Đứt gãy vận tải hàng không, doanh nghiệp Việt ‘đứng ngồi không yên’
Hàng loạt chuyến bay chở hàng từ Việt Nam sang châu Âu có trung chuyển tại khu vực Trung Đông và ngược lại bị hủy khiến doanh nghiệp Việt Nam “đứng ngồi không yên”.
Một số mặt hàng nhập khẩu từ châu Âu bắt đầu có dấu hiệu khan hàng, trong khi doanh nghiệp không dễ dàng để tìm phương án vận chuyển thay thế các chuyến bay qua vùng trời Trung Đông đưa hàng về Việt Nam.
Doanh nghiệp trái cây, thủy sản… lo sốt vó
Sáng 3/3, doanh nghiệp nhập khẩu cá hồi tươi từ Na Uy về Việt Nam cho biết, hàng loạt các chuyến bay qua Trung Đông bị hủy những ngày qua do khu vực Trung Đông đóng cửa không phận khiến nguồn cung cá hồi tươi Na Uy về Việt Nam bị đứt gãy.
Anh Thiện Nguyễn, đại diện một cửa hàng thực phẩm nhập khẩu tại phường Tân Bình (TP.HCM), cho biết anh nhận thông báo từ kho sỉ chuyên cung ứng hàng nhập khẩu về việc chưa thể giao cá hồi tươi Na Uy theo các đơn đã đặt trong những ngày tới. Đây vốn là mặt hàng chủ lực, chiếm tỷ trọng doanh thu đáng kể của cửa hàng.
Theo đó, các kho sỉ nhập khẩu cá hồi tươi từ Na Uy cho rằng, nhiều lô cá hồi đang bị ách lại tại các điểm trung chuyển ở Trung Đông như Dubai, Doha hoặc phải nằm chờ tại sân bay xuất phát do lệnh cấm bay.
Việc các hãng hàng không hủy toàn bộ chuyến bay kết nối từ Trung Đông đến nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, khiến chuỗi vận chuyển bị gián đoạn, hàng hóa không thể về đúng kế hoạch.
Anh Thiện chia sẻ, cá hồi tươi Na Uy phụ thuộc hoàn vào đường hàng không do yêu cầu thời gian vận chuyển từ nhà sản xuất đến người tiêu dùng ngắn, chỉ từ 10 - 15 tiếng đồng hồ, và yêu cầu khắt khe trong bảo quản.
Tại Việt Nam, phần lớn cá hồi tươi Na Uy nhập khẩu xuất phát từ Oslo trước khi quá cảnh tại các trung tâm hàng không lớn ở Trung Đông rồi mới tiếp tục hành trình tới Hà Nội hoặc TP.HCM.
Những hãng vận chuyển chủ yếu trên tuyến này gồm Qatar Airways, Emirates và Singapore Airlines. Những ngày qua, hầu hết các chuyến bay chở hàng của các hãng hàng không này từ Hà Nội/TP.HCM đi Trung Đông đều đã bị hủy.
Cùng tình cảnh, những ngày qua, ông Tạ Quang Huyên, Tổng giám đốc Công ty CP Hoàng Sơn 1 cho biết cũng thấp thỏm không yên với một số lô hạt điều xuất khẩu sang thị trường Châu Âu.
Theo ông Huyên, Việt Nam hiện đang xuất khẩu điều số lượng lớn sang Jordan, Israel và Thổ Nhĩ Kỳ, trong khi đó, Iran và UAE không phải là thị trường lớn của điều Việt Nam.
Mặc dù vậy, tình hình xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông khiến hoạt động vận tải bị ảnh hưởng, nguy cơ ảnh hưởng tới việc giao hàng trễ hay việc tăng chi phí vận tải.
Hồi hộp chờ đợi kế hoạch khai thác trở lại của hãng bay
Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông leo thang và rủi ro an ninh hàng không gia tăng, Qatar Airways Cargo đã chính thức thông báo tạm dừng toàn bộ các chuyến bay hàng hóa đến và đi từ Doha do lệnh đóng cửa không phận của nhà chức trách Qatar.
Quyết định này được đưa ra nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối cho tổ bay, tàu bay và hàng hóa trong bối cảnh khu vực xuất hiện các cảnh báo quân sự nghiêm trọng.
Việc đóng cửa không phận đã khiến hoạt động khai thác tại trung tâm trung chuyển chiến lược Hamad International Airport bị đình trệ hoàn toàn, làm gián đoạn luồng vận tải hàng không kết nối châu Á - châu Âu - châu Phi.
Là một trong những hãng vận tải hàng hóa hàng không lớn nhất thế giới với mạng lưới phủ rộng toàn cầu, động thái dừng khai thác của Qatar Airways Cargo ngay lập tức tạo ra hiệu ứng domino lên chuỗi cung ứng quốc tế, đặc biệt đối với các mặt hàng yêu cầu vận chuyển khẩn cấp như dược phẩm, linh kiện điện tử, hàng giá trị cao và hàng tươi sống.
Các chuyến bay freighter bị hủy hoặc hoãn kéo theo nguy cơ tồn đọng hàng hóa tại các điểm trung chuyển, gia tăng chi phí lưu kho, phát sinh phí thay đổi lịch trình và tạo áp lực lớn lên năng lực tải của các hãng hàng không thay thế.
Dù hãng khẳng định đang phối hợp chặt chẽ với khách hàng và đối tác để theo dõi, bảo quản và xử lý các lô hàng bị ảnh hưởng, thời điểm khôi phục hoạt động vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào diễn biến an ninh khu vực và quyết định mở lại không phận từ phía nhà chức trách.
Hiện, tàu bay của Qatar Airways và Emirates vẫn đang phải nằm lại dài hạn tại bãi đỗ của Cảng HKQT Nội Bài và Cảng HKQT Tân Sơn Nhất, chờ kế hoạch khai thác mới của hãng bay.
Dự báo trong ngắn hạn, thị trường vận tải hàng không toàn cầu sẽ tiếp tục biến động mạnh, với nguy cơ tăng giá cước, điều chỉnh tuyến bay và tái cấu trúc mạng lưới trung chuyển tại Trung Đông.
Ông Nguyễn Mạnh Quân, Giám đốc DNTN Quân Thành Phát (có trụ sở tại phường Thạnh Xuân, TP.HCM) cho biết, doanh nghiệp ông chuyên nhập khẩu các sản phẩm nông sản từ châu Âu vào Việt Nam theo đường hàng không như nho, cherry.
Hiện tại, mọi kế hoạch nhập hàng trong vài ngày tới phải tạm hoãn, chờ lịch bay mới của các hãng hàng không. Theo ông Quân, nếu việc hoãn nhập khẩu này kéo dài, kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp ông sẽ bị ảnh hưởng nặng do phải hủy bỏ nhiều hợp đồng phân phối đã ký với khách hàng.
“Chúng tôi cũng tìm cách thay đổi đường bay, thay đổi hãng hàng không để kế hoạch kinh doanh không bị tác động lâu dài, tuy nhiên thời điểm hiện tại, việc tìm được hãng bay vận tải mới với mức giá hợp lý là không dễ dàng”, ông Quân chia sẻ.