Mất đồng hồ, tài sản đắt tiền trong hành lý ký gửi, ai chịu trách nhiệm?
Tài sản có giá trị biến mất sau khi hành khách nhận lại hành lý ký gửi là tình huống không ai mong muốn. Khi chiếc vali nằm dưới sự quản lý của hãng hàng không, trách nhiệm bồi thường được xác định như thế nào?
Mạng xã hội những ngày qua xôn xao trước thông tin một hành khách cho biết chiếc đồng hồ có giá trị cao bị mất sau khi được để trong hành lý ký gửi của một hãng hàng không. Theo phản ánh, tài sản vẫn có mặt trong vali trước chuyến bay nhưng không còn khi hành khách nhận lại hành lý.
Vụ việc thu hút sự quan tâm của những người thường xuyên đi máy bay, đồng thời đặt ra câu hỏi: khi phát hiện tài sản có giá trị bị mất trong hành lý ký gửi, các bên liên quan có trách nhiệm đến đâu và quy trình xử lý, bồi thường được thực hiện như thế nào?
Trách nhiệm của hãng đến đâu?
Theo Luật Hàng không dân dụng Việt Nam số 130/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, người vận chuyển có trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp hành lý ký gửi bị phá hủy, bị mất hoặc bị hư hỏng do sự kiện xảy ra trên tàu bay hoặc trong thời gian hành lý thuộc sự quản lý của người vận chuyển.
Theo khoản 2, 3 Điều 64 Luật Hàng không dân dụng 2025, người vận chuyển phải bồi thường nếu hành lý ký gửi bị mất, hư hỏng trong thời gian thuộc sự quản lý của mình, trừ trường hợp thiệt hại do đặc tính hoặc khuyết tật vốn có của hàng hóa.
Đối với hành lý xách tay, người vận chuyển chỉ chịu trách nhiệm khi thiệt hại do lỗi của người vận chuyển, nhân viên hoặc đại lý. Trường hợp hành lý ký gửi được xác định là mất hoặc không được vận chuyển đến sau 21 ngày, hành khách có quyền yêu cầu người vận chuyển thực hiện trách nhiệm theo hợp đồng.
Nghị định 208/2026/NĐ-CP về vận tải hàng không của Chính phủ cũng xác định hành lý ký gửi là hành lý của hành khách được chuyên chở trên tàu bay và do người vận chuyển bảo quản trong quá trình vận chuyển.
Do đó, khi hành khách nhận lại vali sau chuyến bay và phát hiện tài sản bên trong bị mất, cần xác định hai vấn đề: tài sản có thực sự được đặt trong hành lý khi bàn giao cho hãng hay không và việc mất tài sản có xảy ra trong thời gian hành lý thuộc sự quản lý của người vận chuyển hay không.
Đây là những căn cứ quan trọng để xác định trách nhiệm của người vận chuyển, thay vì chỉ dựa vào việc hành khách phát hiện tài sản không còn khi mở vali.
Đối với hành lý ký gửi, hãng hàng không có quy trình tiếp nhận, vận chuyển và trả hành lý. Chẳng hạn, điều lệ vận chuyển hiện hành của Vietjet quy định hãng có trách nhiệm bảo quản và xuất thẻ hành lý cho từng kiện hành lý ký gửi khi hành lý được giao cho hãng.
Tuy nhiên, trách nhiệm quản lý hành lý không đồng nghĩa với việc hãng hàng không phải bồi thường không giới hạn đối với mọi tài sản được đặt bên trong vali.
Theo khoản 3 Điều 65 Luật Hàng không dân dụng Việt Nam, người vận chuyển có thể được miễn trách nhiệm bồi thường nếu chứng minh được hàng hóa bị hư hỏng hoặc mất mát do đặc tính, khuyết tật vốn có của hàng hóa; lỗi đóng gói không phải do người vận chuyển thực hiện; chiến tranh, xung đột vũ trang hoặc quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền liên quan đến việc nhận, giao, nhập cảnh, xuất cảnh hoặc quá cảnh hàng hóa.
Bảo quản tài sản giá trị cao khi đi máy bay
Từ góc độ hành khách, theo khuyến cáo của các hãng hàng không, cách đơn giản nhất để hạn chế nguy cơ mất mát và tranh chấp là không để tài sản có giá trị cao trong hành lý ký gửi.
Vietnam Airlines khuyến cáo hành khách không để tiền, trang sức, máy ảnh, máy quay phim, máy tính cá nhân, điện thoại di động và các vật dụng có giá trị khác trong hành lý ký gửi. Theo hãng, những tài sản này nên được mang theo trong hành lý xách tay để hạn chế nguy cơ hư hỏng hoặc mất mát trong quá trình vận chuyển.
Vietjet cũng khuyến nghị hành khách để các vật có giá trị lớn như tiền, trang sức, kim loại quý, thiết bị điện tử, giấy tờ quan trọng... trong hành lý xách tay thay vì hành lý ký gửi.
Tương tự, quy định của Sun PhuQuoc Airways đặt ra những giới hạn cụ thể đối với tài sản có giá trị.
Theo điều kiện vận chuyển của Sun PhuQuoc Airways, hãng không chịu trách nhiệm đối với thiệt hại của tiền, đồ trang sức, kim loại quý, đá quý, máy ảnh, máy quay phim, máy tính, thiết bị điện tử, giấy tờ có giá trị và các vật dụng quý hoặc có giá trị khác được đặt trong hành lý ký gửi nếu hành khách không khai báo vận chuyển theo dạng hành lý có giá trị cao.
Trong trường hợp vẫn lựa chọn ký gửi tài sản có giá trị, hành khách cần đọc kỹ điều lệ vận chuyển của hãng, đặc biệt là các quy định về vật phẩm không nên hoặc không được để trong hành lý ký gửi, việc kê khai giá trị tài sản và giới hạn trách nhiệm bồi thường.
Khuyến cáo của Cục Quản lý xuất nhập cảnh
Cục Quản lý xuất nhập cảnh mới đây đã phát đi cảnh báo về tình trạng mất cắp tài sản trong hành lý tại khu vực ga quốc tế sân bay Tân Sơn Nhất.
Theo đó, từ đầu năm 2026, cơ quan chức năng và các hãng hàng không liên tục ghi nhận phản ánh của hành khách về việc mất tài sản có giá trị trong quá trình chờ nhận hành lý.
Đáng chú ý, các đối tượng trộm cắp được cho là thường nhắm tới những vali mang thương hiệu nổi tiếng, bên trong có thể chứa tiền mặt, trang sức, túi xách và các tài sản có giá trị.
Trước tình trạng các đối tượng giả danh hành khách quốc tế để thực hiện hành vi trộm cắp, Cục Quản lý xuất nhập cảnh khuyến cáo hành khách nâng cao cảnh giác khi di chuyển bằng đường hàng không.
Hành khách nên chủ động bảo vệ hành lý bằng các biện pháp như sử dụng khóa số, bọc màng co và không rời khỏi khu vực băng chuyền cho đến khi nhận đủ hành lý của mình.
Khi phát hiện người có biểu hiện nghi vấn hoặc hành lý có dấu hiệu bị cạy mở, mất mát tài sản, hành khách cần thông báo ngay cho lực lượng an ninh sân bay để được hỗ trợ và xử lý kịp thời.