Sân bay Quảng Trị tăng tốc về đích sau "cú hích" từ đợt thanh tra toàn diện

Giữa vùng cát trắng Gio Linh, đại công trường của Cảng hàng không Quảng Trị đang chuyển mình từng ngày. Những lớp đất yếu được bóc tách, những nền đường băng dần định hình, tiếng máy thi công vang lên không ngớt. Không khí thi công khẩn trương kéo dài từ sáng sớm đến khi hoàng hôn buông xuống, tất cả nhằm chạy đua với thời gian, để đưa một trong những dự án hạ tầng quan trọng nhất của tỉnh về đích đúng hẹn.

Thông tin dự án

Được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chủ trương đầu tư tại Quyết định số 2148/QĐ-TTg ngày 20/12/2021, dự án được triển khai theo phương thức đối tác công tư (PPP), hợp đồng BOT, với UBND tỉnh Quảng Trị là cơ quan nhà nước có thẩm quyền và Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng tỉnh là đơn vị được ủy quyền ký kết hợp đồng. Nhà đầu tư đề xuất dự án là Tập đoàn T&T, sau đó hình thành doanh nghiệp dự án để triển khai, với sự tham gia của các đơn vị xây dựng lớn như Cienco 4.

Tháng 12/2023, tại sự kiện khởi động dự án Cảng hàng không Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị đã trao Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà đầu tư và Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh của doanh nghiệp dự án PPP cho Liên danh nhà đầu tư Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển hạ tầng giao thông T&T (thành viên Tập đoàn T&T Group) và Công ty Cổ phần Tập đoàn Cienco4.

Theo Quyết định số 648/QĐ-TTg ngày 7/6/2023 của Thủ tướng, Cảng hàng không Quảng Trị được xây dựng trên diện tích khoảng 265,3 ha, thuộc địa bàn các xã Gio Quang, Gio Mai và khu vực Cửa Việt (huyện Gio Linh cũ). Cảng sẽ được xây dựng đạt tiêu chuẩn CHK cấp 4C và sân bay quân sự cấp II - có khả năng phát triển khai thác tàu bay Code E. Cảng có công suất quy hoạch đạt 5 triệu hành khách và 25.000 tấn hàng hóa mỗi năm.

Đặc biệt, UBND tỉnh Quảng Trị sau đó đã có công văn gửi Bộ Xây dựng và Cục Hàng không Việt Nam, tiếp tục đề nghị xem xét điều chỉnh quy mô cảng hàng không (CHK) Quảng Trị từ cấp 4C lên 4E trong quá trình cập nhật Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng hàng không, sân bay toàn quốc thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo quy định của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO), sân bay cấp 4E có khả năng tiếp nhận các dòng máy bay thân rộng, kích thước lớn như Boeing 777, Boeing 787 hay Airbus A350 - những loại máy bay thường khai thác đường bay dài và vận chuyển khối lượng lớn hành khách, hàng hóa.

Về việc “nâng hạng” này, lãnh đạo tỉnh Quảng Trị cho biết không chỉ là điều chỉnh kỹ thuật đơn thuần, mà gắn với tầm nhìn phát triển dài hạn của địa phương trong chuỗi logistics và công nghiệp hàng không khu vực.

Bởi hiện nay, Singapore với sân bay Changi là trung tâm logistics hàng hóa hàng đầu, sản lượng năm 2025 khoảng 2,08 triệu tấn, đồng thời sở hữu khu công nghiệp hàng không rộng khoảng 140 ha chuyên về bảo dưỡng, sửa chữa máy bay và sản xuất linh kiện. Thái Lan có sân bay Suvarnabhumi đạt khoảng 1,5 triệu tấn hàng hóa năm 2025 và đang phát triển U-Tapao thành trung tâm bảo dưỡng quy mô lớn. Trung Quốc đã hình thành các trung tâm bảo dưỡng máy bay tầm cỡ quốc tế tại Hải Nam. Trong khi đó, các quốc gia trên hành lang Đông - Tây như Lào và Myanmar chưa có trung tâm công nghiệp hàng không quy mô lớn.

Quảng Trị muốn tận dụng lợi thế vị trí để từng bước xây dựng vai trò trung tâm công nghiệp hàng không và logistics , trước hết ở quy mô quốc gia, sau đó hướng ra khu vực.

Thanh tra Chính phủ chỉ ra nhiều sai phạm

Khởi công ngày 6/7/2024, dự kiến đến tháng 7/2026, Cảng hàng không Quảng Trị sẽ đi vào hoạt động. Tuy nhiên, sau hơn 2 năm thi công, theo Thông báo kết luận thanh tra số 3436/TB-TTCP ngày 26/12/2025 của Thanh tra Chính phủ, dự án Đầu tư xây dựng Cảng hàng không Quảng Trị bộc lộ nhiều tồn tại, vi phạm trong quá trình triển khai.

Kết luận nêu, việc thu xếp tài chính của nhà đầu tư quá chậm so với hợp đồng BOT đã ký. Sau 16 tháng kể từ khi hợp đồng có hiệu lực, doanh nghiệp mới góp được 96,9 tỷ đồng trên tổng vốn góp 421,3 tỷ đồng, đạt khoảng 23%, vi phạm quy định của Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư.

Thanh tra cũng chỉ ra hàng loạt sai sót trong công tác chuẩn bị và tổ chức thực hiện dự án. Nhà đầu tư không gửi đầy đủ hồ sơ khảo sát, thiết kế, năng lực nhà thầu, hợp đồng xây dựng và tài liệu huy động, giải ngân vốn để cơ quan nhà nước có thẩm quyền kiểm tra, giám sát. Việc lập, thẩm định, phê duyệt thiết kế sau thiết kế cơ sở của nhiều hạng mục chậm khoảng 7 tháng; Giám đốc Quản lý dự án được bổ nhiệm không đủ điều kiện theo quy định.

Sau 15 tháng thi công, giá trị khối lượng nghiệm thu hoàn thành mới đạt 9,17%, giá trị nghiệm thu thanh toán chỉ đạt 4,23% tổng mức đầu tư, không đáp ứng tiến độ hợp đồng BOT. Một số gói thầu đã lựa chọn nhà thầu nhưng chưa ký hợp đồng xây dựng; nhiều gói thầu triển khai khi chưa được bàn giao mặt bằng, không đủ điều kiện khởi công theo quy định của Luật Xây dựng.

Giải phóng mặt bằng tiếp tục là điểm nghẽn lớn của dự án sân bay Quảng Trị. Đến thời điểm thanh tra, vẫn còn 22,37ha, chiếm 8,42% diện tích, chưa được bàn giao cho Công ty TNHH Cảng hàng không Quảng Trị, không đúng cam kết hoàn thành trước ngày 31/12/2024. Ngoài ra, gần 41ha đất trồng lúa đã được cho thuê nhưng chưa bàn giao ngoài thực địa; doanh nghiệp dự án chưa hoàn tất thủ tục xác định tiền bảo vệ, phát triển đất trồng lúa theo quy định.

Kết luận cũng chỉ ra công tác kiểm tra, giám sát của Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh còn hạn chế, chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm theo hợp đồng BOT, không kịp thời báo cáo Ủy ban nhân dân tỉnh khi dự án chậm tiến độ.

Thanh tra Chính phủ kiến nghị UBND tỉnh Quảng Trị cùng các cơ quan, đơn vị liên quan kiểm điểm trách nhiệm, đồng thời khẩn trương hoàn thiện công tác giải phóng mặt bằng, rà soát hồ sơ dự án và đẩy nhanh tiến độ triển khai để bảo đảm thực hiện đúng các cam kết của hợp đồng BOT của Dự án PPP Cảng hàng không Quảng Trị.

Trường hợp đến tháng 7/2026 dự án vẫn không hoàn thành theo hợp đồng BOT, Ủy ban nhân dân tỉnh phải báo cáo Thủ tướng để xem xét biện pháp xử lý theo quy định.

Tiến độ thi công được đẩy mạnh sau thanh tra

Ngay sau khi khi có kết luận Thanh tra, dự án Cảng hàng không Quảng Trị đã ghi nhận nhiều chuyển biến rõ nét, khi các hạng mục quan trọng dần được định hình trên công trường. Theo doanh nghiệp dự án, đến nay sân bay đã hoàn thành khu sân đỗ máy bay cùng các công trình phụ trợ phục vụ thi công, tạo nền tảng cho giai đoạn xây dựng tiếp theo. Tiến độ từng hạng mục được theo dõi sát sao, với mục tiêu tận dụng tối đa thời gian, hạn chế phát sinh độ trễ.

Trong quá trình triển khai, các nhà thầu đã huy động tối đa nguồn lực, duy trì thi công liên tục, kể cả trong các dịp lễ và Tết Dương lịch. Ngay sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, từ mùng 5, toàn bộ công trường đã đồng loạt triển khai trở lại, bước vào giai đoạn tăng tốc với mục tiêu hoàn thành đồng bộ các hạng mục trong tháng 6/2026 và đưa dự án vào khai thác từ tháng 7/2026 theo cam kết của hợp đồng BOT.

Trên quy mô hơn 200 ha, công trường được tổ chức thành nhiều mũi thi công song song, tạo nên nhịp độ xây dựng liên tục ở các khu vực. Trong đó, gói thầu XL03 bao gồm đường cất hạ cánh, đường lăn và hệ thống thoát nước khu bay được khởi công từ tháng 5/2025 và hiện đã hoàn thành các công đoạn xử lý nền như bóc hữu cơ, vét bùn, lu lèn đảm bảo yêu cầu kỹ thuật. Giá trị thực hiện của gói thầu này đạt khoảng 174,13 tỷ đồng trên tổng mức 822,99 tỷ đồng, tương đương 21,2%.

Đối với gói thầu XL04, khu nhà ga hành khách có diện tích khoảng 5.000 m² đã hoàn tất phần móng và sàn, hiện đang chuyển sang thi công kết cấu tầng một. Giá trị thực hiện đạt khoảng 39,1 tỷ đồng, tương đương 11,9% giá trị hợp đồng.

Ở hạng mục đài kiểm soát không lưu thuộc gói thầu XL05, công trình 11 tầng tương đương 44m đã hoàn thành phần móng và các tầng đầu tiên của tháp điều hành. Các phần việc tiếp theo đang được triển khai, với giá trị thực hiện đạt khoảng 9,9% hợp đồng.

Trong khi đó, gói thầu XL06 bao gồm hệ thống điện nguồn và thiết bị dẫn đường hàng không được khởi công từ tháng 8/2025, hiện đang tiếp tục thi công các hạng mục điện trung thế, hạ thế và hệ thống chiếu sáng. Song song, gói thầu XL07 cũng đã hoàn thành một số tuyến cống, mương thoát nước và đang tiếp tục triển khai các hạng mục còn lại như hàng rào an ninh, bãi đỗ xe và các công trình phụ trợ.

Cùng với tiến độ thi công, công tác thu xếp và giải ngân nguồn vốn cũng được theo dõi chặt chẽ. Theo Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng tỉnh Quảng Trị, tổng mức đầu tư giai đoạn 1 của dự án khoảng 2.280 tỷ đồng. Tính đến ngày 25/2/2026, giá trị giải ngân đạt khoảng 358 tỷ đồng, tương ứng 15,7% kế hoạch.

Trong cơ cấu nguồn vốn, phần vốn chủ sở hữu đã được góp khoảng 298 tỷ đồng, đạt trên 70% kế hoạch đề ra, trong khi vốn vay mới giải ngân khoảng 60 tỷ đồng, tương đương 3,2% tổng vốn vay dự kiến. Doanh nghiệp dự án hiện đã ký kết hợp đồng tín dụng với Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHB) với hạn mức khoảng 1.670 tỷ đồng để phục vụ giai đoạn đầu tư, tuy nhiên việc giải ngân vẫn phụ thuộc chặt chẽ vào tiến độ thi công và khối lượng thực hiện của từng gói thầu.

Các bên tích cực phối hợp để gỡ các "nút thắt" của dự án

Ngoài ra, công tác giải phóng mặt bằng vẫn được xem là “nút thắt” lớn nhất. Tính đến ngày 10/3/2026, dự án đã hoàn thành giải phóng khoảng 245,5/265,3 ha, trong đó phần lớn diện tích đã được bàn giao cho doanh nghiệp dự án để tổ chức thi công. Gần 239,5 ha đã hoàn tất thủ tục cho thuê đất, tạo điều kiện pháp lý để triển khai các hạng mục chính.

Tuy nhiên, phần diện tích còn lại khoảng 19,8 ha lại là phần khó khăn nhất khi liên quan trực tiếp đến nhà ở, công trình công cộng và yếu tố tâm linh của người dân.

Việc phải di dời hàng chục hộ dân, xử lý hàng trăm ngôi mộ, cùng với hai cơ sở giáo dục và các công trình hạ tầng khiến tiến độ giải phóng mặt bằng không thể diễn ra nhanh như giai đoạn đầu. Đặc biệt, sau khi UBND tỉnh ban hành Quyết định số 23/2026/QĐ-UBND với quy định mới về đơn giá bồi thường, nhiều nội dung phải tiến hành phúc tra, kiểm đếm lại, dẫn đến việc kéo dài thêm thời gian thực hiện.

Theo Ban quản lý Dự án Đầu tư xây dựng tỉnh Quảng Trị, việc tiếp tục hoàn thiện công tác giải phóng mặt bằng hiện đang được triển khai theo các nội dung kiến nghị nêu trong Kết luận thanh tra của Thủ tướng Chính phủ, nhằm từng bước bàn giao phần diện tích còn lại để phục vụ thi công các hạng mục của dự án.

Được biết, hồi tháng 12/2025, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Đức Tiến đã có chuyến kiểm tra tình hình thực hiện Dự án đầu tư xây dựng Cảng hàng không Quảng Trị.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Đức Tiến đề nghị nhà đầu tư và các đơn vị tiếp tục đẩy mạnh thi công các hạng mục chính và đường cất, hạ cánh; huy động máy móc, thiết bị, nhân công tận dụng khi có thời tiết thuận lợi đẩy nhanh tiến độ xây dựng. Xã Cửa Việt vận động người dân tạm cư để sớm bàn giao mặt bằng cho các đơn vị triển khai thi công.

Đối với việc di chuyển vị trí các trường học do ảnh hưởng bởi dự án, giao địa phương nghiên cứu, đề xuất vị trí xây dựng trường học và các sở, ban, ngành hướng dẫn địa phương các thủ tục liên quan để thực hiện việc di chuyển trường học đến nơi mới, trên cơ sở đảm bảo thuận tiện, an toàn cho các em học sinh, người dân khi tham gia giao thông.

Ngoài ra, còn nhiều yếu tố khác ảnh hưởng đến tiến độ thi công của dự án. Theo Đại diện doanh nghiệp cho hay khó khăn hiện nay còn phải kể tới là thi công móng trong điều kiện nền đất yếu, mưa nhiều, phải bơm nước liên tục; việc vận chuyển vật liệu san lấp từ mỏ đất có thời điểm bị gián đoạn, song các nhà thầu đang nỗ lực khắc phục.

Ngày 12/3/2026, UBND tỉnh Quảng Trị làm việc với Tập đoàn T&T nhằm trao đổi về tình hình triển khai các dự án và một số khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện trong đó có dự án Cảng hàng không Quảng Trị.

Báo cáo tại buổi làm việc, đại diện T&T Group cho biết tính tới tháng 3/2026, tổng khối lượng thi công của dự án hiện đã đạt trên 50%, trong đó sân đỗ máy bay đã hoàn thành; đường cất hạ cánh đạt khoảng 46%; nhà ga hành khách đạt 49%; đài kiểm soát không lưu đạt khoảng 46%.

Song song với công tác thi công, T&T Group đang triển khai lắp đặt các thiết bị bảo đảm hoạt động bay và chuẩn bị các điều kiện vận hành khai thác, bao gồm xây dựng bộ máy tổ chức khai thác, hoàn thiện hệ thống quy trình an toàn-an ninh hàng không và làm việc với các hãng hàng không để xúc tiến mở các đường bay khi dự án hoàn thành.

Bên cạnh đó, đại diện Tập đoàn T&T đã nêu một số khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai dự án, đặc biệt là công tác giải phóng mặt bằng đối với dự án Cảng hàng không Quảng Trị.

Trả lời về vấn đề trên, Chủ tịch UBND tỉnh Lê Hồng Vinh đề nghị các sở, ngành và địa phương liên quan tiếp tục phối hợp chặt chẽ với nhà đầu tư, tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai dự án. Trong đó, khẩn trương rà soát, đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng dự án Cảng hàng không Quảng Trị, đồng thời tăng cường tuyên truyền, vận động để tạo sự đồng thuận của Nhân dân trong vùng dự án.

Vai trò của sân bay Quảng Trị với sự phát triển của địa phương

Có thể nói, Quảng Trị là giao điểm của trục kinh tế Bắc - Nam và Đông - Tây, có điều kiện giao thông thuận lợi cả về đường bộ, đường sắt và đường thủy, trong đó có các tuyến giao thông huyết mạch của quốc gia. Tỉnh có tuyến hành lang kinh tế Đông - Tây (EWEC), tuyến đường xuyên Á ngắn nhất nối các nước trong khu vực từ Myanmar - Thái Lan - Lào qua cửa khẩu quốc tế Lao Bảo đến miền Trung Việt Nam và mở rộng ra khu vực ASEAN.

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Trị lần thứ XVII (giai đoạn 2015 - 2020) cũng xác định đến năm 2025, Quảng Trị trở thành tỉnh trung bình của cả nước và đến năm 2030 thuộc nhóm tỉnh trung bình cao. Với quyết tâm chính trị lớn, Quảng Trị xác định 3 trụ cột chiến lược gồm công nghiệp, nông nghiệp, du lịch - dịch vụ.

Để phát triển 3 trụ cột này, cần ưu tiên xây dựng cơ sở hạ tầng đồng bộ, trong đó hạ tầng giao thông là quan trọng nhất. Sân bay được khai thác không chỉ đơn thuần vận chuyển hành khách mà còn kết hợp cả hàng hóa, logistics, phục vụ phát triển khu công nghiệp, khu kinh tế, dịch vụ thương mại, đô thị sân bay… tạo cơ hội thu hút nhà đầu tư lớn với hàm lượng chất xám cao, phát triển công nghiệp xanh sạch, đảm bảo quốc phòng an ninh, tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn, hợp tác quốc tế...

Do đó, việc đưa vào khai thác cảng hàng không được kỳ vọng sẽ trở thành “đòn bẩy” quan trọng để tỉnh thu hút đầu tư. Thực tế cho thấy, sự hiện diện của hạ tầng hàng không thường là yếu tố then chốt trong quyết định lựa chọn địa điểm của các nhà đầu tư, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghiệp công nghệ cao, sản xuất xuất khẩu và dịch vụ. Với lợi thế quỹ đất còn lớn và chi phí cạnh tranh, Quảng Trị có cơ hội đón dòng vốn mới nếu hạ tầng kết nối được hoàn thiện đồng bộ, trong đó sân bay đóng vai trò trung tâm.

Ở góc độ du lịch, tác động của sân bay càng rõ nét hơn. Quảng Trị còn sở hữu các thế mạnh du lịch vượt trội như bãi biển đẹp, các khu bảo tồn thiên nhiên, di tích lịch sử cách mạng. Có lẽ hiếm nơi đâu có hệ thống di tích gắn với các cuộc chiến tranh trong lịch sử dân tộc dày đặc như Quảng Trị. Trong bối cảnh du lịch tâm linh, du lịch về nguồn tăng mạnh, dự báo lượng khách đổ về Quảng Trị để thăm lại chiến trường xưa, hay tham quan các di tích gắn với lịch sử dân tộc sẽ bùng nổ.

Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất hiện nay là khả năng tiếp cận. Vậy nên khi có sân bay, thời gian di chuyển từ các trung tâm kinh tế lớn sẽ được rút ngắn đáng kể, tạo điều kiện để phát triển các dòng khách mới, đặc biệt là khách nội địa và quốc tế theo tour trọn gói. Đây sẽ là đòn bẩy cho kinh tế du lịch Quảng Trị cất cánh.

Không chỉ mang lại lợi ích trực tiếp, dự án còn góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế của địa phương. Từ một tỉnh có nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp và khai thác tài nguyên, Quảng Trị có thể từng bước chuyển sang mô hình phát triển dựa trên dịch vụ, logistics và công nghiệp hỗ trợ. Quá trình này không chỉ tạo thêm việc làm mà còn nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và thu nhập của người dân.

Do đó, càng khẳng định việc đưa vào khai thác cảng hàng không Quảng Trị sẽ giúp Quảng Trị khai thác tiềm năng, gia tăng lợi thế so sánh, biến bất lợi thành động lực để phát triển nhanh và bền vững.