Vũ trụ tư nhân Trung Quốc nhận đưa khách du lịch không gian

Sự trỗi dậy của khu vực tư nhân

Ngành thương mại vũ trụ của Trung Quốc đang bước vào giai đoạn tăng trưởng nhanh, với phạm vi hoạt động ngày càng mở rộng, không chỉ giới hạn ở các vụ phóng tên lửa mà còn bao trùm toàn bộ chuỗi giá trị từ sản xuất vệ tinh, vận hành chòm vệ tinh đến các dịch vụ không gian mới.

Mới đây, Công ty InterstellOr - doanh nghiệp tư nhân duy nhất tại Trung Quốc được phê duyệt triển khai dự án bay vũ trụ có người lái cấp quốc gia - đã thu hút sự chú ý rộng rãi khi công bố kế hoạch triển khai các chuyến bay cận quỹ đạo phục vụ mục đích du lịch từ năm 2028.

Theo kế hoạch, giá vé dự kiến ở mức 3 triệu nhân dân tệ mỗi hành khách (tương đương khoảng 430.000 USD).

Cùng thời điểm, một loạt doanh nghiệp vũ trụ thương mại khác của Trung Quốc như Galactic Energy và Deep Blue Aerospace cũng thông báo sẽ thực hiện các chuyến bay đầu tiên của những phương tiện phóng mới do họ tự phát triển ngay trong năm nay.

Đáng chú ý, nhiều dự án tập trung vào tên lửa có lực đẩy lớn và khả năng tái sử dụng, phản ánh xu hướng giảm chi phí và nâng cao hiệu quả khai thác.

Theo đánh giá của các chuyên gia trong ngành, để phát triển lâu dài, các doanh nghiệp vũ trụ thương mại Trung Quốc cần tập trung vào những lĩnh vực có thể thương mại hóa rộng rãi, tạo ra doanh thu ổn định, thay vì chỉ dừng ở các dự án mang tính thử nghiệm hoặc công nghệ.

Trước đây, lĩnh vực vũ trụ của Trung Quốc chủ yếu do các chương trình do Nhà nước phát triển. Tuy nhiên, từ năm 2015, ngành này đã chính thức mở cửa cho khu vực tư nhân tham gia đầu tư, tạo điều kiện cho sự ra đời của hàng loạt doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực tên lửa và vệ tinh thương mại.

Trong báo cáo công tác năm 2024, Chính phủ Trung Quốc lần đầu tiên nhấn mạnh ngành công nghiệp vũ trụ thương mại như một động lực mới của tăng trưởng kinh tế.

Hiện nay, hơn 20 địa phương cấp tỉnh đã ban hành các chính sách hỗ trợ chuyên biệt cho lĩnh vực này. Riêng tại khu Yizhuang (Bắc Kinh), khu vực được gọi là “Phố Tên lửa” hiện quy tụ hơn 75% số doanh nghiệp tên lửa thương mại của Trung Quốc.

Theo một báo cáo ngành công bố gần đây, Trung Quốc hiện có hơn 600 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực vũ trụ thương mại. Tổng vốn huy động toàn ngành trong năm 2025 đạt khoảng 18,6 tỷ nhân dân tệ (khoảng 2,55 tỷ USD), tăng 32% so với cùng kỳ năm trước. Đáng nói, ít nhất năm nhà sản xuất tên lửa tư nhân đang cân nhắc kế hoạch chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO).

Bên cạnh sự hỗ trợ về chính sách và tài chính, ngành vũ trụ thương mại Trung Quốc cũng ghi nhận những bước tiến đáng kể về công nghệ. Trong năm 2024, các doanh nghiệp tư nhân đã thực hiện thành công nhiều lần tiếp cận quỹ đạo bằng các mẫu tên lửa tái sử dụng thử nghiệm. Đồng thời, các chòm vệ tinh thương mại quy mô lớn như Qianfan và GW tiếp tục được mở rộng với tốc độ nhanh.

Theo Cơ quan Quản lý Không gian Quốc gia Trung Quốc (CNSA), trong năm 2025, hơn một nửa số vụ vào phóng không gian của Trung Quốc trong năm 2025 mang tính thương mại. Riêng số vệ tinh thương mại được đưa vào quỹ đạo đạt 311 vệ tinh, chiếm 84% tổng số vệ tinh phóng trong năm.

Mảnh đất màu mỡ còn rất nhiều dư địa để phát triển

Trong giai đoạn tiếp theo, sự phát triển của ngành được dự báo sẽ mở rộng và phức tạp hơn. Hoạt động sản xuất vệ tinh đang chuyển dần sang mô hình sản xuất hàng loạt. Chẳng hạn, Công ty GalaxySpace hiện vận hành một nhà máy thông minh, cho phép rút ngắn tới 80% chu kỳ phát triển và có khả năng sản xuất hàng trăm vệ tinh có khối lượng khoảng 1.000 kg mỗi năm.

Ở lĩnh vực phương tiện phóng, các doanh nghiệp như Orienspace đang theo đuổi giải pháp tải trọng lớn với chi phí thấp. Tên lửa Gravity-1 của công ty này được thiết kế để mang theo tối đa 30 vệ tinh trong một nhiệm vụ, hướng tới mục tiêu triển khai các đợt phóng từ biển với tần suất hàng tuần nhằm đáp ứng nhu cầu triển khai chòm vệ tinh ngày càng gia tăng.

Ngoài hoạt động phóng và chế tạo vệ tinh, nhiều mô hình kinh doanh mới cũng đang được hình thành, bao gồm các dịch vụ trên quỹ đạo, du lịch không gian và khai thác tài nguyên ngoài trái đất.

Trước kế hoạch du lịch không gian của InterstellOr, một phương tiện bay cận quỹ đạo do Công ty CAS Space phát triển cũng đã hoàn thành chuyến bay thử nghiệm vào ngày 12/1.

Ông Long Kaicong, Phó Giám đốc Liên minh Đổi mới Công nghiệp Hàng không Vũ trụ Thương mại ZGC (Bắc Kinh), nhận định chuỗi công nghiệp vũ trụ thương mại mang tính hệ thống cao và có quy mô rất lớn.

Theo ông, thị trường quốc tế cũng như hoạt động chế tạo tên lửa và vệ tinh hiện chỉ chiếm khoảng 10% tổng giá trị của toàn ngành, trong khi phần lớn giá trị kinh tế đến từ các ứng dụng được khai thác sau khi vệ tinh đã đi vào hoạt động, như viễn thông, định vị và các dịch vụ dữ liệu.

Ông Long cho rằng dù khâu sản xuất ban đầu gặp nhiều thách thức, nhưng chính quá trình đó đã tạo động lực cho sự hình thành của hệ sinh thái công nghiệp rộng lớn hơn.

“Các doanh nghiệp vệ tinh đang chịu áp lực phải đồng thời giảm chi phí và tìm kiếm mô hình thương mại hóa hiệu quả cho các tài sản đang vận hành trên quỹ đạo,” ông Long nói.

Bên cạnh đó, ông cũng đánh giá mô hình phát triển khép kín của SpaceX - kết hợp phóng tên lửa, sản xuất vệ tinh và vận hành chòm vệ tinh là một tham chiếu quan trọng đối với các doanh nghiệp Trung Quốc, trong đó phát triển dựa trên nhu cầu thực tế đóng vai trò then chốt.

Theo bà Liu Jing, nhà nghiên cứu tại Đài Thiên văn Quốc gia Trung Quốc, sự gia tăng nhanh chóng của số lượng vệ tinh đang làm nảy sinh các nhu cầu mới như quản lý giao thông không gian và xử lý rác vũ trụ, qua đó mở ra cơ hội thương mại cho các công nghệ giám sát và thu dọn ngoài không gian.

Ngoài ra, các ứng dụng tiềm năng của vũ trụ thương mại còn mở rộng sang nhiều lĩnh vực dân sự, bao gồm nông nghiệp dựa trên vệ tinh, nghiên cứu dược phẩm trong môi trường vi trọng lực và bảo đảm thông tin liên lạc ổn định phục vụ y tế từ xa.

Đáng chú ý, một trong những khách hàng đầu tiên đăng ký chuyến bay không gian trong tương lai của InterstellOr là ông Qiu Heng, Giám đốc marketing của Công ty robot AgiBot (Thượng Hải), người được truyền thông Trung Quốc gọi là du khách không gian thương mại đầu tiên của nước này.

Theo ông Qiu, sự kết hợp giữa con người và robot không chỉ cần thiết trên Trái Đất mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc thăm dò và sinh tồn ở những môi trường ngoài hành tinh khắc nghiệt.

Danh sách hành khách trong tương lai thậm chí còn bao gồm một robot hình người do Công ty Zhongqing Robot Technology (Thâm Quyến) phát triển, cho thấy xu hướng hội tụ giữa công nghệ robot và vũ trụ thương mại trong giai đoạn tới.

Thu Hằng