Việt Nam từng bước hình thành chuỗi cung ứng nhiên liệu hàng không bền vững
Cục Hàng không Việt Nam vừa báo cáo Bộ Xây dựng về kết quả triển khai các nhiệm vụ liên quan đến nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) và giảm phát thải CO2 trong lĩnh vực hàng không dân dụng.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh ngành hàng không Việt Nam đang từng bước triển khai các cam kết về giảm phát thải, phù hợp với định hướng của Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO) và mục tiêu đưa phát thải ròng về 0 vào năm 2050. Trong đó, SAF được xác định là một trong những giải pháp quan trọng để giảm lượng khí thải CO₂ từ hoạt động khai thác tàu bay.
Theo Cục Hàng không Việt Nam, quá trình xây dựng Luật Hàng không dân dụng Việt Nam và các văn bản hướng dẫn thi hành luôn gắn liền với yêu cầu bảo vệ môi trường. Trọng tâm là giảm phát thải khí nhà kính và chuyển đổi năng lượng bền vững.
Các quy định pháp lý đều được xây dựng theo hướng tiệm cận tiêu chuẩn và khuyến cáo của ICAO. Đồng thời, định hướng này bám sát các cam kết mạnh mẽ của Việt Nam tại hội nghị COP26.
Hoàn thiện hành lang pháp lý
Hiện Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư quy định về giảm phát thải khí nhà kính và bảo vệ môi trường trong hoạt động hàng không dân dụng.
Dự thảo đưa vào nhiều nội dung liên quan đến Chương trình giảm và bù đắp carbon cho hàng không quốc tế (CORSIA). Trong đó bao gồm quản lý tiếng ồn, chuyển đổi xanh tại cảng hàng không và đặc biệt là ứng dụng SAF.
Song song với đó, Cục Hàng không phối hợp cùng Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng để nghiên cứu. Mục tiêu là đề xuất lộ trình sử dụng SAF phù hợp với thực tiễn tại Việt Nam.
Lộ trình này được xây dựng dựa trên các cam kết quốc tế, yêu cầu của CORSIA và khả năng chủ động nguồn cung SAF trong nước.
Cơ quan quản lý đặc biệt tính toán kỹ lưỡng tác động đối với thị trường vận tải. Việc này nhằm tránh áp dụng các yêu cầu mới quá đột ngột, hạn chế nguy cơ biến động chi phí và ảnh hưởng đến hoạt động khai thác của các hãng bay.
Nhằm chuẩn bị nguồn lực, Cục Hàng không tích cực phối hợp với Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam và Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam, cùng sự tham gia của các hãng hàng không.
Đây là bước đi quan trọng để hoàn thiện quy định liên quan đến SAF, cơ chế giảm phát thải và nghĩa vụ bù trừ carbon theo lộ trình CORSIA.
Định hình chuỗi cung ứng
Thực tế, Việt Nam đã bắt đầu hình thành những mắt xích đầu tiên của chuỗi cung ứng SAF. Trong đó, Tổng Công ty Lọc hoá dầu Việt Nam (BSR) đang nghiên cứu khả năng đầu tư sản xuất SAF theo công nghệ HEFA.
Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) và Viện Dầu khí Việt Nam tập trung nghiên cứu nguồn nguyên liệu đầu vào. Trọng tâm là sử dụng dầu ăn đã qua sử dụng (UCO) và một số phế phẩm nông nghiệp khác.
Công ty Cổ phần Vận tải Dầu khí PVOIL (PVOIL Trans) cũng đã có kinh nghiệm thu gom UCO và tiếp cận hệ thống chứng nhận bền vững ISCC EU, tạo tiền đề vững chắc cho khâu nguyên liệu.
Về mặt thực nghiệm, BSR đã thực hiện phối trộn thành công nhiên liệu chứa 5% SAF nhập khẩu với Jet A-1. Theo Cục Hàng không, đây là kinh nghiệm thực tế quan trọng để đánh giá khả năng cung ứng nội địa.
Ở khâu thương mại, Công ty Cổ phần Nhiên liệu bay Petrolimex (Petrolimex Aviation) từng nhập khẩu và cung cấp SAF cho Vietjet tại Cảng HKQT Tân Sơn Nhất năm 2024. Đơn vị này cũng lên kế hoạch pha chế SAF trong năm 2025.
Đến tháng 8/2025, Petrolimex Aviation chính thức công bố sản phẩm SAF và tiến hành cung cấp, tra nạp thành công cho nhiều chuyến bay thương mại trong nước.
Thống nhất tiêu chuẩn
Một thách thức lớn được Cục Hàng không lưu ý là khả năng đáp ứng của hệ thống hạ tầng hiện hữu. Tại Cảng HKQT Nội Bài, Công ty Dịch vụ nhiên liệu hàng không Nội Bài (NAFSC) đã bước đầu đánh giá hệ thống bơm rót.
Đơn vị xác định hạ tầng cơ bản có thể được xem xét để phục vụ SAF hoặc nhiên liệu pha SAF. Dù vậy, việc đưa vào sử dụng thực tế vẫn cần những đánh giá kỹ thuật khắt khe hơn.
Các chuyên gia phải kiểm tra mức độ tương thích của bể chứa, đường ống và thiết bị tra nạp. Cùng với đó là các yêu cầu nghiêm ngặt về chất lượng, chứng nhận và khả năng truy xuất nguồn gốc minh bạch.
Theo Cục Hàng không, Việt Nam đã tích lũy được kinh nghiệm từ nghiên cứu nguyên liệu, sản xuất thử nghiệm đến khâu nhập khẩu và cung ứng trực tiếp cho tàu bay.
Tuy nhiên, các hoạt động này chưa hình thành một chuỗi cung ứng hoàn chỉnh. Do đó, hiện tại chưa đủ cơ sở để đánh giá toàn diện khả năng triển khai SAF trên quy mô toàn quốc.
Từ thực tế này, Cục Hàng không Việt Nam tiếp tục thúc đẩy sự công nhận tiêu chuẩn SAF đồng nhất giữa các cơ chế của Liên minh châu Âu (EU) và ICAO, nhằm tạo thuận lợi cho các hãng hàng không Việt Nam.
Tại cuộc họp Ủy ban hỗn hợp lâm thời về Hiệp định vận tải hàng không ASEAN - EU (tháng 9/2025), các nước ASEAN đã đề nghị EU nghiên cứu công nhận SAF theo cả tiêu chuẩn RefuelEU và CORSIA.
Phía EU cam kết đang phối hợp với các chương trình chứng nhận tính bền vững toàn cầu để xem xét kỹ lưỡng khả năng này.
Việc thống nhất tiêu chuẩn giữa các cơ chế mang ý nghĩa sống còn đối với các hãng hàng không khai thác đường bay quốc tế, nơi nhiên liệu phải đáp ứng hàng loạt yêu cầu khắt khe về phát thải.
Kiểm soát phát thải
Nhằm đẩy nhanh tiến độ, Cục Hàng không đang tham gia Dự án Nghiên cứu khả thi thuộc Chương trình ACT-SAF của ICAO. Chương trình hỗ trợ các quốc gia nghiên cứu và xây dựng năng lực triển khai SAF.
Tại Việt Nam, nội dung nghiên cứu tập trung khảo sát sinh khối nông nghiệp, dầu ăn đã qua sử dụng và rác thải đô thị. Dự án cũng đi sâu đánh giá công nghệ chuyển đổi phù hợp với điều kiện trong nước.
Kết quả nghiên cứu sẽ là nền tảng để đề xuất mô hình chuỗi cung ứng và lộ trình đưa SAF vào thị trường. Cùng với đó là đào tạo, nâng cao năng lực kỹ thuật cho đội ngũ cán bộ hàng không.
Về kiểm soát phát thải, Cục Hàng không đang gấp rút hoàn thiện cơ chế quản lý hoạt động xác minh báo cáo phát thải của các hãng hàng không Việt Nam theo chuẩn CORSIA.
Vào tháng 7/2026, Cục đã ban hành quy trình nội bộ về tiếp nhận, xử lý hồ sơ của các tổ chức xác minh độc lập. Đây là bước đi chuyên nghiệp hóa công tác kiểm toán môi trường hàng không.
Đến tháng 8/2026, Cục thông báo hồ sơ của SGS Việt Nam đã đáp ứng đầy đủ yêu cầu pháp lý để thực hiện xác minh báo cáo phát thải của người khai thác tàu bay.
Trong thời gian tới, Cục Hàng không sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các tập đoàn năng lượng và doanh nghiệp nhiên liệu. Sự đồng hành của các hãng hàng không cũng là yếu tố then chốt để triển khai thành công SAF.
Mục tiêu cuối cùng là từng bước nâng tầm các hoạt động thử nghiệm đơn lẻ thành một hệ sinh thái cung ứng hoàn chỉnh, tạo bệ phóng vững chắc để ngành hàng không thực hiện mục tiêu giảm phát thải dài hạn.