Hơn 6.000 chuyến bay bị hủy sau hai ngày xảy ra xung đột giữa Mỹ – Israel với Iran
Chỉ trong hai ngày đầu xảy ra chiến dịch tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, hơn 6.000 chuyến bay thương mại bị hủy, hàng trăm nghìn hành khách mắc kẹt và chuỗi cung ứng hàng không rơi vào tình trạng gián đoạn diện rộng.
Leo thang quân sự với quy mô lớn
Theo hãng thông tấn TPS của Israel, sau 30 giờ đầu tổ chức các cuộc tấn công, Không quân Israel cho biết các máy bay chiến đấu đã thả hơn 2.000 quả bom xuống các mục tiêu tại Iran, đánh dấu mức độ leo thang đáng kể của chiến dịch.
Ở chiều ngược lại, Thiếu tướng Ebrahim Jabari thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố Tehran đã phóng khoảng 1.200 tên lửa để đáp trả. “Ngay sau cuộc tấn công, khoảng 1.200 tên lửa đã được phóng từ Iran theo nhiều hướng khác nhau”, ông nói.
IRGC sau đó xác nhận đã tiến hành đợt tấn công thứ sáu trong chiến dịch mang tên True Promise 4, sử dụng kết hợp tên lửa và máy bay không người lái (UAV).
Phát biểu với NBC News sau khi Lầu Năm Góc thông báo ba quân nhân Mỹ thiệt mạng và năm người khác bị thương nặng trong các đợt không kích Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết: “Chúng ta có ba người đã ngã xuống và có thể sẽ còn tổn thất. Nhưng xét về lâu dài, đây sẽ là một thỏa thuận lớn cho thế giới”.
Trước đó, trong cuộc phỏng vấn với Daily Mail ngày 1/3, ông Trump nhận định xung đột với Iran có thể kéo dài tới bốn tuần - một viễn cảnh khiến thị trường hàng không lập tức phản ứng mạnh.
Hàng nghìn chuyến bay bị hủy
Theo dữ liệu từ Flightradar24, trong ngày 28/2 đã có hơn 1.800 chuyến bay của các hãng tại Trung Đông bị hủy. Sang ngày 1/3, tình hình còn nghiêm trọng hơn khi hơn 3.400 chuyến bay tại bảy sân bay lớn trong khu vực bị hủy do phần lớn không phận đóng cửa vì lý do an ninh.
Các trung tâm trung chuyển trọng yếu bị ảnh hưởng gồm: Sân bay Quốc tế Dubai (DXB); Sân bay Quốc tế Abu Dhabi (AUH); Sân bay Quốc tế Hamad (DOH)
Trong điều kiện bình thường, khoảng 90.000 hành khách quá cảnh mỗi ngày qua ba trung tâm này. Việc đóng cửa đột ngột đã khiến dòng chảy hành khách xuyên lục địa Á – Âu gần như tê liệt.
Tính chung sau hai ngày, hơn 6.000 chuyến bay thương mại bị hủy, tạo ra làn sóng mắc kẹt trên diện rộng. Nhiều hành khách buộc phải ngủ tại sàn nhà ga, trong khi các khách sạn quanh sân bay nhanh chóng kín chỗ.
Tại Abu Dhabi, mảnh vỡ từ một UAV bị đánh chặn khi nhắm vào Sân bay Quốc tế Zayed khiến một người thiệt mạng và nhiều người khác bị thương.
Ở Dubai, một trong những sân bay bận rộn nhất thế giới, các cuộc tấn công bằng UAV khiến bốn nhân viên bị thương và buộc hàng nghìn người sơ tán. Hoạt động tại DXB và Sân bay quốc tế Al Maktoum (DWC) bị tạm ngừng “cho đến khi có thông báo mới”.
Tại Iran, thông báo gửi tới các hãng hàng không cho biết, không phận nước này sẽ tiếp tục đóng cửa ít nhất đến ngày 3/3.
Trong khi đó, Iraq đã đóng cửa hoàn toàn không phận và thời điểm mở lại vẫn chưa được ấn định, nhiều khả năng sẽ tiếp tục gia hạn. Tại Israel, không phận cũng bị đóng hoàn toàn và dự kiến duy trì tình trạng này đến 17h ngày 3/3/2026.
Tại Qatar, Kuwait, Bahrain, đóng cửa không phận hoàn toàn: chưa đưa ra mốc thời gian cụ thể cho việc mở lại không phận.
Tại Syria, đóng cửa hoàn toàn không phận: dự kiến duy trì tình trạng này đến ít nhất là 4h ngày 3/3/2026.
Tại UAE, đóng cửa một phần không phận; thời hạn dự kiến mở lại các vùng không phận được kiểm soát đặc biệt có hiệu lực đến 19h ngày 2/3.
Tại Jordan, hạn chế/mở cửa dè dặt không phận; dự kiến theo dõi sát sao từng giờ để mở lại.
Các hãng hàng không đồng loạt tạm ngừng khai thác
Bên cạnh đó, nhiều hãng hàng không cũng có kế hoạch, thông báo tạm ngừng khai thác hoạt động hàng không.
Hãng Emirates thông báo tạm dừng bay đến 15h ngày 2/3 (giờ địa phương).
Etihad Airways kéo dài đình chỉ khai thác đến ngày 2/3. Dữ liệu theo dõi chuyến bay từ FlightRadar24 cho thấy Etihad đang điều chuyển các máy bay thân rộng đến Sân bay Quốc tế Abu Dhabi (AUH) theo giấy phép đặc biệt, trong khi hãng hàng không này đã chuẩn bị sẵn các phương án miễn giảm phí, hoàn tiền và đặt lại vé cho hành khách.
Cụ thể, hãng hàng không này đã đưa được các máy bay Airbus A350-1000 từ Istanbul và Muscat trở về, đồng thời cũng đưa được một chiếc Boeing 787-9 từ Cairo về.
Về mặt thương mại, Etihad đang tận dụng các công cụ linh hoạt, với vé được phát hành vào hoặc trước ngày 28 tháng 2 có ngày bay ban đầu đến ngày 7 tháng 3 có thể được đặt lại miễn phí trên các chuyến bay do Etihad khai thác muộn nhất là ngày 18 tháng 3.
Qatar Airways tạm ngừng bay đến ngày 1/3 và cho biết sẽ cập nhật tình hình.
Tại Nam Á, Air India hủy hàng loạt đường bay nối Mumbai, Delhi và Bengaluru với London, Birmingham, Amsterdam, Zurich, Milan, Vienna, Copenhagen và Frankfurt.
Tập đoàn Lufthansa Group tạm dừng bay đến Tel Aviv, Beirut, Amman, Erbil và Tehran đến ngày 7/3, đồng thời tránh không phận Israel, Lebanon, Jordan, Iran, Iraq, Qatar và UAE.
Cơ quan EASA đã ban hành Bản tin Thông tin Khu vực Xung đột (CZIB) khuyến cáo không hoạt động trong không phận Bahrain, Iran, Iraq, Israel, Jordan, Kuwait, Lebanon, Oman, Qatar, UAE và Ả Rập Xê Út đến ngày 2/3 do “rủi ro cao”.
Sau cảnh báo này, Air France hủy các chuyến bay đến và đi từ Tel Aviv, Beirut, Dubai và Riyadh trong hai ngày 28/2 và 1/3, trong khi British Airways cũng xác nhận hủy một số chuyến bay đến Trung Đông.
Hàng trăm nghìn hành khách bị ảnh hưởng
Theo chuyên gia Alexander Mitchell của Simple Flying, bất tiện lớn nhất không chỉ là hủy chuyến, mà là đứt gãy chuỗi nối chuyến.
Khi các trung tâm như Dubai hoặc Doha đóng cửa, hành khách có thể mắc kẹt nhiều ngày mà không có hành lý ký gửi, thị thực sắp hết hạn hoặc bị chuyển hướng đến quốc gia họ không có kế hoạch nhập cảnh. Ở Trung Đông - nơi chính sách nhập cư kiểm soát chặt chẽ tình hình càng phức tạp.
Ứng dụng đặt vé và tổng đài chăm sóc khách hàng rơi vào tình trạng quá tải. Các hãng truyền thống đã mở suất đổi vé miễn phí và tái định tuyến qua châu Âu, Thổ Nhĩ Kỳ hoặc Nam Á, nhưng số chỗ nhanh chóng cạn kiệt.
Khuyến cáo dành cho hành khách là không nên đến sân bay cho đến khi được xác nhận chỗ mới, giữ lại toàn bộ hóa đơn chi phí và kiểm tra phạm vi bảo hiểm du lịch đối với gián đoạn do chiến tranh.
Thách thức vận hành và chi phí tăng vọt
Đối với các hãng hàng không, đây là cú sốc vận hành nghiêm trọng bởi máy bay và phi hành đoàn bị “mắc kẹt” ngoài vị trí khai thác. Ngoài ra các hãng còn phải xây dựng lại kế hoạch bay quanh không phận bị đóng, bay vòng qua Iran hoặc Iraq làm tăng thời gian và tiêu hao nhiên liệu.
Đồng thời, các hãng có thể buộc phải giảm tải trọng hoặc dừng kỹ thuật. Các hành lang còn mở, đặc biệt qua Ả Rập Xê Út càng trở nên quá tải, gây nên hiện tượng chậm chuyến dây chuyền.
Đồng thời, các hãng vùng Vịnh chịu tác động nặng nề nhất do mô hình kinh doanh phụ thuộc vào lưu lượng nối chuyến theo quyền tự do thứ sáu. Khi trung tâm trung chuyển đóng cửa, nguồn doanh thu cốt lõi gần như bị đình trệ.
Ở quy mô toàn cầu, các hãng phải gánh chi phí chăm sóc khách hàng, tái bố trí chỗ ngồi, thiệt hại uy tín và nguy cơ tăng giá vé trên các tuyến còn hoạt động. Các nhà khai thác vận tải hàng hóa cũng đối mặt với việc trễ hạn giao hàng và gián đoạn chuỗi cung ứng.
Nếu việc đóng cửa kéo dài đến hết tuần, các hãng có thể phải cắt giảm thêm nhiều chuyến bay, giá vé tăng cao và kéo theo hàng loạt hệ lụy như gián đoạn bảo dưỡng máy bay, ảnh hưởng đến thời gian làm việc hợp lệ của phi hành đoàn.
Theo nhận định của một nhà kinh tế với tờ Bernama của Malaysia, ước tính tổng chi phí ngắn hạn sẽ vượt 1 tỷ USD nếu việc đóng cửa các chuyến bay tiếp tục kéo dài.
Phát biểu với Bernama, Nhà kinh tế trưởng Shan Saeed thuộc Tập đoàn công nghiệp bất động sản IQI Juwai tại Malaysia cho biết việc thay đổi lộ trình bay thường làm tăng thêm từ một đến hai giờ bay và mỗi giờ tăng thêm sẽ làm tăng chi phí nhiên liệu và nhân viên khoảng 6.000 đến 10.000 USD cho mỗi chuyến bay đường dài.
"Nếu việc đình chỉ hoạt động không được khắc phục, tổn thất cộng dồn có khả năng lên tới con số hàng trăm triệu mỗi tháng trên phạm vi toàn ngành”, ông Shan Saeed nhận định.
Tuy nhiên, ông Shan cho rằng tổn thất chi phí kinh tế cuối cùng phụ thuộc vào thời gian căng thẳng kéo dài, với những gián đoạn kéo dài sẽ gây ra những ảnh hưởng kinh tế lan rộng hơn.
Trong khi đó, Phó Giáo sư Mohd Harridon Mohamed Suffian, chuyên gia kinh tế (hàng không và vũ trụ) tại Viện Công nghệ Hàng không Malaysia thuộc Đại học Kuala Lumpur, cũng đồng ý rằng giá trị hoặc chi phí tài chính sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng do giá dầu thô tăng cao vì phí bảo hiểm rủi ro tăng lên.
Ông chỉ ra rằng việc chuyển hướng các chuyến bay để tránh các khu vực xung đột có thể dẫn đến chi phí vận hành cao hơn, đặc biệt nếu sử dụng các tuyến đường dài hơn. Phó Giáo sư cho biết tình trạng tắc nghẽn trên một số tuyến đường cũng có thể làm gián đoạn lịch trình bay và gây ra sự chậm trễ.
Giáo sư kinh tế Geoffrey Williams nhận định, nếu các trung tâm trung chuyển lớn như Dubai và Doha bị tấn công, mỗi ngày sẽ có hàng trăm chuyến bay bị gián đoạn. Điều này không chỉ ảnh hưởng tới hàng trăm nghìn hành khách mà còn tác động đến hoạt động vận chuyển hàng hóa, với hàng trăm nghìn tấn hàng hoá bị đình trệ.
"Điều này sẽ gây tác động kinh tế lớn đến các sân bay và hoạt động vận chuyển hành khách và hàng hóa. Nếu giao tranh leo thang và kéo dài, tác động sẽ càng trầm trọng hơn", ông nói.
Ông Williams cho biết nếu việc đóng cửa không phận tiếp tục kéo dài, hành khách và khách hàng thậm chí sẽ phải gánh chịu chi phí phát sinh.
Cuộc xung đột quân sự mới tại Trung Đông vì thế không chỉ là khủng hoảng an ninh khu vực, mà đang nhanh chóng trở thành một cuộc khủng hoảng hàng không toàn cầu, với tác động lan rộng từ hành khách cá nhân đến mạng lưới logistics quốc tế.
Hơn 4.000 khách của các hãng hàng không Trung Đông tại Việt Nam bị ảnh hưởng
Do đóng cửa không phận Qatar, Hãng hàng không Qatar Airways đã hủy các chuyến bay giữa Việt Nam và Doha trong giai đoạn từ ngày 28/2 đến ngày 2/3/2026. Theo đó, tổng số hành khách bị ảnh hưởng tại Việt Nam là khoảng 2.557 khách.
Cụ thể, tại Hà Nội có 5 chuyến bay bị hủy, tổng số hành khách bị ảnh hưởng ước tính 1.565 khách. Tại Thành phố Hồ Chí Minh có 4 chuyến bay bị hủy, tổng số hành khách bị ảnh hưởng ước tính 992 khách.
Hãng hàng không Qatar Airways đã mở quầy hỗ trợ tại sân bay, thông báo trực tiếp đến hành khách, triển khai chính sách đổi/hoàn vé theo quy định.
Do Nhà chức trách Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đóng cửa không phận, Hãng hàng không Emirates tạm đình chỉ toàn bộ hoạt động bay đi/đến Dubai đến 18h ngày 2/3/2026 (giờ Việt Nam). Tổng số hành khách bị ảnh hưởng bởi Emirates tại Việt Nam là khoảng 1.881 khách bao gồm: số tại Thành phố Hồ Chí Minh là 1.117 khách, tại Hà Nội là 725 khách và tại Đà Nẵng là 39 khách.
Trước tình hình hiện nay, các hãng hàng không Trung Đông tại Việt Nam (Qatar Airways, Emirates, Etihad Airways) đã chủ động hỗ trợ hành khách thông qua các chính sách đặt vé lại và hoàn vé, đồng thời các hãng cũng khuyến cáo hành khách kiểm tra cập nhật chuyến bay trực tuyến trước khi đến sân bay cũng như chủ động triển khai biện pháp hỗ trợ hành khách theo quy định.
“Tình hình khai thác hàng không của các hãng trong thời gian tiếp theo sẽ phụ thuộc vào diễn biến giao tranh quân sự và quyết định mở lại không phận của các Nhà chức trách hàng không tại khu vực,” lãnh đạo Cục Hàng không Việt Nam cho biết.
Ngoài ra, Cục Hàng không Việt Nam sẽ tiếp tục theo dõi và thông tin cập nhật về tình hình khai thác hàng không của các hãng hàng không bị ảnh hưởng do chiến sự tại khu vực Trung Đông giữa liên quân Mỹ-Israel và Iran.