Tiếp viên Air New Zealand đình công, 16.000 hành khách bị ảnh hưởng

Hủy chuyến quy mô lớn do đình công

Air New Zealand xác nhận 44 chuyến bay quốc tế đã bị hủy do cuộc đình công của đoàn tiếp viên quốc tế, dự kiến diễn ra trong hai ngày 12 và 13/2.

Các đường bay dài sang châu Á và Bắc Mỹ chịu ảnh hưởng lớn nhất do phụ thuộc chủ yếu vào đoàn tiếp viên trong nhóm tham gia đình công.

Theo thông tin từ hãng hàng không quốc gia New Zealand, khoảng 16.000 hành khách bị ảnh hưởng bởi việc hủy chuyến và điều chỉnh lịch bay. Hãng cho biết đã chủ động liên hệ hành khách, đồng thời triển khai các phương án hỗ trợ.

Nguyên nhân đình công xuất phát từ bất đồng kéo dài về tiền lương và điều kiện làm việc. Công đoàn E tū Union và Hiệp hội Tiếp viên Hàng không New Zealand (FAANZ) cho rằng mức thu nhập hiện tại chưa theo kịp lạm phát và chưa phản ánh đầy đủ khối lượng công việc, trách nhiệm an toàn cũng như áp lực khai thác của tiếp viên hàng không.

Air New Zealand đã đề xuất tăng lương khoảng 4,14–6,41%, song đề xuất này chưa đạt được sự đồng thuận từ phía nghiệp đoàn.

Các đường bay dài chịu tác động lớn

Theo kế hoạch khai thác, các tuyến châu Á và Bắc Mỹ chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất do chủ yếu sử dụng tàu bay thân rộng Boeing 787 và Boeing 777 cùng đoàn tiếp viên quốc tế.

Trong khi các tuyến Tasman (New Zealand – Australia) và Thái Bình Dương được đánh giá ổn định hơn nhờ khai thác bằng tàu bay thân hẹp và đoàn tiếp viên nội địa, qua đó giúp giảm nguy cơ gián đoạn mạng bay khu vực.

Để hỗ trợ hành khách, Air New Zealand cho phép đổi lịch bay trước hoặc sau thời điểm đình công từ 2-3 ngày. Trường hợp không có lịch trình phù hợp, hành khách có thể lựa chọn hoàn vé hoặc nhận voucher sử dụng sau.

Song song đó, hãng đã kích hoạt các thỏa thuận hợp tác với hãng đối tác nhằm chuyển hành khách sang chuyến bay thay thế. Các cơ chế phổ biến gồm chuyến bay liên danh (codeshare), thoả thuận liên tuyến (interline) và mạng bay của liên minh hàng không Star Alliance.

Theo dữ liệu của Star Alliance, Air New Zealand đang hợp tác với các hãng thành viên như United Airlines, Air Canada ở Bắc Mỹ; Air China, Singapore Airlines, ANA, EVA Air, Thai Airways, Asiana Airlines tại châu Á và Lufthansa Group tại châu Âu.

Việc tận dụng mạng liên minh thường được xem là giải pháp tiêu chuẩn trong quản trị gián đoạn khai thác, giúp duy trì kết nối quốc tế và giảm áp lực hoàn vé hàng loạt.

Theo thông lệ ngành, các biện pháp này góp phần hạn chế tác động tài chính, đồng thời duy trì niềm tin hành khách trong bối cảnh khai thác bị gián đoạn do yếu tố lao động.

Triển vọng đàm phán vẫn chưa rõ ràng

Tranh chấp giữa Air New Zealand và đoàn tiếp viên quốc tế đã kéo dài từ năm 2025. Theo Radio New Zealand, các cuộc đàm phán về tiền lương và điều kiện làm việc đã bắt đầu từ khoảng tháng 4/2025 nhưng đến nay vẫn chưa đạt được thỏa thuận cuối cùng.

Cuối năm 2025, một số kế hoạch đình công từng bị hoãn sau các thỏa thuận mang tính nguyên tắc, song bất đồng cốt lõi về tiền lương vẫn chưa được giải quyết.

Đầu năm 2026, E tū Union và FAANZ tiếp tục phát thông báo đình công đối với đội tiếp viên tàu bay thân rộng.

Thời gian tới, hai bên dự kiến bước vào giai đoạn đàm phán thông qua trung gian là Cơ quan Quan hệ lao động New Zealand (ERA).

Theo quy định pháp luật của nước này, các hành động đình công tiếp theo phải được thông báo trước tối thiểu 14 ngày, giúp hãng bay và hành khách có đủ thời gian điều chỉnh kế hoạch.

Air New Zealand cho biết vẫn ưu tiên giải pháp đàm phán nhằm tránh leo thang tranh chấp và giảm thiểu gián đoạn mạng bay quốc tế.

Tuy nhiên, khi các bất đồng về lương và điều kiện lao động chưa được tháo gỡ, nguy cơ gián đoạn khai thác trong ngắn hạn vẫn được giới chuyên môn đánh giá là còn hiện hữu.

Codeshare và Interline trong khai thác hàng không

Codeshare (chuyến bay liên danh) là hình thức hợp tác thương mại, trong đó một hãng hàng không trực tiếp khai thác chuyến bay, trong khi một hoặc nhiều hãng khác tiếp thị và bán vé trên chuyến bay đó dưới mã hiệu chuyến bay riêng.

Mô hình này giúp các hãng mở rộng mạng bay, tăng khả năng kết nối hành khách và tối ưu hiệu quả khai thác mà không cần bổ sung tàu bay hoặc nguồn lực vận hành trực tiếp.

Theo Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO), các thỏa thuận codeshare cần đảm bảo minh bạch với hành khách về hãng khai thác thực tế, rõ ràng trách nhiệm về an toàn khai thác và bảo hiểm hành khách, cũng như tuân thủ các tiêu chuẩn an ninh, an toàn của quốc gia đăng ký và khai thác tàu bay.

Interline (thoả thuận liên tuyến) là thỏa thuận thương mại giữa các hãng hàng không, cho phép hành khách sử dụng một vé duy nhất cho hành trình gồm nhiều chặng do các hãng khác nhau khai thác.

Thoả thuận này thường bao gồm việc công nhận lẫn nhau về vé, ký gửi hành lý xuyên suốt hành trình và cơ chế thanh toán, phân bổ doanh thu giữa các hãng.

Theo thông lệ ngành và các tiêu chuẩn của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), interline đóng vai trò quan trọng trong quản lý gián đoạn khai thác, giúp hãng nhanh chóng bố trí chuyến bay thay thế khi xảy ra sự cố, đình công hoặc hạn chế năng lực vận hành mà không cần phát hành lại vé, qua đó duy trì tính liên tục của mạng vận tải hàng không quốc tế.

Hải Anh