Lại một chiếc Boeing 787 bị đình chỉ khẩn cấp vì sự cố công tắc nhiên liệu
Hãng Air India đã lập tức dừng khai thác một chiếc Boeing 787 nghi lỗi công tắc nhiên liệu, bộ phận từng liên quan đến thảm họa hàng không xảy ra trong năm 2025.
Sự cố bất thường
Theo thông tin từ hãng hàng không quốc gia Ấn Độ, sự việc được ghi nhận ngay sau khi máy bay hạ cánh. Báo cáo của tổ bay cho biết công tắc điều khiển nhiên liệu (fuel control switch) đã không giữ được ở chế độ “RUN” (hoạt động) mà tự chuyển về “CUTOFF” (ngắt) hai lần.
Hiện tượng này được đánh giá là bất thường và tiềm ẩn nguy cơ động cơ bị tắt ngoài ý muốn trong quá trình khai thác. Ngay sau đó, Air India quyết định đình chỉ khai thác chiếc máy bay liên quan.
Hãng cho biết đang phối hợp khẩn với Boeing, đồng thời báo cáo sự việc lên Tổng cục Hàng không Dân dụng Ấn Độ (DGCA), nhấn mạnh rằng an toàn của hành khách và tổ bay là ưu tiên cao nhất.
Song song với việc dừng khai thác chiếc máy bay gặp sự cố, Air India cũng tiến hành kiểm tra lại công tắc điều khiển nhiên liệu trên toàn bộ 33 chiếc Boeing 787 trong đội bay. Đến nay, hãng cho biết chưa phát hiện lỗi tương tự nào, song vẫn ưu tiên phương án kiểm tra trực tiếp từng bộ phận.
Theo Times of India, sự việc xảy ra trên chuyến bay của Air India khai thác bằng Boeing 787-8 Dreamliner, từ London (Anh) đến Bengaluru (Ấn Độ) ngày 2/2/2026.
Trong quá trình khởi động động cơ, tổ bay phát hiện công tắc điều khiển nhiên liệu của động cơ bên trái không giữ ở chế độ RUN mà tự chuyển sang CUTOFF hai lần.
Dù chuyến bay không phát sinh sự cố, tuy nhiên phản ứng nhanh chóng của Air India vẫn lập tức thu hút sự quan tâm của giới chuyên môn, bởi sự việc gợi lại tai nạn hàng không thảm khốc xảy ra chưa đầy một năm trước, trong đó chính công tắc điều khiển nhiên liệu bị đặt vào tâm điểm điều tra.
Cụ thể, sự cố kể trên xảy ra vào ngày 12/6/2025, chuyến bay AI 171 của Air India khai thác bằng Boeing 787-8 Dreamliner, đã rơi ngay sau khi cất cánh từ sân bay Ahmedabad (Ấn Độ).
Theo Reuters, vụ tai nạn khiến 260 người thiệt mạng, trở thành một trong những thảm họa hàng không nghiêm trọng nhất lịch sử Ấn Độ.
Theo báo cáo sơ bộ của Cục Điều tra Tai nạn Máy bay Ấn Độ (AAIB), dữ liệu chuyến bay và ghi âm buồng lái cho thấy, hai công tắc điều khiển nhiên liệu của động cơ trái và phải đã gần như đồng thời chuyển từ RUN sang CUTOFF chỉ vài giây sau khi máy bay cất cánh.
Hậu quả là cả hai động cơ bị ngắt nhiên liệu và ngừng hoạt động gần như ngay lập tức, khiến máy bay không thể duy trì độ cao và rơi xuống khu vực gần sân bay.
Trong đoạn ghi âm buồng lái được trích dẫn trong báo cáo điều tra, một phi công đã hỏi người còn lại: “Tại sao anh lại ngắt nhiên liệu?”, và nhận được câu trả lời: “Tôi đâu có làm”.
Chi tiết này trở thành tâm điểm tranh luận trong quá trình điều tra, khi các giả thuyết về yếu tố con người, trục trặc kỹ thuật và thiết kế công tắc điều khiển nhiên liệu được đặt ra song song.
AAIB cho biết không phát hiện dấu hiệu cháy nổ, va chạm bên ngoài hay vấn đề về chất lượng nhiên liệu trước tai nạn, khiến công tắc điều khiển nhiên liệu trở thành trọng tâm của cuộc điều tra.
Theo Reuters, đến nay, nguyên nhân chính xác khiến hai công tắc chuyển chế độ vẫn chưa được kết luận.
Công tắc điều khiển nhiên liệu CỦA Boeing 787 hoạt động như thế nào?
Boeing 787 Dreamliner được trang bị hai công tắc điều khiển nhiên liệu riêng biệt cho động cơ trái và phải, đặt ngay dưới cần ga (thrust levers) trên bảng điều khiển trung tâm của buồng lái.
Đây là bộ phận cho phép phi công chủ động kiểm soát việc cấp hoặc ngắt nhiên liệu cho từng động cơ.
Mỗi công tắc chỉ có hai chế độ.
RUN, cho phép nhiên liệu chảy bình thường, duy trì hoạt động của động cơ.
CUTOFF, ngắt hoàn toàn dòng nhiên liệu cấp vào động cơ, khiến động cơ ngừng hoạt động.
Tại sao cần "CUTOFF"?
Khác với động cơ ô tô, động cơ phản lực không thể bị "tắt" chỉ bằng cách giảm ga. Theo tài liệu của Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA), để dừng hoàn toàn một động cơ phản lực thì phải ngắt dòng nhiên liệu, bởi động cơ sẽ tiếp tục chạy nếu nhiên liệu vẫn được cấp vào buồng đốt.
Ngoài chức năng dừng động cơ khi máy bay ở trên mặt đất, chế độ CUTOFF giữ vai trò an toàn trọng yếu trong các tình huống khẩn cấp trên không.
Theo các quy trình khẩn cấp đối với máy bay Boeing được FAA phê duyệt, khi xảy ra cháy động cơ, hư hỏng nghiêm trọng, động cơ bị tách rời, hoặc rung lắc bất thường kèm chỉ báo lỗi động cơ, phi công phải nhanh chóng gạt công tắc điều khiển nhiên liệu sang CUTOFF để hạn chế nguy cơ cháy lan và bảo vệ cấu trúc máy bay.
Chính vì mang tính khẩn cấp, công tắc được thiết kế với cơ chế khóa hai bước, yêu cầu phi công kéo công tắc lên vượt qua chốt khóa trước khi chuyển chế độ, nhằm bảo đảm thao tác chỉ được thực hiện có chủ đích.
Cảnh báo nhỏ, hệ quả lớn
Sau tai nạn năm 2025, DGCA đã yêu cầu tất cả các hãng hàng không Ấn Độ đang khai thác Boeing 787 và Boeing 737 tiến hành kiểm tra cơ chế khóa của công tắc nhiên liệu như một biện pháp tăng cường an toàn, dù thời điểm đó FAA không ban hành chỉ thị bắt buộc.
Theo Reuters, yêu cầu của DGCA bao gồm việc đánh giá khả năng giữ vị trí của công tắc và mức độ hao mòn cơ khí theo thời gian. Air India sau đó báo cáo đã hoàn tất kiểm tra toàn bộ đội bay Boeing 787 và không phát hiện lỗi kỹ thuật nào.
Chính vì vậy, việc một chiếc Boeing 787 tiếp tục phát sinh hiện tượng bất thường liên quan đến công tắc điều khiển nhiên liệu sau các đợt kiểm tra diện rộng, càng khiến giới chuyên môn đặc biệt lưu tâm.
Động thái đình chỉ khai thác ngay lập tức chiếc máy bay liên quan, đồng thời kiểm tra lại toàn bộ đội bay của Air India được xem là phản ứng thận trọng nhưng cần thiết trong bối cảnh hiện nay.
Về phía Boeing, nhà sản xuất máy bay Mỹ cho biết đang hỗ trợ Air India trong quá trình đánh giá kỹ thuật, đồng thời khẳng định thiết kế công tắc điều khiển nhiên liệu trên Boeing 787 đáp ứng các tiêu chuẩn chứng nhận hiện hành.
Boeing cũng nhấn mạnh hiện chưa có bằng chứng cho thấy tồn tại lỗi thiết kế mang tính hệ thống, song không bình luận sâu khi cuộc điều tra vẫn đang tiếp diễn.
Dù sự việc mới nhất của Air India chưa gây hậu quả, nó vẫn mang ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh vụ tai nạn thảm khốc năm 2025 còn để lại nhiều câu hỏi chưa có lời giải.
Một chi tiết tưởng chừng rất nhỏ trong buồng lái có thể trở thành ranh giới giữa một chuyến bay an toàn và thảm họa hàng không. Vì thế, mỗi cảnh báo, dù nhỏ nhất, đều không được phép bị xem nhẹ.