Cục hàng không Việt Nam họp khẩn tìm giải pháp đảm bảo nguồn cung nhiên liệu cho máy bay
Trước đà tăng “phi mã” và nguồn cung đứt gãy nhiên liệu cho máy bay do căng thẳng Trung Đông, Cục Hàng không Việt Nam đã tổ chức cuộc họp khẩn với các hãng bay và doanh nghiệp cung ứng để bàn giải pháp ứng phó.
Tại cuộc họp khẩn về kế hoạch ứng phó với các tác động từ việc tăng giá nhiên liệu do xung đột tại Trung Đông tổ chức sáng 9/3, Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Uông Việt Dũng nhận định: “Đây là vấn đề cốt lõi, cốt tử đối với ngành hàng không. Trong nguy có cơ, nhưng khó khăn phía trước là rất lớn.”
Giá nhiên liệu tăng “phi mã”, vượt xa kịch bản kế hoạch
Phát biểu tại cuộc họp, các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu bay cho biết kể từ khi xảy ra xung đột tại Trung Đông từ 28/2, thị trường nhiên liệu hàng không đang trải qua giai đoạn biến động chưa từng có.
Trước đó, giá nhiên liệu hàng không Jet A1 trong kế hoạch năm 2026 của các hãng bay được xây dựng ở mức 85–90 USD/thùng. Tuy nhiên, từ đầu tháng 3, giá nhiên liệu này đã tăng mạnh.
Cụ thể, vào cuối tháng 2, giá Jet A1 dao động khoảng 83–89 USD/thùng. Sang đầu tháng 3, mức giá vọt lên 116–130 USD/thùng. Đáng chú ý, trong ngày 4/3, giá có thời điểm lên tới 231 USD/thùng, trước khi giảm xuống khoảng 190 USD/thùng vào ngày 9/3.
Tính trung bình, giá Jet A1 trong những ngày đầu tháng 3 đã lên tới gần 170 USD/thùng, gần gấp đôi mức giá dự kiến trong kế hoạch kinh doanh của nhiều hãng hàng không.
Các chi phí liên quan cũng tăng mạnh như: Phụ phí nhiên liệu tăng gấp 20 lần, lên khoảng 20 USD/thùng; Chi phí vận tải tăng tối thiểu 20%; Bảo hiểm hàng hóa tăng theo giá trị lô hàng
Phát biểu tại cuộc họp, ông Trần Minh Tuấn, Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV nhiên liệu hàng không Việt Nam cho biết: “Có thời điểm giá tăng gấp ba nhưng vẫn không mua được hàng.”
Nguy cơ thiếu nhiên liệu bay từ tháng 4.2026
Theo ông Trần Minh Tuấn, nguồn cung nhiên liệu hàng không của Việt Nam hiện vẫn phụ thuộc lớn vào nhập khẩu. Khoảng 80% nhiên liệu bay phải nhập từ nước ngoài, trong khi 20% còn lại được cung cấp bởi hai nhà máy lọc dầu trong nước là Dung Quất và Nghi Sơn.
Đại diện các doanh nghiệp cung ứng cũng cho biết, nguồn nhiên liệu sản xuất trong nước chỉ đáp ứng được một phần nhỏ nhu cầu thị trường. Vì vậy, theo ông Trần Minh Tuấn, nguồn cung hiện tại có thể đảm bảo phục vụ hoạt động khai thác của các hãng hàng không đến hết tháng 3.
Tương tự, ông Nguyễn Văn Học, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Nhiên liệu bay Petrolimex cho biết đây là lần thứ hai ngành hàng không nếm trải tác động tiêu cực như này trong những năm gần đây. Sau dịch Covid-19, một số hãng bay cũng đang còn rất khó khăn, ngay cả doanh nghiệp cũng chưa hoàn toàn hồi phục hoạt động kinh doanh.
Do đó, doanh nghiệp chỉ có thể đảm bảo nguồn cung cấp nguyên liệu cho các hãng bay đến cuối tháng 3/2026 và không thể cam kết về sản lượng từ tháng 4/2026.
Theo ông Học, dù các hợp đồng nhập khẩu đã được ký kết, nhiều lô hàng vẫn có nguy cơ bị hủy do điều khoản bất khả kháng liên quan đến chiến tranh. Thực tế, Công ty Cổ phần Nhiên liệu bay Petrolimex hiện có hai tàu đang neo tại cảng ở Trung Quốc nhưng chưa thể nhận hàng.
Tình hình càng trở nên khó khăn khi Trung Quốc hạn chế xuất khẩu, trong khi Thái Lan cũng đã tạm dừng xuất khẩu nhiên liệu, khiến nguồn cung trên thị trường khu vực trở nên khan hiếm.
Trong bối cảnh đó, đại diện các doanh nghiệp đầu mối nhập khẩu nhiên liệu hàng không cho rằng nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu bay từ tháng 4 là kịch bản cần được tính đến, nếu không sớm tìm ra các nguồn cung thay thế.
Hàng không chịu cú sốc chi phí chưa từng có
Tại cuộc họp, đại diện các hãng hàng không cũng cho biết nhiên liệu hiện đang chiếm 30–35% tổng chi phí vận hành của các hãng hàng không. Vì vậy, biến động giá dầu đang gây áp lực lớn lên toàn ngành.
Theo đại diện hãng hàng không Vietjet – hãng bay tư nhân lớn nhất Việt Nam tính toán, với giá dầu thô ở mức 100 USD/thùng khiến chi phí hãng tăng thêm khoảng 2.000 tỷ đồng/năm. Nếu lên 130 USD/thùng, chi phí có thể tăng hơn 5.000 tỷ đồng (tính toán này của hãng dựa trên mục tiêu vận chuyển 30 triệu lượt khách).
Trong khi đó, đại diện của Vietnam Airlines cho biết ngay sau khi xung đột Trung Đông xảy ra, hãng đã ngay lập tức kích hoạt các giải pháp tiết kiệm nhiên liệu.
Đại diện hãng cho biết trong kịch bản giá nhiên liệu bay lên 200 USD/thùng, chi phí khai thác của các hãng có thể tăng 80–90%, khiến nhiều đường bay rơi vào tình trạng “càng bay càng lỗ”. Điều này có thể buộc hãng phải cắt giảm số đường bay để hạn chế thua lỗ.
Còn theo đại diện của Sun PhuQuoc Airways, Bamboo Airways và Vietravel Airlines cũng thừa nhận cuộc xung đột tại Trung Đông cũng hãng đối diện rất nhiều khó khăn do giá nhiên liệu bay tăng cao.
Chính vì vậy, một số hãng bay đang chuẩn bị phương án như: cắt giảm tần suất bay, tối ưu mạng đường bay, tiết kiệm nhiên liệu trong khai thác
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng chỉ ra tác động lớn nhất sẽ bắt đầu từ tháng 4/2026, khi nguồn nhiên liệu nhập khẩu có nguy cơ gián đoạn.
Đáng nói, việc giá nhiên liệu tăng mạnh không chỉ tác động tới các hãng hàng không mà còn có thể lan sang nhiều lĩnh vực khác như: logistics, vận tải hàng hóa, du lịch, dịch vụ hàng không.
Hiện giá trần vé máy bay tại Việt Nam được tính toán dựa trên giả định giá nhiên liệu khoảng 80 USD/thùng. Trong khi đó giá thực tế đã vượt xa mức này, khiến nhiều hãng đề xuất, do đó đại diện các hãng đề xuất được: Áp dụng phụ thu nhiên liệu nội địa; điều chỉnh cơ chế giá vé phù hợp biến động thị trường.
Nếu khủng hoảng kéo dài, giá vé máy bay có thể chịu áp lực tăng trong thời gian tới. Mục tiêu đón 25 triệu khách quốc tế của ngành hàng không năm 2026 có thể bị ảnh hưởng.
Hàng loạt kiến nghị khẩn cấp
Để giảm thiểu tác động từ biến động nguồn cung và giá nhiên liệu bay, các cơ quan quản lý cùng doanh nghiệp trong ngành hàng không đã đề xuất hàng loạt giải pháp khẩn cấp.
Về chính sách tài chính - thuế, các hãng hàng không kiến nghị giảm thuế bảo vệ môi trường đối với nhiên liệu bay về mức 0%, miễn thuế nhập khẩu và giảm thuế VAT xuống khoảng 5–8% nhằm hạ chi phí khai thác. Theo tính toán của Vietnam Airlines, riêng việc giảm thuế bảo vệ môi trường có thể giúp hãng tiết kiệm khoảng 3.000 tỷ đồng mỗi năm.
Song song đó, các doanh nghiệp nhập khẩu nhiên liệu cũng đề nghị nới hạn mức tín dụng và hỗ trợ mở thư tín dụng (LC) để nhập khẩu nhiên liệu, trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng cao khiến giá trị các hợp đồng nhập khẩu tăng mạnh.
Ngoài ra, nhiều giải pháp vận hành khác cũng được đưa ra, như điều chỉnh lịch bảo dưỡng Nhà máy lọc dầu Dung Quất để duy trì sản lượng cung ứng, ưu tiên nhiên liệu cho các tuyến bay huyết mạch, đồng thời đàm phán với đối tác nhằm đảm bảo tiến độ giao hàng theo hợp đồng.
Dù phải đối mặt với nhiều khó khăn, Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Uông Việt Dũng cho rằng tình hình hiện nay cũng mở ra một cơ hội chiến lược cho ngành hàng không Việt Nam. Căng thẳng tại Trung Đông đã buộc nhiều hãng hàng không lớn trong khu vực tạm dừng các tuyến bay do không phận đóng cửa. Riêng thị trường Việt Nam – Trung Đông hiện có khoảng 82 chuyến bay mỗi tuần phải tạm dừng khai thác.
Trong bối cảnh đó, các hãng hàng không Việt Nam có thể tận dụng cơ hội để mở rộng mạng bay, thu hút thêm hành khách quốc tế và từng bước phát triển Việt Nam trở thành điểm trung chuyển mới của khu vực.
Theo Cục trưởng Uông Việt Dũng: “Khó khăn của các trung tâm trung chuyển truyền thống như Nhật Bản hay Hàn Quốc vốn phụ thuộc hoàn toàn vào nhiên liệu nhập khẩu từ Trung Đông có thể trở thành cơ hội cho Việt Nam. Đây là thử thách lớn với toàn ngành. Nhưng nếu phối hợp tốt giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý, ngành hàng không vẫn có thể duy trì đà tăng trưởng và hoàn thành mục tiêu phát triển đã đề ra”.