Hàng không Trung Đông vẫn hoạt động cầm chừng, giá vé chặng bay Á – Âu tăng kỷ lục
Chỉ trong vòng một tuần sau khi xung đột tại Trung Đông bùng phát, hàng chục nghìn chuyến bay bị hủy, các trung tâm trung chuyển hàng không lớn trong khu vực hoạt động cầm chừng, trong khi giá vé trên hành lang hàng không Á – Âu có thời điểm tăng gấp 10 lần.
Đến 7/3, một tuần sau khi cuộc xung đột giữa Mỹ–Israel và Iran bùng phát, các trung tâm hàng không lớn tại Trung Đông đang bắt đầu mở cửa trở lại nhưng với tốc độ rất thận trọng.
Một số hành lang bay đã được mở lại nhằm phục vụ các chuyến bay hồi hương và duy trì hoạt động vận tải thiết yếu. Nhờ vậy, các sân bay trung chuyển lớn như Dubai, Abu Dhabi và Doha đã có thể nối lại một phần hoạt động.
Tuy nhiên, công suất khai thác hiện vẫn thấp hơn nhiều so với bình thường và quá trình khôi phục hoàn toàn có thể mất nhiều ngày hoặc thậm chí nhiều tuần, tùy thuộc vào diễn biến an ninh trong khu vực.
Tỉ lệ hủy chuyến vẫn cao
Mặc dù một số hoạt động đã được khôi phục, nhưng tình hình an ninh tại Trung Đông vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Theo đó, mới đây nhất, một sự cố gần Sân bay Quốc tế Dubai (DXB) vào sáng 7/3 đã buộc sân bay phải tạm ngừng hoạt động trong vài giờ.
BBC ban đầu đưa tin về một vụ tấn công bằng máy bay không người lái gần sân bay. Tuy nhiên, chính quyền Dubai và các nguồn truyền thông địa phương như Khaleej Times sau đó cho biết đó chỉ là mảnh vỡ từ một vụ đánh chặn, không phải một cuộc tấn công trực tiếp và không có thương vong nào được ghi nhận. Sau khi tạm dừng, sân bay đã nối lại hoạt động nhưng vẫn ở mức hạn chế.
Các hãng hàng không lớn như Emirates và flydubai hiện tiếp tục khai thác các chuyến bay với lịch trình giảm đáng kể so với bình thường.
Trong bối cảnh tình hình an ninh thay đổi nhanh chóng, nhiều hãng hàng không đã khuyến cáo hành khách chỉ đến sân bay sau khi nhận được xác nhận chuyến bay, bởi lịch trình có thể thay đổi vào phút chót.
Bên cạnh đó, quy mô gián đoạn của cuộc khủng hoảng cũng thể hiện rõ qua số liệu hủy chuyến. Theo dữ liệu của công ty phân tích hàng không Cirium, trong ngày 7/3 có 1.355 chuyến bay đến Trung Đông đã bị hủy, trên tổng số 5.338 chuyến bay dự kiến khai thác. Như vậy, tỷ lệ hủy chuyến lên tới 25,38%.
Một phần lớn các chuyến bay bị hủy tập trung tại ba trung tâm hàng không lớn nhất khu vực: Sân bay Quốc tế Dubai (DXB); Sân bay Quốc tế Hamad tại Doha (DOH); Sân bay Quốc tế Abu Dhabi (AUH)
Trong tổng số các chuyến bay bị hủy, 766 chuyến (56,5%) thuộc về UAE và Qatar, nơi đặt ba trung tâm trung chuyển này.
Dữ liệu của Cirium cũng bao gồm Thổ Nhĩ Kỳ trong khu vực Trung Đông, nơi ghi nhận 62 chuyến bay bị hủy, chiếm 3,9% tổng số chuyến bay của nước này.
Để hỗ trợ hành khách mắc kẹt, một số hãng hàng không quốc tế như Lufthansa, Aegean Airlines, British Airways và Oman Air đã tăng cường các chuyến bay đến những điểm ít bị ảnh hưởng hơn như Oman. Các chuyến bay bổ sung này chủ yếu phục vụ nhiệm vụ hồi hương do chính phủ các nước tổ chức.
Ngoài ra, tác động của cuộc khủng hoảng đặc biệt rõ rệt trên hành lang hàng không giữa Trung Đông và châu Âu, trong đó Vương quốc Anh là một trong những thị trường quan trọng nhất.
Phân tích dữ liệu của Cirium cho thấy 74 chuyến bay giữa Trung Đông và Anh đã bị hủy trong ngày 7/3. Trong số đó: 34 chuyến bay khởi hành từ Anh bị hủy, tương đương 23,13% tổng số chuyến bay từ Anh đến Trung Đông; 40 chuyến bay từ Trung Đông đến Anh bị hủy, chiếm 27,59% tổng số chuyến bay dự kiến khai thác.
Một số tuyến bay gần như bị đình trệ hoàn toàn. Các chuyến bay giữa Bahrain và Anh ghi nhận tỷ lệ hủy 100%, trong khi 15 trong số 16 chuyến bay giữa Qatar và Anh cũng bị hủy.
Các tuyến bay khác chịu ảnh hưởng ở mức độ thấp hơn: Anh – UAE: 29/66 chuyến bay bị hủy (44%); Anh – Saudi Arabia: 2/20 chuyến bay bị hủy (10%); Kuwait, Jordan và Israel mỗi nước có một chuyến bay bị hủy.
Các tuyến bay giữa Anh với Oman, Lebanon và Ai Cập tạm thời không ghi nhận chuyến bay bị hủy.
Giá vé Á – Âu tăng gấp 10 lần
Trong khi các chuyến bay bị hủy hàng loạt, nhu cầu rời khỏi khu vực Trung Đông lại tăng mạnh. Hàng trăm nghìn hành khách đang tìm cách trở về châu Âu hoặc các khu vực an toàn hơn.
Tuy nhiên, do nhiều sân bay trong khu vực đóng cửa hoặc hoạt động hạn chế, năng lực vận chuyển hành khách giảm đáng kể. Điều này khiến giá vé máy bay tăng vọt, đặc biệt trên hành lang châu Á – châu Âu.
Nguyên nhân là vì các chuyến bay trực tiếp từ Trung Đông đến châu Âu rất khan hiếm, nhiều hành khách buộc phải bay đến châu Á trước khi tiếp tục hành trình đường dài.
Theo Simpleflying, giá vé một chiều hạng phổ thông trên một số tuyến bay đã tăng gấp mười lần so với mức thông thường. Do nhu cầu tăng đột biến nên các chuyến bay gần như kín chỗ, nhiều tuyến bay quan trọng không còn chỗ trống trong vài ngày, trong khi những tuyến khác chỉ còn chỗ trống hạn chế với giá cao ngất ngưởng.
Ba hãng hàng không lớn của Trung Đông gồm: Emirates, Etihad Airways và Qatar Airways chiếm khoảng một phần ba lượng hành khách giữa châu Á và châu Âu. Khi các hãng này bị gián đoạn hoạt động, hành lang vận tải quan trọng này ngay lập tức thiếu hụt công suất.
Trong bối cảnh đó, nhiều hành khách đã chuyển sang các hãng hàng không châu Á như Cathay Pacific và Singapore Airlines, vốn có mạng bay đường dài rộng lớn.
Theo Bloomberg, ông Subhas Menon, Tổng Giám đốc Hiệp hội các hãng hàng không châu Á – Thái Bình Dương (APEC), nhận định: “Rõ ràng các hãng hàng không Trung Đông đang chịu áp lực. Chắc chắn họ sẽ bị ảnh hưởng khá nặng nề nếu tình hình này kéo dài, trong khi các hãng hàng không châu Á không gặp vấn đề về an ninh nên các trung tâm hoạt động của họ đang ở vị trí thuận lợi.”
Trong những ngày gần đây, giá vé đã bắt đầu giảm khi một số sân bay trong khu vực dần mở cửa trở lại. Tuy nhiên, mức giá vẫn cao hơn đáng kể so với trước khủng hoảng.
Ví dụ, một ghế hạng phổ thông trên chuyến bay của Singapore Airlines từ Singapore (SIN) đến London Heathrow (LHR) vào ngày 9/3 hiện có giá hơn 2.500 USD.
Trong khi đó, theo Bloomberg, cùng chuyến bay vào ngày 5/3 từng được bán với giá tới 8.500 USD.
Một số tuyến bay vẫn gần như kín chỗ trong nhiều ngày. Ví dụ, Qantas đã bán hết vé hạng phổ thông trên tuyến Perth – London trong ít nhất 10 ngày tới.
Theo Linus Benjamin Bauer - người sáng lập công ty tư vấn hàng không BAA & Partners, giá vé cao có thể kéo dài trong nhiều ngày hoặc nhiều tuần tùy thuộc vào diễn biến của cuộc xung đột. Tuy nhiên, ông cho rằng lợi thế của các hãng hàng không châu Á có thể chỉ mang tính tạm thời.
Trong bối cảnh chuyến bay thương mại khan hiếm, nhu cầu thuê máy bay phản lực tư nhân đã tăng mạnh. Theo các công ty môi giới hàng không, giá thuê máy bay riêng để rời khỏi khu vực có thể lên tới 200.000 USD cho một chuyến bay một chiều.
Công ty du lịch tư nhân JetX Pets, có trụ sở tại Dubai, cho biết nhu cầu đã tăng vọt kể từ khi cuộc khủng hoảng bắt đầu. Thông thường, một chuyến bay riêng giữa Dubai và London Luton có giá khoảng 9.999 USD mỗi người theo hình thức chia sẻ chuyến bay.
Tuy nhiên, trong giai đoạn khủng hoảng, nhiều chuyến bay thuê trọn gói đã được báo giá lên tới 200.000 USD cho một máy bay có thể chở khoảng 15 hành khách. Với chuyến bay có sức chứa 6 hành khách, chi phí cũng lên tới 100.000 USD/chuyến.
Ông Atlay Kula, Giám đốc điều hành công ty môi giới JetVIP của Pháp, cho biết nhu cầu tiếp tục tăng khi nhiều hành khách tìm kiếm giải pháp để rời khỏi Trung Đông.