Bộ Xây dựng lấy kiến xây dựng chương trình an toàn hàng không dân dụng
Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến đóng góp xây dựng dự thảo Thông tư ban hành Chương trình an toàn hàng không dân dụng Việt Nam. Dự thảo do Cục Hàng không Việt Nam xây dựng, thời gian lấy ý kiến góp ý từ nay đến ngày 09/03/2026.
Theo Cục Hàng không Việt Nam (HKVN), trong hơn 10 năm qua, Chương trình an toàn quốc gia lĩnh vực hàng không dân dụng (SSPV) đã đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nền tảng quản lý an toàn mang tính hệ thống, từng bước chuyển đổi phương thức quản lý từ tiếp cận phản ứng sang phòng ngừa rủi ro.
Cùng với đó là thiết lập cơ chế phân công trách nhiệm giữa cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức cung cấp dịch vụ hàng không; tăng cường công tác thu thập, phân tích dữ liệu an toàn và khắc phục các khuyến cáo sau thanh sát của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế.
Thông qua việc triển khai SSPV, năng lực giám sát an toàn của Nhà chức trách hàng không từng bước được nâng cao, nhận thức về Hệ thống quản lý an toàn (SMS) được phổ biến rộng rãi trong toàn ngành, góp phần quan trọng vào việc duy trì mức độ an toàn khai thác ổn định, bảo đảm sự phát triển liên tục của hoạt động hàng không dân dụng Việt Nam trong giai đoạn vừa qua.
Tuy nhiên, Cục HKVN cũng cho rằng, qua tổng kết thực tiễn triển khai và rà soát nội dung tài liệu SSPV hiện hành vẫn còn một số tồn tại, hạn chế.
Trước hết, chương trình được ban hành chủ yếu dưới hình thức tài liệu hướng dẫn và quyết định hành chính, chưa được thể chế hóa thành văn bản quy phạm pháp luật, nên một số yêu cầu về triển khai SMS, báo cáo sự cố, chia sẻ dữ liệu an toàn và phối hợp điều tra chưa có tính bắt buộc pháp lý đầy đủ, dẫn đến việc áp dụng giữa các tổ chức còn thiếu thống nhất.
Thứ hai, chưa quy định đầy đủ các cơ chế quản lý an toàn hiện đại theo hướng tiếp cận dựa trên rủi ro và hiệu suất; chưa thiết lập đồng bộ bộ chỉ số thực hiện an toàn quốc gia (SPI/SPT), hệ thống thu thập và phân tích dữ liệu an toàn tập trung, cơ chế bảo vệ dữ liệu và “văn hóa công bằng”.
Một số yêu cầu mới của ICAO cũng chưa được nội luật hóa đầy đủ; phương thức giám sát vẫn còn thiên về kiểm tra tuân thủ, chưa chuyển mạnh sang giám sát dựa trên rủi ro và quản lý theo hiệu suất thực hiện.
Cùng với đó, hệ thống báo cáo và cơ sở dữ liệu an toàn còn phân tán theo từng lĩnh vực, chưa hình thành kho dữ liệu quốc gia phục vụ phân tích xu hướng, dự báo nguy cơ và hỗ trợ hoạch định chính sách phòng ngừa ở cấp vĩ mô.
"Trong bối cảnh quy mô khai thác hàng không tăng nhanh, mô hình khai thác ngày càng phức tạp và yêu cầu hội nhập quốc tế sâu rộng, khuôn khổ pháp lý dựa trên tài liệu hướng dẫn trước đây không còn đáp ứng đầy đủ yêu cầu quản lý nhà nước hiện đại, hiện tại và tương lai", đại diện Cục HKVN nhận định.
Do đó, việc ban hành Thông tư quy định Chương trình an toàn hàng không dân dụng Việt Nam theo hình thức văn bản quy phạm pháp luật là cần thiết và cấp bách nhằm thể chế hóa đầy đủ SSP, chuẩn hóa cơ chế quản lý rủi ro, đồng bộ với tiêu chuẩn ICAO và đáp ứng yêu cầu thực tiễn bảo đảm an toàn trong giai đoạn phát triển mới của ngành.