Lý do chủ nợ lớn nhất của Bamboo Airways lần đầu báo lỗ sau 9 năm

Nguyên nhân không đến từ sự suy giảm của hoạt động kinh doanh cốt lõi, mà chủ yếu xuất phát từ quyết định trích lập dự phòng rủi ro tín dụng ở quy mô rất lớn - động thái phản ánh áp lực hiện hữu trong danh mục cho vay, trong đó có các khoản tín dụng liên quan đến Bamboo Airways, doanh nghiệp mà Sacombank hiện là chủ nợ ngân hàng lớn nhất.

Diễn biến này không chỉ khiến Sacombank lần đầu báo lỗ sau 9 năm, mà còn đặt ra những câu hỏi đáng chú ý về chất lượng tài sản, rủi ro tập trung tín dụng và triển vọng lợi nhuận trong giai đoạn tới.

Cú sốc đến từ dự phòng rủi ro tín dụng

Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý IV và cả năm 2025, Sacombank ghi nhận chi phí dự phòng rủi ro tín dụng hơn 9.230 tỷ đồng trong riêng quý IV. Con số này tạo ra sự đảo chiều hoàn toàn so với cùng kỳ năm trước, khi ngân hàng hoàn nhập gần 370 tỷ đồng dự phòng.

Việc trích lập dự phòng ở quy mô lớn đã trực tiếp kéo lợi nhuận trước thuế quý IV/2025 xuống mức âm hơn 3.360 tỷ đồng, trong khi quý IV/2024 Sacombank vẫn ghi nhận lãi trên 4.620 tỷ đồng. Đây cũng là lần đầu tiên kể từ quý IV/2016 (lỗ khoảng 18 tỷ đồng) ngân hàng ghi nhận kết quả kinh doanh âm trong một quý.

Đáng chú ý, cú sốc lợi nhuận này không xuất phát từ sự suy yếu của hoạt động kinh doanh cốt lõi, mà chủ yếu đến từ việc Sacombank chủ động “dồn lực” xử lý rủi ro tín dụng trong thời điểm cuối năm – giai đoạn thường được sử dụng để làm sạch bảng cân đối kế toán.

Việc trích lập dự phòng hơn 9.230 tỷ đồng trong quý IV/2025 có thể được xem là quyết định mang tính chiến lược. Thay vì phân bổ dần rủi ro qua nhiều kỳ, Sacombank lựa chọn ghi nhận mạnh tay trong một thời điểm, chấp nhận lỗ lớn để: Phản ánh sát hơn giá trị thu hồi thực tế của các khoản vay rủi ro; Tránh kéo dài áp lực lên lợi nhuận các năm sau; Tạo “điểm rơi” cho giai đoạn hậu tái cơ cấu.

Trong bối cảnh các khoản tín dụng lớn liên quan đến Bamboo Airways vẫn đang trong quá trình xử lý, động thái này cho thấy Sacombank đã hạ kỳ vọng về khả năng đảo chiều nhanh của một số khoản vay trọng yếu.

Lợi nhuận cả năm bị “bào mòn”, không hoàn thành kế hoạch

Lũy kế cả năm 2025, Sacombank ghi nhận lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh hơn 19.000 tỷ đồng, tăng 29% so với năm 2024. Con số này cho thấy, nếu không tính đến yếu tố dự phòng, hoạt động kinh doanh cốt lõi của ngân hàng vẫn duy trì đà tăng trưởng tương đối tích cực.

Tuy nhiên, khoản lỗ đột biến trong quý IV đã xóa phần lớn thành quả tích lũy trong ba quý trước, khiến lợi nhuận trước thuế cả năm chỉ còn 7.628 tỷ đồng, giảm hơn 40% so với năm trước. Kết quả này cũng đồng nghĩa với việc Sacombank không hoàn thành kế hoạch lợi nhuận hơn 14.650 tỷ đồng đã được Đại hội đồng cổ đông thông qua.

Ở cấp độ sau thuế, bức tranh còn kém tích cực hơn. Với chi phí dự phòng rủi ro tín dụng cả năm lên tới 11.383 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế lũy kế năm 2025 chỉ đạt gần 6.000 tỷ đồng, giảm 41,12% so với năm 2024.

Áp lực tín dụng gia tăng

Một điểm sáng hiếm hoi trong báo cáo tài chính năm 2025 là dòng tiền từ hoạt động kinh doanh đạt 92.478 tỷ đồng, tăng mạnh 54.113 tỷ đồng so với năm trước. Điều này phản ánh khả năng tạo tiền của Sacombank vẫn ở mức tốt, đặc biệt trong bối cảnh tín dụng được đẩy mạnh trở lại.

Tuy nhiên, phân tích sâu hơn cho thấy dòng tiền chi ra cho vay khách hàng tăng vọt lên 87.041 tỷ đồng, cao hơn đáng kể so với mức 56.589 tỷ đồng của năm trước. Diễn biến này cho thấy Sacombank đã gia tăng mạnh giải ngân tín dụng, trong khi môi trường kinh doanh của nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các lĩnh vực nhạy cảm vẫn còn đối mặt với nhiều khó khăn.

Việc tăng trưởng tín dụng nhanh trong bối cảnh chất lượng tài sản chưa thực sự ổn định là yếu tố khiến rủi ro tín dụng tích tụ và bộc lộ rõ hơn vào cuối năm.

Cho vay tăng mạnh, dự phòng và nợ xấu cũng “phình to”

Tính đến cuối năm 2025, dư nợ cho vay khách hàng của Sacombank tăng từ 530 nghìn tỷ đồng lên 606 nghìn tỷ đồng, phản ánh chiến lược mở rộng tín dụng trở lại sau giai đoạn tái cơ cấu kéo dài.

Song song với đó, dự phòng rủi ro cho vay tăng đột biến từ 8.866 tỷ đồng lên 20.055 tỷ đồng, cho thấy ngân hàng đã phải đánh đổi lợi nhuận để củng cố bộ đệm an toàn.

Nguyên nhân cốt lõi đến từ nợ xấu tăng mạnh. Tổng nợ xấu (nhóm 3, 4 và 5) của Sacombank tăng từ 12.955 tỷ đồng lên 40.136 tỷ đồng, tức gấp hơn ba lần so với đầu kỳ. Điều này cho thấy rủi ro tín dụng không chỉ xuất phát từ các khoản vay tồn đọng, mà còn phát sinh mới trong năm.

Đáng lo ngại nhất là nợ có khả năng mất vốn (nhóm 5), tăng lên tới 29.906 tỷ đồng. Đây là nhóm nợ quá hạn trên 360 ngày, được xem là nghiêm trọng nhất trong hệ thống ngân hàng, với khả năng thu hồi rất thấp.

Khi nợ nhóm 5 chiếm tỷ trọng lớn, ngân hàng phải đối mặt với tình trạng: dòng tiền khách hàng không đủ trả nợ; tài sản bảo đảm khó thanh lý nhanh; khả năng thu hồi thấp hơn đáng kể so với kỳ vọng ban đầu. Điều này phản ánh bức tranh chất lượng nợ nghiêm trọng hơn nhiều so với chỉ số nợ xấu trên giấy tờ.

Rủi ro tập trung tín dụng và dấu ấn Bamboo Airways

Một đặc điểm đáng chú ý trong danh mục tín dụng của Sacombank là mức độ tập trung cao vào một số khách hàng và dự án lớn. Khi các khách hàng này gặp khó khăn, đặc biệt là doanh nghiệp đang trong quá trình tái cấu trúc, rủi ro tập trung nhanh chóng trở nên hiện hữu và tác động mạnh đến chất lượng nợ.

Điển hình, Sacombank hiện là chủ nợ ngân hàng lớn nhất của Bamboo Airways, hãng hàng không đang trong quá trình tái cấu trúc sâu. Dù báo cáo tài chính không thuyết minh chi tiết từng khách hàng, việc nợ xấu và nợ nhóm 5 tăng mạnh trong năm 2025 khiến giới đầu tư đặc biệt chú ý đến rủi ro tập trung từ các khoản tín dụng lớn, trong đó có Bamboo Airways.

Trước đó, chia sẻ với báo chí vào tháng 12/2025, ông Lê Thái Sâm – cựu Chủ tịch HĐQT Bamboo Airways cho biết, theo báo cáo kiểm toán độc lập do nhóm nhà đầu tư và cố vấn tái thiết thực hiện tại thời điểm 31/7/2025, tổng dư nợ của Bamboo Airways tại Sacombank lên tới gần 4.000 tỷ đồng.

Bên cạnh các khoản tín dụng phát sinh mới, Sacombank vẫn đang tiếp tục xử lý khoản nợ tồn đọng liên quan đến dự án Khu công nghiệp Phong Phú – khoản nợ đã tồn tại hàng chục năm, phát sinh từ các khoản vay tại Ngân hàng TMCP Phương Nam trước đây. Tài sản bảo đảm cho khoản vay này là toàn bộ quyền và lợi ích phát sinh từ quyền sử dụng đất của dự án.

Năm 2024, Sacombank cho biết đã bán đấu giá thành công khoản nợ với giá bán cao hơn nghĩa vụ nợ của khách hàng. Tại thời điểm hoàn tất đấu giá, ngân hàng đã thu hồi được khoảng 20% tổng giá trị bán đấu giá. Phần còn lại sẽ được bên trúng đấu giá thanh toán theo tiến độ hoàn thiện hồ sơ pháp lý, dự kiến 40% trong năm 2024 và 40% còn lại trong năm 2025.

Lỗ quý IV là “cú hãm cần thiết”, nhưng rủi ro chưa khép lại

Một yếu tố khác cần lưu ý là nợ ngắn hạn chiếm tỷ trọng rất lớn trong cơ cấu dư nợ, lên tới 402.908 tỷ đồng. Trong khi đó, nguồn vốn cho vay chủ yếu đến từ các tổ chức kinh tế và cá nhân trong nước, với tổng quy mô 611.569 tỷ đồng.

Việc nợ ngắn hạn chiếm tỷ trọng cao khiến Sacombank nhạy cảm hơn với biến động dòng tiền của khách hàng, đặc biệt trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn về thanh khoản. Điều này đặt ra yêu cầu kiểm soát rủi ro chặt chẽ hơn, nhất là khi tín dụng được đẩy mạnh trở lại.

Sacombank lần đầu báo lỗ sau 9 năm là một dấu mốc đáng chú ý, song không nên nhìn nhận đơn thuần như sự suy yếu của ngân hàng. Ngược lại, khoản lỗ quý IV/2025 phản ánh lựa chọn chiến lược: ưu tiên minh bạch hóa rủi ro và củng cố bảng cân đối, thay vì duy trì lợi nhuận ngắn hạn.

Tuy nhiên, quy mô nợ xấu tăng mạnh, đặc biệt là nợ nhóm 5, cho thấy áp lực tín dụng vẫn hiện hữu, nhất là với các khoản cho vay lớn liên quan đến doanh nghiệp đang tái cấu trúc như Bamboo Airways. Bài toán của Sacombank trong giai đoạn tới không chỉ là xử lý phần rủi ro đã lộ diện, mà còn là kiểm soát chặt chẽ chất lượng tín dụng mới trong bối cảnh tăng trưởng được đẩy mạnh trở lại.

Trung Kiên