TP.HCM lần đầu tiên giao hàng vượt biển bằng UAV

Từ một bưu kiện 2 kg vượt biển trong 15 phút, TP.HCM đang từng bước đặt nền móng cho hạ tầng giao thông trên không tầm thấp, một lĩnh vực còn rất mới nhưng giàu tiềm năng trong hệ sinh thái hàng không – logistics tương lai.

Khai trương tuyến bưu chính UAV vượt biển đầu tiên

Sáng 12/2, tại khu vực Bến phà Cần Giờ, Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM phối hợp Tổng công ty Bưu điện Việt Nam (Vietnam Post) và CT UAV tổ chức lễ khai trương tuyến giao hàng vượt biển bằng thiết bị bay không người lái giữa xã Cần Giờ và phường Vũng Tàu (TP.HCM).

Đây là tuyến bưu chính UAV xuyên biển đầu tiên được triển khai theo Nghị định 288/2025/NĐ-CP, Thông tư 146/2025/TT-BQP và Giấy phép bay số 805/TC-QC do Cục Tác chiến, Bộ Tổng tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam cấp.

Tuyến bay xuất phát từ khu vực Bến phà Cần Giờ, vượt vùng biển cửa sông Soài Rạp, kết nối trực tiếp đến bến phà biển Vũng Tàu trên đường Trần Phú, với tổng chiều dài hành trình hơn 12 km.

Trong chuyến bay khai trương, UAV mang theo kiện hàng 2 kg, hoàn thành hành trình mỗi chiều trong khoảng 15 phút, sau đó quay đầu nhận hàng với thời gian tương tự. Toàn bộ quy trình từ xếp hàng, cất cánh, bay vượt biển đến hạ cánh bàn giao được livestream trực tiếp.

Theo tính toán của doanh nghiệp vận hành, thời gian toàn trình có thể giảm 80 -90% so với vận chuyển đường bộ do không phụ thuộc phà, tàu hay ùn tắc giao thông; đồng thời tối ưu gấp 6 lần đường bộ và 3 lần đường thủy.

Đội tàu UAV sử dụng các dòng máy bay chuyên dụng cho vận tải logistics do CT UAV phát triển, vận hành bằng hệ thống điều khiển CT-Nexus Flight Control System có khả năng kháng gió cao, yếu tố then chốt khi khai thác trong môi trường biển đảo.

Thiết bị đạt tốc độ bay trung bình 10 - 15m/s, hoạt động ở độ cao tối đa 200 m, trong hành lang bay rộng 300m và bán kính an toàn 500m tại điểm cất - hạ cánh. UAV được trang bị camera giám sát hành trình, hệ thống tự hành phục vụ vận chuyển bưu kiện, nhu yếu phẩm, dược phẩm và tài liệu.

Để bảo đảm an toàn bay, hoạt động được hiệp đồng với Sư đoàn Không quân 370 và Công ty Quản lý bay miền Nam trước mỗi đợt triển khai.

Ông Phạm Huỳnh Quang Hiếu, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, cho biết trước đó mô hình đã được bay thử nghiệm trong phạm vi hẹp tại Khu Công nghệ cao từ tháng 11/2025, qua đó kiểm chứng năng lực công nghệ và khả năng phối hợp.

“Nếu đợt bay thử là bước tập dượt thì tuyến bay hôm nay là bước tiến bứt phá với yêu cầu kỹ thuật cao hơn, hành trình xa hơn và điều kiện khai thác phức tạp hơn, đặc biệt là bay vượt biển trong môi trường gió lớn”, ông Hiếu nhấn mạnh.

Đặt nền móng logistics hàng không tầm thấp

Việc đưa UAV vào vận hành không nhằm “trình diễn công nghệ” mà hướng tới chuẩn hóa toàn bộ quy trình logistics, từ tiếp nhận, đóng gói, niêm phong, quét mã, theo dõi hành trình đến bàn giao.

Toàn bộ hành trình được tích hợp vào hệ thống logistics Vietnam Post theo mô hình “một mã – một hành trình”, cho phép khách hàng theo dõi trạng thái bưu gửi theo thời gian thực.

Giai đoạn đầu, Vietnam Post ưu tiên bưu gửi nhỏ dưới 5 kg như hồ sơ, tài liệu, hàng thương mại điện tử. Khi vận hành ổn định, tuyến bay có thể đáp ứng 3.000 – 5.000 bưu gửi gói nhỏ dưới 2 kg mỗi ngày từ nội thành TP.HCM đi khu vực Vũng Tàu.

Theo ông Nguyễn Như Thuận, Giám đốc Bưu điện TP.HCM, UAV được đưa vào chuỗi vận hành như một phương thức bổ sung, giúp rút ngắn thời gian chuyển phát tại các khu vực cách trở giao thông.

Trong giai đoạn thử nghiệm - khai trương, chi phí do doanh nghiệp chi trả. Khi khai thác thương mại, cước phí có thể cao hơn vận chuyển bằng phà nhưng phù hợp với nhu cầu giao hàng nhanh trong vòng vài giờ.

Ở tầm vĩ mô, lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ đánh giá UAV có thể trở thành giải pháp bổ sung hiệu quả cho hệ thống logistics hiện hữu, giúp giảm áp lực hạ tầng giao thông truyền thống trong bối cảnh nhu cầu giao nhận tăng mạnh.

Tuyến bay này cũng được xem là bước kích hoạt “kinh tế không gian tầm thấp”, lĩnh vực đang được nhiều quốc gia đầu tư nhằm khai thác bầu trời ở độ cao thấp cho vận tải, giám sát và dịch vụ công.

Với việc tiên phong triển khai tuyến bay biển, TP.HCM trở thành đô thị đầu tiên tại ASEAN trong giai đoạn gần đây vận hành mô hình giao hàng UAV vượt biển ở cự ly trên 12 km – dài hơn đáng kể so với một số mô hình thử nghiệm khu vực.

Từ logistics đến hệ sinh thái hàng không tầm thấp

Từ nền tảng tuyến bay Cần Giờ – Vũng Tàu, dư địa mở rộng của lĩnh vực UAV được đánh giá rất lớn hiện nay.

Theo doanh nghiệp phát triển công nghệ, hệ thống điều khiển bay kháng gió cao cho phép UAV hoạt động ổn định trong điều kiện thời tiết phức tạp, mở đường cho các kịch bản khai thác ngoài logistics bưu chính.

Các ứng dụng tiềm năng bao gồm logistics ngoài khơi, kiểm định – giám sát hàng hải, hỗ trợ y tế, cứu hộ cứu nạn, vận chuyển dược phẩm, tài liệu kỹ thuật, nhu yếu phẩm tới tàu thuyền, giàn khoan và khu vực đảo xa.

Trong bối cảnh Việt Nam có hơn 3.000 km bờ biển, nhu cầu dịch vụ hậu cần biển – đảo rất lớn, UAV có thể giúp giảm đáng kể chi phí vận hành so với tàu dịch vụ truyền thống.

Không dừng ở trong nước, doanh nghiệp công nghệ Việt cũng đặt mục tiêu mở rộng dịch vụ ra khu vực, đặc biệt các quốc gia có nhiều đảo như Indonesia, nơi nhu cầu logistics hàng không tầm thấp rất cao.

Tuy nhiên, để lĩnh vực này phát triển bền vững, nhiều vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện như khung pháp lý, hạ tầng cất – hạ cánh chuyên dụng, trung tâm điều hành bay UAV, tích hợp dữ liệu không lưu và logistics số.

Cùng với đó là bài toán chi phí – thương mại hóa. Khi kết thúc giai đoạn thử nghiệm, mức cước, sản lượng và hiệu quả kinh tế sẽ quyết định khả năng nhân rộng mô hình.

Về phía cơ quan quản lý, Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM cho biết sẽ tiếp tục theo dõi, đánh giá toàn diện hiệu quả vận hành để tham mưu hoàn thiện cơ chế, tạo không gian thử nghiệm có kiểm soát cho công nghệ mới.

Từ một tuyến bay bưu chính 2 kg, TP.HCM đang thử nghiệm mô hình vận tải mới, nơi bầu trời tầm thấp trở thành hạ tầng logistics bổ sung cho đường bộ, đường thủy và hàng không truyền thống.

Nếu được chuẩn hóa và mở rộng, giao hàng bằng UAV không chỉ rút ngắn thời gian chuyển phát, mà còn mở ra một ngành kinh tế mới gắn với hàng không đô thị, logistics thông minh và chuyển đổi số – những trụ cột phát triển của siêu đô thị trong tương lai.

Nam Bình