Cổ phiếu hàng không lao dốc khi xung đột Trung Đông bước sang ngày thứ ba

Thị trường chứng khoán phản ứng mạnh với rủi ro địa chính trị

Sáng 28/2, Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Iran, đẩy khu vực vào vòng xoáy căng thẳng mới. Đến ngày 2/3, quân đội Iran tuyên bố nhắm mục tiêu vào căn cứ không quân Ali Al Salem tại Kuwait và các tàu chiến đối phương ở phía bắc Ấn Độ Dương.

Bộ Quốc phòng Kuwait cho biết “nhiều chiến đấu cơ Mỹ” đã rơi tại nước này trong sáng 2/3, song các tổ lái đều sống sót và trong tình trạng ổn định. Số lượng cụ thể và nguyên nhân chưa được công bố, và Kuwait đang phối hợp với phía Mỹ để điều tra.

Diễn biến quân sự khiến không phận khu vực rơi vào tình trạng bất ổn. Các trung tâm trung chuyển quan trọng như Dubai và Doha phải đóng cửa nhiều ngày liên tiếp, làm tê liệt chuỗi kết nối hàng không Á – Âu – Phi. Hàng chục nghìn hành khách bị mắc kẹt, hàng nghìn chuyến bay bị hủy hoặc điều chỉnh lịch trình.

Tâm lý lo ngại nhanh chóng lan sang thị trường tài chính. Kết phiên 2/3, chỉ số VN-Index giảm 34,23 điểm (tương đương 1,82%) xuống 1.846,10 điểm. Thanh khoản tăng mạnh, với giá trị giao dịch khớp lệnh trên HoSE đạt hơn 47.266 tỷ đồng – cho thấy áp lực bán gia tăng rõ rệt.

Hai cổ phiếu hàng không lớn của Việt Nam là VJC của CTCP Hàng không Vietjet và HVN của Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) đồng loạt giảm sâu.

HVN giảm 4,35% xuống 26.400 đồng/cổ phiếu, với hơn 3,7 triệu cổ phiếu được sang tay, giá trị giao dịch gần 100 tỷ đồng.

VJC giảm 3,87% xuống 169.000 đồng/cổ phiếu, khối lượng giao dịch gần 1,2 triệu đơn vị, giá trị hơn 200 tỷ đồng.

Theo dữ liệu tỷ phú thời gian thực của Forbes, tài sản của bà Nguyễn Thị Phương Thảo – Chủ tịch Vietjet giảm 146 triệu USD trong phiên 2/3, xuống còn 4 tỷ USD do đà giảm của cổ phiếu nắm giữ.

Cổ phiếu hàng không toàn cầu đồng loạt lao dốc

Không chỉ Việt Nam, cổ phiếu các hãng hàng không châu Á và thế giới cũng chịu áp lực bán mạnh.

Tại Hong Kong, Cathay Pacific giảm 4,13%. Ở Úc, Qantas Airways có thời điểm mất 10,4% ngay khi mở cửa, xuống mức thấp nhất 10 tháng trước khi thu hẹp đà giảm còn khoảng 5,43%.

Các hãng khác trong khu vực cũng không tránh khỏi xu hướng tiêu cực:

Singapore Airlines giảm 4,74%

Japan Airlines giảm 5,89%

Air China giảm 3,69%

China Southern Airlines giảm 4,63%

China Eastern Airlines giảm 3,14%

Tại Đông Nam Á, AirAsia X giảm tới 11,62%, trong khi China Airlines và EVA Air cũng mất lần lượt 5,48% và 4,47%.

Tại châu Âu, theo Financial Post, áp lực còn mạnh hơn khi nhà đầu tư lo ngại xung đột có thể làm suy giảm nhu cầu du lịch đúng vào giai đoạn chuẩn bị bước vào mùa hè cao điểm.

Deutsche Lufthansa AG giảm tới 11%

International Airlines Group (công ty mẹ của British Airways) giảm 13%

Air France-KLM giảm 10% trong phiên đầu ngày

Áp lực kép: Giá dầu tăng và không phận đóng cửa

Theo giới phân tích, xung đột đã đẩy giá dầu tăng vọt, trực tiếp làm tăng chi phí nhiên liệu – khoản chi lớn nhất trong cơ cấu chi phí của các hãng hàng không. Đồng thời, việc đóng cửa không phận buộc máy bay phải bay vòng qua các hành lang thay thế, kéo dài thời gian bay và tiêu hao nhiên liệu nhiều hơn.

Theo Business Insider, bảng thông báo tại nhiều sân bay đã “đỏ rực” vì hủy chuyến sau khi Iran bị không kích và nhiều quốc gia áp đặt hạn chế không phận.

Tại Dubai International Airport – sân bay bận rộn nhất thế giới về lượng khách quốc tế toàn bộ chuyến bay đến và đi bị tạm dừng trong ngày 1/3. Hành khách được khuyến cáo không đến sân bay cho đến khi có thông báo mới.

Dữ liệu từ Cirium cho thấy ba hãng lớn tại Trung Đông gồm Emirates, Qatar Airways và Etihad Airways vận chuyển khoảng 90.000 hành khách quá cảnh mỗi ngày. Con số này chưa bao gồm lượng khách có điểm đến cuối cùng tại Trung Đông.

Nhiều hành khách phản ánh tình trạng hỗn loạn. Một hành khách của Emirates cho biết anh bị mắc kẹt trên máy bay 5 tiếng trước khi được yêu cầu rời tàu bay và quay lại nhà ga đông nghịt người, trong khi thông tin từ các nhân viên không đồng nhất.

Hiệu ứng domino lan khắp châu Âu

Làn sóng gián đoạn nhanh chóng lan sang châu Âu, trong ngày 1/3 đã có ít nhất 217 chuyến bay bị trì hoãn và 145 chuyến bị hủy, ảnh hưởng đến các trung tâm lớn từ Zurich, Paris đến Warsaw.

Turkish Airlines đã hủy hoặc tạm dừng hàng loạt chuyến bay đến Lebanon, Syria, Iraq, Iran và Jordan, đồng thời điều chỉnh nhiều tuyến đến vùng Vịnh. KLM và Air France cũng điều chỉnh hoặc tạm dừng các đường bay đến Tel Aviv và các điểm lân cận.

Tại Ý, các chuyến bay do easyJet và ITA Airways khai thác bị ảnh hưởng đáng kể, đặc biệt trên các tuyến nối Milan và Rome với Pháp, Đức, Anh.

Tại Thụy Điển, sân bay Stockholm Arlanda ghi nhận số chuyến bay hoãn tăng mạnh do các hãng phải điều chỉnh lộ trình. Ở Ba Lan, sân bay Warsaw Chopin chứng kiến tình trạng lỡ chuyến và phải đặt lại vé gia tăng.

Các nhà quản lý không lưu cảnh báo tính liên kết chặt chẽ của mạng lưới hàng không châu Âu khiến chỉ một điểm nóng địa chính trị cũng có thể gây xáo trộn lịch trình từ Scandinavia tới dãy Alps.

Hành khách đối mặt bất định, doanh nghiệp đối diện rủi ro dài hạn

Tại nhiều sân bay, hành khách phải xếp hàng dài để đổi vé, khách sạn sân bay kín chỗ, còn tổng đài chăm sóc khách hàng quá tải. Nhiều người chỉ biết chuyến bay bị hủy khi đã đến sân bay hoặc nhận được thông báo rời rạc qua ứng dụng.

Theo quy định của Liên minh châu Âu, hành khách có thể được chăm sóc và hỗ trợ trong trường hợp hủy hoặc chậm chuyến nghiêm trọng. Tuy nhiên, khi nguyên nhân xuất phát từ vấn đề an ninh và hạn chế không phận, quyền bồi thường tài chính có thể không được áp dụng đồng đều.

Giới chuyên gia nhận định, khủng hoảng hiện nay một lần nữa cho thấy mức độ nhạy cảm cao của ngành hàng không trước các cú sốc địa chính trị. Nếu xung đột kéo dài, áp lực chi phí nhiên liệu, nhu cầu sụt giảm và gián đoạn khai thác có thể khiến lợi nhuận của nhiều hãng bị bào mòn mạnh trong quý tới.

Trong ngắn hạn, các hãng đang nỗ lực tái cấu hình mạng lưới và điều phối lại đội tàu bay. Tuy nhiên, với bầu trời châu Âu và Trung Đông vốn đã khai thác gần công suất tối đa, có thể phải mất nhiều ngày thậm chí nhiều tuần để hệ thống trở lại trạng thái ổn định.

Trung Kiên