Khách chậm 2 phút không được bay, hãng bay thắng kiện

Hành khách bị từ chối boarding vì đến muộn theo quy định hàng không

Vụ việc bắt nguồn từ chuyến bay Brussels–Dublin của Ryanair, khi ông Jonathan Murphy – một hành khách – không hoàn tất thủ tục check-in đúng hạn. Ông đến quầy check-in sau thời hạn đóng quầy 40 phút trước giờ khởi hành dự kiến theo quy định của hãng và quy định sân bay, dù chỉ trễ 2 phút. Do đó, ông bị từ chối lên máy bay.

Ông Murphy sau đó khởi kiện Ryanair tại toà án Circuit Civil (Bỉ) yêu cầu bồi thường chi phí phát sinh do lỡ chuyến, bao gồm chi phí đi lại, khách sạn và tổn thất khác.

Tuy nhiên, tòa án cho rằng hành khách không chứng minh được hãng đã vi phạm pháp luật hoặc điều khoản hợp đồng. Thay vào đó, Ryanair được công nhận là đã tuân thủ chính xác thời hạn check-in mà hãng quy định và thông báo rõ ràng cho hành khách.

Phán quyết này phản ánh một nguyên tắc quan trọng trong vận hành hàng không: các mốc thời gian như mở quầy, đóng quầy không phải là những khuyến nghị mềm, mà là quy tắc bắt buộc nhằm bảo đảm an toàn, an ninh và tiến độ khai thác.

Quy định check-in hàng không ở châu Âu

Ở EU, quyền lợi và nghĩa vụ của hành khách hàng không được điều chỉnh bởi các quy định như Quy định số 261/2004 của Liên minh châu Âu về quyền lợi hành khách đi máy bay, nhưng nội dung đó chủ yếu liên quan đến delay, hủy chuyến, từ chối lên máy bay do lỗi của hãng.

Tuy nhiên, về mặt vận hành, các quy định check-in là yêu cầu bắt buộc được các hãng và sân bay phối hợp thống nhất nhằm giúp mọi thủ tục trước chuyến bay – từ kiểm tra danh sách hành khách tới an ninh và kiểm tra kỹ thuật tàu bay – được hoàn tất đúng thời gian.

Việc bỏ qua những mốc thời gian này, dù chỉ vài phút, có thể khiến hãng vi phạm các chuẩn khai thác hoặc an ninh mà cơ quan quản lý hàng không yêu cầu tại sân bay, và trong trường hợp đó, hãng không nhất thiết phải chịu trách nhiệm bồi thường cho hành khách.

Quy định tương tự ở Việt Nam

Tại Việt Nam, ngành hàng không cũng xác định một cách rõ ràng mốc thời gian mở và đóng quầy làm thủ tục check-in nhằm bảo đảm an toàn và vận hành đúng kế hoạch. Theo tài liệu hướng dẫn của cơ quan quản lý cảng hàng không, các mốc này được quy định như sau:

• Quầy làm thủ tục chuyến bay nội địa thường đóng 40 phút trước giờ cất cánh dự kiến.
• Với chuyến bay quốc tế, quầy check-in thường đóng 50 phút trước giờ cất cánh dự kiến.
  Những mốc này được quy định trong sổ tay hướng dẫn hành khách của các hãng và cơ quan quản lý sân bay, và là một phần của quy trình phối hợp giữa hãng và sân bay trước khi tàu bay đóng cửa và cất cánh.

Các hãng tại Việt Nam như Vietnam Airlines, Vietjet Air thường khuyến nghị hành khách có mặt tại sân bay sớm hơn nhiều so với thời hạn này, nhất là trong mùa cao điểm, nhằm tránh trường hợp bị đóng quầy trước khi hoàn tất thủ tục. Nếu hành khách đến sau thời hạn đóng quầy, hãng có quyền từ chối làm thủ tục và không chịu trách nhiệm hoàn vé hay bồi thường cho những thiệt hại phát sinh do bị lỡ chuyến.

Kinh nghiệm rút ra cho khách từ vụ việc này

Điểm chung giữa EU và Việt Nam là quy định về thời hạn check-in hàng không được xem như yêu cầu bắt buộc chứ không phải là khuyến cáo linh hoạt. Các quy định pháp lý tại EU cho phép các hãng chứng minh họ đã tuân thủ thủ tục kỹ thuật bắt buộc và do đó họ không phải chịu trách nhiệm bồi thường nếu hành khách không tuân thủ yêu cầu đó.

Ở Việt Nam, việc hành khách bị từ chối làm thủ tục do đến muộn là hợp pháp và được thực thi rộng rãi.

Cả hai hệ thống quy định đều đặt an toàn, tính kỷ luật trong vận hành và hiệu quả khai thác lên hàng đầu. Việc tuân thủ quy định không chỉ giúp hãng quản lý tốt hoạt động bay mà còn bảo vệ quyền lợi chung của tất cả hành khách — tránh tình trạng chậm chuyến dây chuyền, ảnh hưởng đến an ninh và kế hoạch khai thác.

Trâm Anh