Mỹ đồng loạt thay thế 612 trạm radar giám sát hàng không
Hệ thống hàng không của Mỹ chuẩn bị trải qua một bước ngoặt quan trọng với kế hoạch nâng cấp lớn đối với hạ tầng radar xứ Cờ hoa.
Theo Bộ Giao thông vận tải (DOT) và Cục Hàng không Liên bang (FAA) của Mỹ, các hệ thống radar nước này đã lỗi thời, trong đó có nhiều thiết bị được đưa vào vận hành từ thập niên 1980, sẽ được thay thế bằng những công nghệ hiện đại, tiên tiến hơn.
Trong khuôn khổ kế hoạch nâng cấp toàn diện, DOT và FAA sẽ hợp tác với nhiều đối tác, trong đó có hai tên tuổi lớn là RTX và Indra vừa được công bố.
Bộ trưởng Giao thông Vận tải Hoa Kỳ Sean P. Duffy nhấn mạnh, dù các hệ thống radar hiện tại vẫn là một phần của hệ thống hàng không an toàn bậc nhất thế giới, chúng đã trở nên ngày càng lạc hậu và tốn kém chi phí bảo trì.
Đây cũng là một phần trong sáng kiến dài hạn nhằm nâng cao an toàn, cải thiện hiệu quả hoạt động và tạo nền tảng cho các đổi mới trong tương lai của ngành hàng không Xứ Cờ hoa.
Thông qua việc hiện đại hóa hạ tầng radar, Mỹ cũng đặt mục tiêu bảo đảm ngành hàng không có thể tiếp tục tăng trưởng, đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn về số lượng chuyến bay và xử lý hiệu quả hơn sự phức tạp của quản lý không phận hiện đại.
Dự kiến, tổng cộng sẽ có khoảng 612 trạm radar sẽ được đồng loạt thay thế trước tháng 6/2028, nhằm hình thành một nền tảng giám sát mới, hiệu quả hơn cho Hệ thống Không phận Quốc gia (NAS).
Công nghệ radar mới triển khai sẽ không chỉ là thay thế thiết bị cũ bằng phần cứng mới, mà là một bước chuyển căn bản trong cách giám sát và quản lý không phận.
Trước hết, các radar thế hệ mới được xây dựng trên nền tảng công nghệ thương mại tiêu chuẩn (commercial off-the-shelf), cho phép nâng cấp linh hoạt, dễ thay thế linh kiện và giảm đáng kể chi phí bảo trì so với các hệ thống “đóng” được thiết kế riêng từ hàng chục năm trước.
Điều này đặc biệt quan trọng khi nhiều radar hiện hành của Mỹ vẫn sử dụng phần cứng và phần mềm từ thập niên 1980–1990, khó sửa chữa và phụ thuộc vào các nhà cung cấp đã ngừng sản xuất linh kiện.
Hạ tầng radar mới của Mỹ cũng không chỉ dựa vào một nguồn dữ liệu duy nhất mà kết hợp nhiều lớp giám sát, bao gồm radar sơ cấp (Primary Surveillance Radar), radar thứ cấp (Secondary Surveillance Radar) và các hệ thống giám sát phụ trợ như ADS-B.
Cách tiếp cận “đa cảm biến” này giúp tăng độ chính xác trong việc xác định vị trí, độ cao và hướng bay của máy bay, đồng thời giảm điểm mù trong các khu vực có địa hình phức tạp hoặc mật độ bay cao.
Khi một nguồn tín hiệu gặp trục trặc, các nguồn còn lại có thể bù đắp, nâng cao độ an toàn tổng thể cho hệ thống không lưu.
Một điểm then chốt khác của radar thế hệ mới là khả năng xử lý dữ liệu thời gian thực với độ phân giải cao. Thay vì chỉ hiển thị vị trí mục tiêu theo chu kỳ quét dài, hệ thống mới cho phép cập nhật liên tục, hỗ trợ các thuật toán dự báo quỹ đạo bay và cảnh báo sớm nguy cơ xung đột.
Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh không phận Mỹ ngày càng đông đúc, với sự gia tăng mạnh của các chuyến bay thương mại, hàng hóa, hàng không tư nhân và trong tương lai là cả phương tiện bay không người lái và taxi bay đô thị.
Công nghệ radar mới cũng được thiết kế để tích hợp sâu với các hạ tầng số khác của hệ thống kiểm soát không lưu, như mạng cáp quang, hệ thống chuyển mạch thoại kỹ thuật số và các nền tảng quản lý mặt đất tại sân bay.
Nhờ đó, thông tin từ radar không chỉ phục vụ kiểm soát viên không lưu mà còn được chia sẻ theo thời gian thực với các trung tâm điều hành, sân bay và hãng hàng không, giúp điều phối cất – hạ cánh, lăn bánh và phân luồng hiệu quả hơn, giảm chậm chuyến và tắc nghẽn.
Cuối cùng, radar thế hệ mới được xem là nền tảng cho các công nghệ hàng không tương lai mà Mỹ muốn triển khai. Khi dữ liệu giám sát trở nên chính xác, ổn định và có khả năng mở rộng, hệ thống không phận quốc gia sẽ sẵn sàng tiếp nhận các mô hình bay mới, từ máy bay tự động hóa cao, đội bay không người lái thương mại, cho tới các dịch vụ vận tải hàng không đô thị.
Vì vậy, dự án nâng cấp radar về tổng thể không chỉ giải quyết bài toán an toàn trước mắt, mà còn là bước chuẩn bị chiến lược để hàng không Mỹ thích ứng với một kỷ nguyên bay ngày càng phức tạp và số hóa sâu rộng.
Bên cạnh các nâng cấp kỹ thuật, nỗ lực hiện đại hóa còn hướng tới việc đơn giản hóa công tác quản lý các hệ thống radar trong NAS. FAA dự kiến hợp nhất 14 cấu hình radar khác nhau hiện đang được sử dụng, qua đó giảm độ phức tạp trong bảo trì và nâng cao hiệu quả hậu cần trên toàn quốc. Hạ tầng tinh gọn này không chỉ cải thiện độ tin cậy của hệ thống radar mà còn giúp giảm đáng kể chi phí duy trì các thiết bị đã lỗi thời.