Lý do khiến khách luôn vội vã ở sân bay
Trong không gian sân bay hiện đại, sự vội vã gần như đã trở thành “trạng thái mặc định” của hành khách.
Nỗi sợ bị thiệt hại, mất quyền lợi
Người ta đứng bật dậy ngay khi máy bay vừa chạm đường băng, chen chúc ở lối đi dù cửa cabin chưa mở, hoặc tập trung đông nghịt trước cửa ra máy bay từ rất sớm, bất chấp hệ thống boarding đã phân nhóm rõ ràng.
Cốt lõi của sự vội vã nằm ở nỗi sợ mất quyền lợi. Trong bối cảnh các hãng hàng không ngày càng siết chặt quy định hành lý và đẩy mạnh thu phí ký gửi, hành lý xách tay trở thành “tuyến phòng thủ cuối cùng” của hành khách.
Theo dữ liệu của IdeaWorksCompany, doanh thu từ phí hành lý toàn cầu đã vượt 30 tỷ USD mỗi năm, trở thành một trong những nguồn thu phụ quan trọng nhất của ngành. Điều này đồng nghĩa với việc rủi ro được chuyển dịch từ hãng bay sang hành khách: nếu lên máy bay muộn, họ có thể không còn chỗ để hành lý, buộc phải ký gửi tại cửa tàu bay và đối mặt với nguy cơ chậm trễ hoặc thất lạc.
Không chỉ hành lý, chính cấu trúc vận hành sân bay cũng góp phần gia tăng căng thẳng. Sân bay là không gian áp lực cao với nhiều tầng kiểm soát: an ninh, xuất nhập cảnh, kiểm tra hành lý, boarding.
Một khảo sát của International Airport Review cho thấy 79% hành khách không muốn xếp hàng quá 10 phút tại các khâu kiểm soát, trong khi 80% kỳ vọng thời gian nhận hành lý không quá 3 phút. Khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế khiến tâm lý lo lắng tích tụ từ rất sớm, buộc hành khách phải “đi trước một bước” để tránh rủi ro.
Tại Việt Nam, tình trạng quá tải ở các sân bay lớn vào mùa cao điểm, cùng hiện tượng chậm chuyến, đổi gate sát giờ, càng củng cố thói quen vội vã. Khi lịch trình trở nên khó đoán, hành khách lựa chọn cách phòng thủ: đến sớm, đứng chờ, chen lên khi có cơ hội. Sự vội vàng, vì thế, không còn là hành vi cá nhân mà trở thành phản xạ tập thể trong bối cảnh hàng không đại chúng.
Sự vội vã không vô hại
Sự vội vã kéo dài không chỉ gây khó chịu mà còn tạo ra những hệ lụy rõ rệt cho trật tự và an toàn hàng không. Khi hành khách ùn lên trước cửa boarding, quy trình lên tàu bị phá vỡ, nhân viên mặt đất phải liên tục can thiệp. Những đối tượng ưu tiên như người cao tuổi, người khuyết tật, phụ nữ mang thai dễ bị “lọt thỏm” trong đám đông, làm xói mòn các chuẩn mực phục vụ vốn được xây dựng để đảm bảo tính nhân văn trong hàng không.
Ở góc độ an ninh, các hành vi chen lấn, tranh cãi tại gate hay trong khoang cabin làm gia tăng nguy cơ xung đột. Trong một ngành đặt an toàn lên hàng đầu, mọi xáo trộn về trật tự đều tiềm ẩn rủi ro vận hành. Sự căng thẳng của hành khách cũng tạo áp lực ngược trở lại cho nhân viên sân bay và phi hành đoàn.
Ông Quốc Bảo, chuyên viên dịch vụ hàng không, cho rằng hiện tượng này cần được nhìn nhận như một bài toán quản trị: “Hành khách ngày nay không chỉ mua một chỗ ngồi, họ mua cảm giác được kiểm soát hành trình. Khi cảm giác đó bị đe dọa, phản xạ tự nhiên là vội vã. Đây không hoàn toàn là lỗi của hành khách, mà là hệ quả của cách ngành hàng không phân bổ rủi ro”.
Theo ông Bảo, trong bối cảnh hiện đại, tâm lý hành khách phải được coi là một biến số quan trọng của quản trị hàng không, ngang với kỹ thuật và an toàn. Một hành khách căng thẳng dễ vi phạm quy định, từ đó kéo theo áp lực vận hành và nguy cơ sự cố dây chuyền.
Nhiều sân bay quốc tế đã thử nghiệm các giải pháp công nghệ như cổng boarding tự động, khoang hành lý lớn hơn hay hệ thống thông báo thông minh. Tuy nhiên, các giải pháp này mới chỉ giải quyết phần ngọn. Vấn đề cốt lõi vẫn nằm ở chính sách hành lý, mức độ minh bạch thông tin và khả năng tạo niềm tin cho hành khách. Khi quyền lợi được truyền đạt rõ ràng và rủi ro được chia sẻ công bằng hơn, hành khách sẽ ít lý do để vội vã.
Từ câu chuyện những người đứng dậy quá sớm trên máy bay, có thể thấy một thách thức lớn hơn của hàng không hiện đại: làm sao cân bằng giữa tối ưu hóa chi phí, đảm bảo an toàn và duy trì trải nghiệm nhân văn.
Chỉ khi sự tin cậy được tái lập giữa hành khách và hệ thống, sân bay mới có thể thoát khỏi hình ảnh của một không gian vội vã thường trực và trở lại đúng vai trò là điểm khởi đầu cho những hành trình trật tự, an toàn và văn minh.