Hàng không Mỹ chao đảo, hàng triệu người có nguy cơ mất hộ chiếu

Hàng không đình trệ tại các “đầu não” vận tải

FAA đã ban hành lệnh ground stop tại sân bay quốc tế O’Hare (Chicago) và sân bay quốc tế Miami, hai trung tâm hàng không nhộn nhịp bậc nhất nước Mỹ, đồng thời là sân bay trung tâm quan trọng của hai hãng bay American Airlines và United Airlines. Lệnh này buộc các chuyến bay chuẩn bị cất cánh phải tạm dừng, trong khi các chuyến bay đang tiếp cận phải giãn cách an toàn, khiến toàn bộ hệ thống khai thác chuyến bay bị chững lại.

Hệ quả là hàng trăm chuyến bay bị hoãn hoặc hủy, làm đảo lộn lịch trình di chuyển của hàng nghìn hành khách. Các nhà ga nhanh chóng rơi vào tình trạng quá tải, hành khách phải chờ đợi kéo dài, nhiều người bỏ lỡ chuyến nối hoặc kế hoạch công việc, học tập và du lịch đã định sẵn. Các hãng hàng không phải triển khai hàng loạt biện pháp khắc phục như đổi chuyến, hoàn vé, bố trí khách sạn tạm thời và hỗ trợ nhu yếu phẩm.

Theo FAA, lệnh ground stop là biện pháp cần thiết nhằm giảm áp lực cho hệ thống kiểm soát không lưu và đảm bảo an toàn bay, đặc biệt trong bối cảnh lưu lượng chuyến bay cao hoặc có sự cố kỹ thuật, thời tiết phức tạp. Dù chỉ mang tính tạm thời, những lệnh dừng cất cánh như vậy luôn cho thấy mức độ nhạy cảm của hệ thống hàng không, nơi chỉ một trục trặc nhỏ cũng có thể gây ảnh hưởng trên diện rộng.

Nguy cơ nghiêm trọng từ dự luật mới

Song song với sự đình trệ trong hoạt động hàng không, một vấn đề khác đang khiến cộng đồng người Mỹ đặc biệt quan tâm: dự luật mang tên Exclusive Citizenship Act. Dự luật này đề xuất bãi bỏ quyền giữ quốc tịch kép, vốn từ lâu vẫn được Mỹ công nhận trên thực tế.

Theo nội dung đề xuất, công dân Mỹ đang sở hữu hai quốc tịch sẽ phải lựa chọn một quốc tịch duy nhất trong thời hạn nhất định. Nếu không chọn quốc tịch Mỹ, họ có thể bị coi là từ bỏ quốc tịch, dẫn đến việc thu hồi hộ chiếu và mất tư cách công dân Mỹ. Điều này đồng nghĩa với việc họ không còn được hưởng các quyền lợi pháp lý cơ bản như quyền cư trú, quyền làm việc không giới hạn tại Mỹ, cũng như sự bảo hộ ngoại giao của chính phủ Mỹ ở nước ngoài.

Nếu được thông qua, đây sẽ là một trong những thay đổi lớn nhất trong chính sách quốc tịch của Mỹ trong nhiều thập kỷ, tác động trực tiếp đến hàng triệu người đang sống trong bối cảnh đa quốc tịch.

Hệ lụy sâu rộng với cộng đồng người Mỹ toàn cầu

Hiện nay, rất nhiều người Mỹ có hai quốc tịch do sinh ra ở nước ngoài, có cha hoặc mẹ mang quốc tịch khác, kết hôn với người nước ngoài, hoặc nhập tịch để thuận tiện cho việc sinh sống, làm việc và học tập. Với họ, quốc tịch kép không chỉ là vấn đề pháp lý mà còn gắn với gia đình, bản sắc cá nhân và sự ổn định cuộc sống.

Việc buộc phải từ bỏ một trong hai quốc tịch có thể kéo theo nhiều hệ lụy nghiêm trọng như:

• Mất quyền cư trú hợp pháp tại một quốc gia.
• Hạn chế quyền làm việc và kinh doanh.
• Ảnh hưởng đến quyền sở hữu tài sản và thừa kế.
• Gia tăng rào cản trong việc đi lại và xin thị thực quốc tế.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, nơi con người ngày càng sống và làm việc xuyên biên giới, việc siết chặt quốc tịch được xem là đi ngược lại xu hướng chung của thế giới.

Mới đề xuất nhưng đã gây lo ngại

Cần nhấn mạnh rằng, hiện tại dự luật chưa có hiệu lực và Mỹ vẫn công nhận quốc tịch kép. Chưa có bất kỳ quy định nào yêu cầu thu hồi hộ chiếu của công dân chỉ vì họ sở hữu hai quốc tịch. Tuy nhiên, ngay cả khi mới dừng ở mức đề xuất, dự luật cũng đã đủ để tạo ra tâm lý bất an trong cộng đồng người Mỹ ở nước ngoài và những người có thân phận đa quốc tịch.

Nhiều ý kiến cho rằng nếu dự luật được thông qua, Mỹ sẽ phải đối mặt với làn sóng phản ứng mạnh mẽ, không chỉ trong nước mà còn từ cộng đồng quốc tế.

Quyền đi lại và quyền công dân trước những biến động lớn

Từ sự đình trệ trong khai thác chuyến bay do lệnh dừng cất cánh của FAA cho đến nguy cơ thay đổi sâu rộng về chính sách quốc tịch, cả hai diễn biến đều chạm trực tiếp vào những quyền căn bản nhất của con người hiện đại: quyền tự do đi lại và quyền được công nhận tư cách công dân.

Một bên là tác động tức thời, làm tê liệt tạm thời hoạt động hàng không và đảo lộn kế hoạch di chuyển của hàng nghìn hành khách. Bên còn lại là nguy cơ lâu dài, có thể ảnh hưởng đến địa vị pháp lý, quyền lợi và cuộc sống của hàng triệu công dân Mỹ trên toàn thế giới.

Trong bối cảnh thế giới ngày càng kết nối chặt chẽ, bất kỳ sự thay đổi nào liên quan đến hàng không hay quốc tịch đều không còn là vấn đề nội bộ, mà mang ý nghĩa toàn cầu, tác động sâu sắc đến tự do cá nhân và sự ổn định xã hội.

Danh sách những quốc gia không cho phép hai quốc tịch năm 2026

Tính đến năm 2026, nhiều quốc gia trên thế giới vẫn duy trì chính sách không công nhận quốc tịch kép. Công dân của các nước này thường buộc phải từ bỏ quốc tịch gốc nếu nhập tịch nước khác, hoặc ngược lại. Danh sách gồm:

Tuy nhiên, một số quốc gia trong danh sách này có những cách "đi đường vòng" khác. Chẳng hạn, Ấn Độ áp dụng chế độ OCI (Overseas Citizen of India), cho phép người gốc Ấn hưởng nhiều quyền lợi gần giống công dân mà không cần giữ hộ chiếu Ấn Độ. Trung Quốc cũng sử dụng các loại giấy phép cư trú dài hạn, tạo điều kiện sinh sống và làm việc mà không cần công nhận quốc tịch thứ hai.

“

Xu hướng thay đổi luật quốc tịch trên thế giới
Trong khi Mỹ đang xem xét khả năng siết chặt hoặc bãi bỏ quyền song tịch thông qua dự luật mới, thì ở chiều ngược lại, một số quốc gia nằm trong danh sách “không cho phép hai quốc tịch” lại đang thảo luận việc nới lỏng chính sách. Đáng chú ý, Ukraine và Ecuador hiện đang rà soát các hạn chế về quốc tịch trong giai đoạn 2025–2026, mở ra khả năng thay đổi luật theo hướng linh hoạt hơn.
Một ví dụ điển hình là Đức. Trước tháng 6/2024, nước này không cho phép công dân nhập tịch giữ song tịch, buộc họ phải từ bỏ quốc tịch gốc. Tuy nhiên, luật mới đã được thông qua, cho phép người nhập tịch Đức được giữ quốc tịch ban đầu. Đây được xem là bước chuyển quan trọng, phản ánh xu hướng ngày càng cởi mở của nhiều quốc gia châu Âu đối với vấn đề quốc tịch kép.

Trâm Anh