Cựu nhân viên hàng không trốn vé hàng trăm chuyến bay
Trong nhiều năm, một người đàn ông đã mạo danh phi công, liên tục vượt qua các lớp kiểm soát an ninh sân bay và xâm nhập khu vực buồng lái.
Phi công giả qua mặt hệ thống an ninh hàng không
Theo People, ngành hàng không quốc tế gần đây xôn xao trước vụ một người đàn ông bị cáo buộc mạo danh phi công và nhân viên hàng không để bay miễn phí hàng trăm chuyến, thậm chí xin ngồi ghế dự phòng trong buồng lái dù không có bất kỳ chứng chỉ hay giấy phép hợp lệ nào. Vụ việc gióng lên hồi chuông cảnh báo về lỗ hổng an ninh, quy trình xác minh nhân sự và việc quản lý các đặc quyền nội bộ trong ngành hàng không toàn cầu.
Dallas Pokornik (33 tuổi) từng làm tiếp viên cho một hãng hàng không tại Canada trong giai đoạn 2017–2019. Sau khi nghỉ việc, người này bị cáo buộc sử dụng giấy tờ và thẻ nhân viên giả để qua mặt hệ thống của ba hãng hàng không khác tại Mỹ, từ đó hưởng hàng trăm chuyến bay miễn phí trong giai đoạn 2020–2024. Pokornik sau đó bị bắt giữ tại Panama và được dẫn độ về Mỹ và đối mặt với các cáo buộc mạo danh nhân viên hàng không và lừa đảo qua mạng.
Theo cáo trạng do Đại bồi thẩm đoàn liên bang ban hành và được Văn phòng Luật sư Mỹ tại Hawaii công bố, Pokornik đã nhiều lần yêu cầu được ngồi ghế dự phòng trong buồng lái (jump seat) - vị trí chỉ dành cho phi công nghỉ phép hoặc đi công tác - dù không có chứng chỉ phi công, không có giấy phép và không đáp ứng bất kỳ điều kiện pháp lý nào. Việc Pokornik có thể qua mặt nhiều lớp kiểm tra an ninh và xác thực danh tính trong thời gian dài được xem là hồi chuông cảnh báo về những lỗ hổng trong quy trình kiểm soát nhân sự của ngành hàng không
Khi đặc quyền nội bộ trở thành điểm yếu an ninh
Vụ việc liên quan đến Pokornik không phải là trường hợp giả mạo đầu tiên trong ngành hàng không. Trước đó, một người đàn ông 35 tuổi tại bang Florida (Mỹ) đã bị kết án vì lợi dụng các chính sách ưu đãi dành cho tiếp viên và phi công để thực hiện hơn 120 chuyến bay miễn phí trong suốt 6 năm.
Người này sử dụng hàng chục thẻ nhân viên giả, khai báo gian dối thông tin làm việc tại nhiều hãng hàng không khác nhau nhằm đặt vé và tiếp cận các khu vực an ninh sân bay.
Ngoài ra, ngành hàng không Mỹ cũng từng ghi nhận vụ một cựu nhân viên của JetBlue bị cáo buộc lạm dụng quyền truy cập hệ thống nội bộ để nâng hạng vé miễn phí cho người thân và bạn bè, gây thiệt hại cho hãng lên tới hàng trăm nghìn USD.
Những vụ việc kể trên cho thấy, dù được thiết kế với nhiều lớp bảo mật, các cơ chế đặc quyền nội bộ trong ngành hàng không vẫn tiềm ẩn rủi ro bị kẻ gian lợi dụng nếu thiếu kiểm tra chéo chặt chẽ và cơ chế giám sát hiệu quả.
Thực tế này cũng chỉ ra nhu cầu cấp thiết phải siết chặt khâu kiểm tra và xác thực, nhằm bảo đảm chỉ những cá nhân có thẩm quyền hợp pháp mới được hưởng các quyền ưu tiên trong hệ thống hàng không
Tại Việt Nam, công tác quản lý nhân sự hàng không và kiểm soát an ninh được triển khai theo hệ thống quy định chặt chẽ do Cục Hàng không Việt Nam phối hợp với các cơ quan chức năng ban hành và giám sát. Theo đó, các hãng hàng không và đơn vị khai thác sân bay có trách nhiệm xác minh đầy đủ nhân thân, chứng chỉ chuyên môn và tư cách pháp lý của bất kỳ cá nhân nào được phép tiếp cận khu vực hạn chế hoặc hưởng các quyền ưu tiên đặc thù trong ngành.
Đến nay, các hãng hàng không ở Việt Nam chưa ghi nhận những vụ mạo danh nhân sự hàng không quy mô lớn. Tuy nhiên Vietnam Airlines, từng nhiều lần phát đi cảnh báo về các hình thức mạo danh nhằm trục lợi thương hiệu, lừa tặng vé hay quà khuyến mại “ảo” trên mạng xã hội. Những hiện tượng này cho thấy nguy cơ mạo danh trong lĩnh vực hàng không vẫn hiện hữu, ngay cả khi không trực tiếp liên quan đến hệ thống nhân sự nội bộ.
Do vậy, các sân bay tại Việt Nam luôn duy trì nghiêm ngặt việc kiểm soát truy cập vào khu vực hạn chế, đối chiếu giấy tờ và kiểm tra an ninh đối với tất cả nhân sự, nhằm đảm bảo không ai có thể tiếp cận khu vực có nguy cơ cao nếu không có thẩm quyền hợp pháp.
Bài học cảnh tỉnh
Các vụ giả danh trên thực sự gióng lên hồi chuông cảnh báo về tầm quan trọng của việc xác thực danh tính. Đây không chỉ là khâu quản lý nhân sự, mà còn là yếu tố cốt lõi quyết định mức độ an toàn của hoạt động bay và an ninh hàng không nói chung.
Đối với các hãng hàng không, việc siết chặt quy trình kiểm tra, nhận diện là yêu cầu bắt buộc nhằm hạn chế tối đa nguy cơ bị lợi dụng các cơ chế “đặc quyền nội bộ”. Bất kỳ kẽ hở nào, dù nhỏ, cũng có thể trở thành điểm yếu nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh hàng không.
Hơn nữa, về phía hành khách, sự tỉnh táo trước các thông tin như “vé miễn phí” hay “ưu đãi đặc biệt” từ nhiều nguồn không chính thống là điều cần hết sức lưu ý để tránh trở thành nạn nhân của các chiêu trò mạo danh, lừa đảo ngày càng tinh vi.