UAV tàng hình XQ-58A Valkyrie: Mỹ chuẩn bị cho tác chiến thực thụ
Việc UAV tàng hình XQ-58A Valkyrie tiến gần hơn đến trạng thái sẵn sàng chiến đấu là cột mốc quan trọng đối với Thủy quân Lục chiến Mỹ.
Nỗ lực của Thủy quân Lục chiến Mỹ (USMC) nhằm đưa máy bay không người lái tàng hình XQ-58A Valkyrie của Kratos trở thành một nền tảng tác chiến hoàn chỉnh vừa đạt được bước tiến quan trọng, khi tập đoàn quốc phòng hàng đầu Northrop Grumman chính thức tham gia chương trình.
Theo thông báo mới nhất, Northrop Grumman sẽ cung cấp một “bộ nhiệm vụ” toàn diện, bao gồm gói tự động hóa Prism, các cảm biến tiên tiến và nhiều năng lực then chốt khác, nhằm biến Valkyrie thành máy bay tác chiến không người lái hợp tác (Collaborative Combat Aircraft – CCA) đầu tiên có khả năng triển khai thực tế của Thủy quân Lục chiến Mỹ.
Động thái này đánh dấu sự chuyển đổi rõ rệt từ giai đoạn thử nghiệm sang phát triển chính thức trong khuôn khổ chương trình có tên đầy đủ là Marine Air-Ground Task Force Uncrewed Expeditionary Tactical Aircraft (MUX TACAIR) CCA.
Giới chức quốc phòng Mỹ đã xác nhận từ năm ngoái rằng USMC đang tiến hành đưa các thử nghiệm với XQ-58 vào một “chương trình hồ sơ” chính thức nhằm phát triển và biên chế một dòng UAV tác chiến hợp tác hoàn chỉnh.
Từ thử nghiệm sang chương trình tác chiến thực thụ
Kể từ năm 2023, Thủy quân Lục chiến Mỹ đã tiếp nhận ít nhất ba chiếc XQ-58 Valkyrie. Hiện nay, Không quân Mỹ là lực lượng duy nhất khác đang vận hành loại UAV này, chủ yếu cho mục đích thử nghiệm và đánh giá kể từ chuyến bay đầu tiên của Valkyrie vào năm 2019.
Theo hợp đồng mới được công bố, Northrop Grumman sẽ “phát triển và nhanh chóng bàn giao các nền tảng tích hợp bộ nhiệm vụ”, trong đó bao gồm hệ thống cảm biến và các công nghệ được định nghĩa bằng phần mềm, được thiết kế riêng cho máy bay không người lái.
Thông cáo báo chí của tập đoàn này nhấn mạnh rằng bộ nhiệm vụ có kiến trúc linh hoạt, cho phép thực hiện nhiều hiệu ứng tác chiến cả động năng lẫn phi động năng, biến Valkyrie thành một tài sản chiến đấu sẵn sàng triển khai.
Trung tâm của gói năng lực này là phần mềm tự động hóa kiến trúc mở Prism của Northrop Grumman, đóng vai trò quản lý toàn bộ hoạt động của máy bay theo chế độ tự hành. Trước đó, Prism đã được thử nghiệm bay trên mẫu phản lực Model 437 Vanguard, còn được gọi là Beacon, do công ty con Scaled Composites phát triển.
Theo ông Krys Moen, Phó Chủ tịch phụ trách Năng lực Nhiệm vụ Tiên tiến của Northrop Grumman, tập đoàn này đang dẫn đầu trong lĩnh vực cảm biến và hệ thống nhiệm vụ tiên tiến, với khả năng cung cấp giải pháp nhanh chóng và đáng tin cậy cho lực lượng tác chiến. Ông nhấn mạnh rằng việc mở rộng bộ năng lực này sẽ đảm bảo hiệu suất tối ưu cho cả nền tảng có người lái lẫn không người lái.
Ở chiều ngược lại, Kratos, nhà phát triển Valkyrie, coi sự hợp tác này là bước ngoặt lớn. Ông Steve Fendley, Chủ tịch bộ phận Hệ thống Không người lái của Kratos, cho rằng việc tích hợp khung thân Valkyrie với các hệ thống nhiệm vụ đa chức năng hàng đầu của Northrop Grumman sẽ tạo ra một CCA có năng lực cao, nhưng với chi phí đủ thấp để có thể triển khai với số lượng lớn song hành cùng máy bay có người lái.
Cấu hình cất/hạ cánh - Bài toán chiến lược
Một điểm đáng chú ý khác trong thông báo của Northrop Grumman là việc Kratos đang phát triển phiên bản Valkyrie có càng đáp cố định. Theo thiết kế ban đầu, XQ-58 là UAV hoàn toàn độc lập với đường băng, cất cánh bằng hệ thống phóng hỗ trợ bằng tên lửa từ bệ cố định và hạ cánh bằng dù sau khi hoàn thành nhiệm vụ. Ngoài ra, Kratos cũng đã phát triển một xe đẩy đặc biệt cho phép các phiên bản không có càng đáp cất cánh từ đường băng truyền thống.
Theo các tài liệu ngân sách quân sự Mỹ công bố năm ngoái, USMC mong muốn sở hữu ít nhất một nguyên mẫu MUX TACAIR CCA có khả năng cất/hạ cánh thông thường (CTOL). Kratos gọi biến thể Valkyrie có càng đáp cố định này là phiên bản CTOL. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa rõ liệu đây có phải là cấu hình duy nhất mà Thủy quân Lục chiến Mỹ đang nhắm tới hay không.
Giới phân tích quân sự đánh giá rằng phiên bản không phụ thuộc đường băng của Valkyrie đặc biệt phù hợp với định hướng tác chiến viễn chinh và phân tán mà Thủy quân Lục chiến đang theo đuổi, nhất là trong bối cảnh cạnh tranh cường quốc tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Tuy vậy, khả năng vận hành từ đường băng truyền thống vẫn có sức hấp dẫn riêng, do cho phép mang tải trọng lớn hơn và đạt tầm bay xa hơn.
Theo tài liệu ngân sách, các hệ thống vũ khí không người lái được phát triển trong khuôn khổ MUX TACAIR sẽ tăng cường đáng kể khả năng sát thương của không quân USMC, đồng thời hỗ trợ khái niệm Stand-in Force (SiF) bằng cách cung cấp năng lực tấn công mặt đất, trinh sát và tác chiến điện tử.
Thủy quân Lục chiến Mỹ dự kiến áp dụng cách tiếp cận phát triển theo từng vòng xoắn, trong đó Giai đoạn I sẽ tập trung rút ngắn tối đa thời gian từ phát triển đến triển khai, mang lại một sản phẩm khả dụng tối thiểu cho chiến trường.
Phối hợp người – máy với F-35B
Trong nhiều năm qua, đã có những cuộc thảo luận công khai về việc kết hợp XQ-58 với tiêm kích tàng hình F-35B của Thủy quân Lục chiến. Các chuyến bay thử nghiệm nhằm đánh giá khả năng tác chiến phối hợp giữa máy bay có người lái và không người lái đã được tiến hành, mở đường cho một mô hình tác chiến mới, trong đó UAV đóng vai trò “cánh tay nối dài” cho phi công.
Tuy nhiên, Giám đốc Cunningham Group của USMC Derek Brannon thừa nhận, vẫn còn rất nhiều điều phải học hỏi, từ việc đảm bảo UAV có thể bay an toàn bên cạnh F-35 cho đến cách khai thác hiệu quả chúng trong môi trường chiến đấu thực tế mà không gây va chạm hay xung đột nhiệm vụ.
Ngoài chương trình của Thủy quân Lục chiến, Kratos đang tiếp tục mở rộng năng lực của Valkyrie. Công ty này đang phát triển tên lửa hành trình cỡ nhỏ Ragnarok, có thể mang trong khoang trong thân hoặc treo dưới cánh XQ-58. Các hình ảnh mô phỏng cũng cho thấy Valkyrie có thể mang tên lửa không đối không AIM-120 AMRAAM.
Northrop Grumman thậm chí còn đề xuất sử dụng UAV này làm bệ phóng cho drone tấn công tự sát Lumberjack của họ.
Ngay từ đầu, XQ-58 đã được thiết kế với mức độ mô-đun hóa cao và kiến trúc mở, cho phép dễ dàng tích hợp các năng lực mới trong tương lai, một yếu tố then chốt trong bối cảnh chiến tranh hiện đại thay đổi nhanh chóng.
Trong bản cập nhật mới nhất, Northrop Grumman cho biết họ và Kratos đã cùng nhau phản hồi yêu cầu đề xuất của Liên danh Hệ thống Hàng không Hải quân Mỹ cho chương trình USMC TACAIR Giai đoạn I. Hai công ty thống nhất để Northrop Grumman đóng vai trò tích hợp hệ thống chính, trong khi Kratos đảm nhiệm vai trò nhà thầu phụ phụ trách khung thân máy bay.
Thủy quân Lục chiến Mỹ cho biết họ kỳ vọng sẽ tiếp nhận nguyên mẫu đầu tiên của MUX TACAIR CCA trước khi năm nay kết thúc. Với việc Northrop Grumman chính thức tham gia cùng Kratos, mục tiêu này giờ đây trở nên khả thi hơn bao giờ hết.
Trong bối cảnh cạnh tranh quân sự ngày càng gay gắt và xu hướng tác chiến người – máy trở thành trụ cột của chiến tranh hiện đại, việc Valkyrie tiến gần hơn đến trạng thái sẵn sàng chiến đấu không chỉ là cột mốc quan trọng đối với Thủy quân Lục chiến Mỹ, mà còn phản ánh bước chuyển chiến lược của toàn bộ quân đội Mỹ trong kỷ nguyên không người lái.
