giảm nhiệt không lớn, nhưng chính sự thay đổi này lại tạo điều kiện hình thành các ổ mây đối lưu mạnh - tác nhân chính gây ra dông lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh, đặc biệt tại khu vực vùng núi Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ.
Với ngành hàng không, đây là những hình thái thời tiết có mức độ rủi ro cao. Dông lốc có thể khiến tầm nhìn giảm sâu, xuất hiện nhiễu động mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình cất, hạ cánh và điều hành bay. Thậm chí, các hiện tượng như mưa đá hay gió giật mạnh còn tiềm ẩn nguy cơ gây hư hại tàu bay, buộc các hãng phải điều chỉnh kế hoạch khai thác trong thời gian ngắn.
Thực tế, chỉ trong hai ngày 29-30/3, mưa dông đầu mùa đã cho thấy mức độ tác động không nhỏ đến hoạt động bay tại khu vực miền Bắc. Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) ghi nhận hàng loạt hiện tượng thời tiết bất lợi tại các sân bay trọng điểm.
Tại sân bay Nội Bài, ngày 29/3 xuất hiện hai đợt dông mưa với cường độ mạnh, có thời điểm tầm nhìn giảm xuống chỉ còn 800m - ngưỡng ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động khai thác. Đợt dông kéo dài từ đêm 29 đến rạng sáng 30/3 tiếp tục khiến điều kiện thời tiết xấu đi, kèm theo mưa đá tại một số khu vực lân cận.
Tình trạng tương tự cũng xảy ra tại các sân bay địa phương. Sân bay Thọ Xuân ghi nhận dông mưa khiến tầm nhìn giảm xuống khoảng 4.500m, trong khi tại sân bay Vân Đồn, dông kèm mưa đá khiến tầm nhìn có lúc chỉ còn 700m.
Theo đánh giá của Trung tâm Khí tượng hàng không Nội Bài nhận định, đây là diễn biến không bất thường mà mang tính quy luật của thời kỳ chuyển mùa khoảng tháng 3-4. Tuy nhiên, chính tính chất đến nhanh, diễn biến nhanh và khó dự báo sớm của dông lốc lại khiến công tác điều hành bay chịu áp lực lớn, đặc biệt trong các khung giờ cao điểm.
Dông lốc hiện chỉ có thể dự báo trước từ 30 phút đến 3 giờ, với độ chính xác khoảng 70-90%. Điều này buộc các cơ quan điều hành phải liên tục cập nhật dữ liệu từ radar thời tiết, ảnh vệ tinh và các mô hình dự báo cực ngắn để kịp thời điều chỉnh phương án khai thác.
Bên cạnh đó, đại diện VATM cho biết thêm, trong đợt xảy ra thời tiết cực đoan vừa qua, các kíp trực đã theo dõi sát diễn biến mây dông, phát hành liên tục các bản tin cảnh báo, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các hãng hàng không để chủ động điều chỉnh lịch bay, đường bay khi cần thiết. Nhờ đó, dù chịu tác động của dông đầu mùa với cường độ mạnh, không có chuyến bay nào phải chuyển hướng hạ cánh xuống sân bay dự bị.
Tuy nhiên, với dự báo thời tiết tiếp tục diễn biến phức tạp trong những ngày tới, áp lực lên hoạt động bay tại miền Bắc được nhận định sẽ còn gia tăng. Các hãng hàng không có thể phải tính toán lại kế hoạch khai thác, trong khi hành khách cũng cần chuẩn bị tâm lý cho khả năng chậm, hoãn chuyến do thời tiết xấu.
Trong bối cảnh đó, việc nâng cao năng lực dự báo, tăng cường phối hợp giữa các đơn vị khí tượng, điều hành bay, hãng hàng không sẽ tiếp tục là yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn, duy trì hoạt động bay ổn định giữa những biến động khó lường của thời tiết giao mùa.
Không chỉ gây nguy hiểm cho đời sống dân sinh, mưa đá còn được xem là một trong những yếu tố thời tiết rủi ro cao đối với hoạt động hàng không.
Khi máy bay đi vào vùng dông kèm mưa đá, các hạt băng với kích thước lớn có thể va đập trực tiếp vào thân, cánh, phần mũi và kính buồng lái, gây nứt vỡ hoặc làm suy giảm khả năng quan sát của phi công.
Nguy hiểm hơn, nếu bị hút vào động cơ, mưa đá có thể làm biến dạng cánh quạt, ảnh hưởng đến lực đẩy, thậm chí dẫn tới hỏng hóc nghiêm trọng.
Năm 2024, máy bay A321 của Vietnam Airlines trên hành trình từ Nội Bài đi Cần Thơ, khi đến độ cao trên 3.000 m và tiếp tục lên 5.000 m thì gặp nhiễu động mạnh, mưa đá gây nứt kính buồng lái phía ghế cơ phó. Phát hiện sự cố, phi công đã giảm tốc độ, đưa máy bay quay về sân bay Nội Bài an toàn.
Qua kiểm tra, máy bay bị lõm phần mũi với đường kính khoảng 40 cm, rạn nứt kính lái phía trước ghế cơ phó.
Theo một chuyên gia hàng không, ở độ cao 3.000-5.000 m, kích thước hạt mưa đá sẽ lớn hơn khi rơi xuống mặt đất. Xung đột giữa hạt đá, kết hợp với tốc độ cao của máy bay có thể gây ra vết lõm trên thân, mũi máy bay.
