Hàng không nhiều nước mạnh dạn nối lại đường bay Trung Đông
Không phận Trung Đông dần mở cửa. Hàng loạt hãng hàng không quốc tế nối lại đường bay, 'giải cứu' hành khách mắc kẹt.
Xung đột xảy ra tại Trung Đông đã gây gián đoạn nghiêm trọng đối với ngành hàng không dân dụng. Tuy nhiên, sau một tuần chịu ảnh hưởng nặng nề, hoạt động bay tại khu vực này đang ghi nhận những tín hiệu phục hồi rõ nét.
Trung Quốc mở lại đường bay đến Trung Đông
Một điểm sáng trong tiến trình khôi phục mạng bay đến Trung Đông là sự nhanh chóng và quyết liệt của các hãng hàng không Trung Quốc.
Theo thông cáo từ Cục Hàng không Dân dụng Trung Quốc (CAAC), sau quá trình thẩm định mức độ an toàn nghiêm ngặt, cơ quan này đã cho phép các hãng hàng không nội địa từng bước nối lại hoạt động khai thác trên các chặng bay huyết mạch đến Vùng Vịnh.
Cụ thể, Hãng hàng không quốc gia Air China đã tiên phong khôi phục đường bay Bắc Kinh - Riyadh (Thủ đô Saudi Arabia) ngay từ ngày 5/3. Đối với "đường bay vàng" Bắc Kinh - Dubai, hãng đã chính thức mở bán vé trở lại từ ngày 7/3.
Đặc biệt, để đáp ứng nhu cầu dồn nén, trên chiều từ Dubai về Bắc Kinh, Air China đã triển khai các tính năng "Đăng ký chờ thay đổi vé" và "Đặt vé trước" từ ngày 6/3.
China Eastern Airlines thông báo trong giai đoạn 7/3 - 12/3 sẽ khôi phục một phần các chuyến bay từ các trung tâm kinh tế lớn là Thượng Hải, Tây An, Côn Minh đến Dubai; Thượng Hải đến Riyadh; và Bắc Kinh đến Muscat (Oman).
Trong khi đó, China Southern Airlines cũng "nối lại" đường bay từ Quảng Châu và Thâm Quyến đi Dubai từ ngày 8/3 - 11/3. Sự trở lại đồng loạt này thể hiện niềm tin chiến lược vào khả năng kiểm soát rủi ro và khẳng định vai trò của Trung Quốc trong việc duy trì chuỗi cung ứng toàn cầu.
Các hãng Trung Đông khôi phục khoảng 60%
Hiện, các trung tâm hàng không lớn tại Trung Đông cũng đang bắt đầu mở cửa trở lại nhưng với tốc độ rất thận trọng.
Một số hành lang bay đã được mở lại nhằm phục vụ các chuyến bay hồi hương và duy trì hoạt động vận tải thiết yếu. Nhờ vậy, các sân bay trung chuyển lớn như Dubai, Abu Dhabi và Doha đã có thể nối lại một phần hoạt động.
Trong đó, hãng Emirates đã khôi phục hoạt động, triển khai các chuyến bay đặc biệt để giải tỏa hàng nghìn hành khách mắc kẹt, trong đó có nhiều du khách Việt Nam.
Bắt đầu từ ngày 7/3, Emirates dự kiến vận hành 106 chuyến khứ hồi mỗi ngày đến 83 điểm đến, đạt gần 60% công suất mạng lưới toàn cầu. Việc đưa hệ thống vận hành trở lại đánh dấu bước ngoặt quan trọng sau giai đoạn "đóng băng" vì không phận khu vực bị hạn chế từ ngày 28/2.
Emirates đặt mục tiêu khôi phục 100% công suất trong những ngày tới, tùy thuộc vào tình trạng không phận và các yêu cầu vận hành. Hãng cũng ưu tiên vận chuyển những hành khách đã đặt vé trước và khuyến cáo chỉ đến sân bay khi đã có xác nhận chuyến bay.
Cũng trong kế hoạch phục hồi, hãng bay Emirates cho biết sẽ tập trung nguồn lực vào các khu vực có nhu cầu đi lại lớn nhất thế giới như Vương quốc Anh (11 chuyến mỗi ngày đến 5 sân bay lớn), Ấn Độ (22 chuyến mỗi ngày, khôi phục 9 điểm đến) và duy trì kết nối với 7 thành phố lớn để đảm bảo luồng giao thông giữa Mỹ và UAE.
Ngoài Emirates, nhiều hãng hàng không khác cũng bắt đầu nối lại hoạt động: Qatar Airways triển khai các chuyến bay hồi hương từ Doha đến các thành phố lớn như London, Paris, Madrid, Rome và Frankfurt nhằm đưa hành khách mắc kẹt trở về, flydubai đã lên kế hoạch khôi phục các chuyến bay từ UAE, trong đó có các tuyến tới Israel khi điều kiện an ninh cho phép.
Bên cạnh đó, các hãng bay châu Âu như British Airways, Finnair hay Virgin Atlantic cũng không đứng ngoài cuộc khi liên tục tăng tải cung ứng để đưa công dân rời khỏi khu vực.
Theo dữ liệu từ Flightradar24, kể từ khi xung đột xảy ra, gần 14.000 chuyến bay từ 10 quốc gia trong khu vực đã bị hủy.
Đáng chú ý nhất là sân bay quốc tế Dubai (DXB) - một trong những trung tâm trung chuyển đông đúc bậc nhất thế giới, bước vào giai đoạn "đóng băng". Đỉnh điểm của cuộc khủng hoảng, khoảng 85% chuyến bay tại đây đã bị hủy. Các sân bay lân cận như Sharjah và Sân bay quốc tế Hamad (Doha, Qatar) cũng ghi nhận tỷ lệ đình trệ, lên tới 90 - 94%. Hàng chục nghìn hành khách quốc tế đã bị mắc kẹt tại các nhà ga.
Thách thức chưa dứt từ các Vùng thông báo bay (FIR)
Theo cập nhật của Cục Hàng không Việt Nam ngày 7/3, nhiều vùng thông báo bay (FIR) tại Trung Đông vẫn áp dụng các biện pháp hạn chế do tình hình an ninh.
Điển hình là Vùng thông báo bay (FIR) Tehran của Iran - một trong những không phận rộng lớn thuộc tuyến bay Á - Âu, hiện vẫn đóng cửa với hầu hết các chuyến bay dân dụng ít nhất đến ngày 15/3. Chỉ các chuyến bay quân sự, cứu nạn hoặc có giấy phép đặc biệt mới được phép đi qua khu vực này.
Bên cạnh đó, một số khu vực thuộc FIR Doha (Qatar) và FIR Emirates (UAE) cũng chỉ cho phép khai thác hạn chế. Các cơ quan quản lý không lưu tại đây buộc phải áp dụng các biện pháp điều tiết nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn tuyệt đối trong bối cảnh hoạt động quân sự vẫn chực chờ.
Rất nhiều tuyến hàng không trong khu vực đã phải tạm thời đóng cửa do các hoạt động quân sự, buộc các hãng hàng không phải chủ động điều chỉnh hành trình bay và tăng cường lượng nhiên liệu dự phòng để đảm bảo an toàn tối đa cho chuyến bay.
Gián tiếp tạo khó khăn cho thị trường hàng không Việt Nam
Trước khi xung đột nổ ra, ba hãng hàng không Trung Đông gồm Emirates, Qatar Airways và Etihad Airways đóng vai trò quan trọng tại thị trường Việt Nam. Các hãng này đã kết nối những trung tâm trung chuyển lớn (Dubai, Jebel Ali, Abu Dhabi và Doha) đến Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng, duy trì tần suất ấn tượng khoảng 12 chuyến/ngày.
Sự bất ổn tại Trung Đông đã tạo ra một "hiệu ứng domino" tác động trực tiếp đến thị trường hàng không Việt Nam. Đơn vị chịu tác động nặng nề nhất về mặt khai thác chính là Hãng hàng không Quốc gia Vietnam Airlines.
Dù không khai thác các đường bay thẳng tới các quốc gia Trung Đông, nhưng các chuyến bay từ Việt Nam đi châu Âu của Vietnam Airlines sẽ bay qua vùng trời này nên hãng buộc phải thay đổi lộ trình.
Hiện các chuyến bay được điều chỉnh theo hai hướng: hành lang phía bắc qua Trung Á hoặc Trung Quốc, hoặc hành lang phía nam qua Nam Á và bán đảo Saudi Arabia. Việc bay vòng khiến thời gian mỗi chuyến kéo dài thêm 10 - 15 phút, chi phí vận hành tăng khoảng 2.000 USD.
Không dừng lại ở đó, nếu xung đột tiếp tục leo thang, Vietnam Airlines còn có thể phải gánh thêm phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh, ước tính tăng 10 - 15% đối với các tàu bay khai thác tuyến xuyên lục địa đi qua khu vực gần vùng xung đột.
Theo nhận định từ các hãng hàng không, việc khôi phục hoàn toàn mạng lưới bay tại Trung Đông vẫn phải phụ thuộc hoàn toàn vào diễn biến an ninh thực tế cũng như quyết định mở cửa trở lại của các vùng không phận trong khu vực.
Tuy vậy, việc hoạt động bay quốc tế đang từng bước được nối lại là một tín hiệu vô cùng tích cực, góp phần quan trọng vào việc khôi phục các tuyến hàng không kết nối Trung Đông với nhiều khu vực trên thế giới, trong đó có cả Việt Nam.