Các hãng hàng không Việt Nam tăng tốc mở rộng đội bay
Hàng không Việt Nam đẩy nhanh bổ sung đội bay, mở rộng mạng đường bay, năng lực khai thác để đón đầu nhu cầu đi lại tăng mạnh tại châu Á - Thái Bình Dương.
Việc Sun PhuQuoc Airways (SPA), Vietravel Airlines và Vietjet liên tiếp tiếp nhận máy bay mới trong tháng 9 cho thấy các hãng hàng không Việt Nam đang chủ động chuẩn bị nguồn cung trước mùa cao điểm cuối năm, và đón đầu nhu cầu kết nối quốc tế ngày càng lớn.
Sun PhuQuoc Airways mở rộng sang máy bay thân rộng
Chiều 22/9, tàu bay thứ 21 của Sun PhuQuoc Airways hạ cánh xuống Phú Quốc. Đây là chiếc Airbus A330 đầu tiên gia nhập đội bay của hãng, nằm trong kế hoạch tiếp nhận 8 máy bay Airbus A330 từ tháng 9/2026 đến tháng 4/2027.
Với tầm bay lên tới khoảng 13.450 km, Airbus A330 sẽ bổ sung năng lực khai thác các đường bay quốc tế dài hơn cho SPA. Hãng dự kiến từng bước kết nối Phú Quốc với các thị trường có tiềm năng du lịch như Nga, Kazakhstan, Nhật Bản, Australia và xa hơn là một số điểm đến tại châu Âu.
Chiếc Airbus A330 mới được thiết kế với 247 ghế, gồm 20 ghế thương gia có khả năng ngả phẳng 180 độ thành giường nằm, 21 ghế phổ thông đặc biệt và 206 ghế phổ thông. Cả ba khoang đều được trang bị màn hình giải trí cá nhân và Wi-Fi trên máy bay.
Đại diện Sun PhuQuoc Airways cho biết Airbus A330 sẽ bắt đầu gia nhập đội bay từ cuối tháng 9, qua đó bổ sung năng lực chuyên chở lớn hơn cho các đường bay quốc tế dài. Về dài hạn, Boeing 787-9 Dreamliner cũng nằm trong chiến lược phát triển của hãng nhằm từng bước hoàn thiện năng lực khai thác các đường bay liên lục địa.
Sau gần một năm hoạt động, SPA hiện khai thác 20 máy bay Airbus A321, trong đó có 2 chiếc Airbus A321 Long Range (LR).
Việc bổ sung Airbus A330 đánh dấu bước chuyển từ đội bay chủ yếu là máy bay thân hẹp sang mô hình có khả năng phục vụ nhiều nhóm đường bay khác nhau.
Theo kế hoạch, quy mô đội bay của SPA dự kiến đạt 33 chiếc vào cuối năm 2026, 60 chiếc vào cuối năm 2027 và 100 chiếc vào cuối năm 2030.
Trong cấu trúc đội bay này, Airbus A320/A321 đóng vai trò xương sống cho mạng bay nội địa, Airbus A321LR phục vụ các thị trường quốc tế tầm trung, trong khi A330 đảm nhiệm các đường bay xa hơn. Về dài hạn, Boeing 787-9 sẽ hướng tới các đường bay liên lục địa.
Cách phân bổ đội bay theo tầm bay và quy mô thị trường giúp SPA có thêm dư địa lựa chọn loại tàu bay phù hợp khi mở rộng mạng bay quốc tế.
Vietravel Airlines tiếp tục tăng năng lực khai thác
Không chỉ SPA, Vietravel Airlines cũng đang đẩy nhanh kế hoạch mở rộng đội tàu.
Ngày 21/9, tại Cảng Hàng không quốc tế Nội Bài, hãng chính thức tiếp nhận thêm một chiếc Airbus A321 mang số hiệu VN-A292. Máy bay có cấu hình 228 ghế và dự kiến đưa vào khai thác từ ngày 1/10/2026 sau khi hoàn tất các thủ tục kỹ thuật và khai thác theo quy định.
Việc bổ sung Airbus A321 nằm trong kế hoạch mở rộng đội tàu của Vietravel Airlines trong năm 2026, nhằm tăng năng lực phục vụ trên các đường bay hiện hữu, cải thiện tính ổn định của lịch khai thác và tạo dư địa mở thêm các đường bay mới.
Từ ngày 1/10, hãng dự kiến khai thác hai đường bay TP.HCM - Hải Phòng và TP.HCM - Thanh Hóa. Ở thị trường quốc tế, Vietravel Airlines đang hoàn thiện kế hoạch khai thác đường bay thường lệ Hà Nội - Thâm Quyến, nối tiếp đường bay TP.HCM - Thâm Quyến đã được khai thác từ tháng 8/2026.
Việc đồng thời bổ sung tàu bay và mở rộng mạng đường bay cho phép hãng tăng kết nối giữa các trung tâm kinh tế, du lịch, đồng thời chủ động hơn về nguồn cung khi nhu cầu đi lại tăng vào những tháng cuối năm.
Việt Nam đã có 258 máy bay
Cục Hàng không Việt Nam cho biết, tính đến ngày 22/9, cả nước có 258 máy bay đang đăng ký quốc tịch Việt Nam thuộc 13 doanh nghiệp, gồm 6 hãng hàng không thương mại và 7 hãng hàng không chung, hàng không chuyên dụng và đào tạo.
Trong đó, số lượng máy bay thương mại của các hãng là 231 chiếc, còn lại là trực thăng, hàng không chung, thủy phi cơ...
Hãng hàng không Vietjet dẫn đầu với 107 máy bay, gồm 16 Airbus A320, 83 Airbus A321 và 8 Airbus A330. Đáng chú ý, trong tháng 9, hãng tiếp tục tiếp nhận thêm máy bay Airbus A330 thân rộng, phục vụ kế hoạch mở rộng mạng bay quốc tế và nhu cầu vận chuyển dịp cuối năm.
Vietjet cũng đang có hơn 400 máy bay đặt hàng từ Airbus và Boeing, với kế hoạch nâng đội bay lên 400 - 500 chiếc trong 10 năm tới, cùng với tham vọng phát triển thêm các lĩnh vực như bảo dưỡng, sửa chữa, sản xuất...
Vietnam Airlines đứng thứ hai với 94 máy bay, gồm 4 Airbus A320, 59 Airbus A321, 14 Airbus A350 và 17 Boeing 787.
Đầu tháng 9, Vietnam Airlines và Airbus ký biên bản ghi nhớ về 5 máy bay thân rộng Airbus A350-900. Số máy bay này dự kiến được bàn giao trong giai đoạn 2033 - 2034.
Nếu tính cả công ty con là Pacific Airlines (3 chiếc Airbus A321), VASCO (6 máy bay) thì Vietnam Airlines Group đang sở hữu 103 máy bay.
Chỉ tính riêng hai 'ông lớn' Vietjet và Vietnam Airlines Group đang sở hữu 201 trong tổng số 259 tàu bay đăng ký quốc tịch Việt Nam, tương đương hơn 81,3%.
Bamboo Airways sau hàng loạt khó khăn về tài chính phải trả lại các máy bay, hiện chỉ còn 1 máy bay Airbus A321, ít hơn cả Pacific Airlines.
Ngoài 6 hãng đang khai thác thương mại, Việt Nam hiện có 7 doanh nghiệp hàng không khai thác lĩnh vực hàng không chung.
Công ty Bay dịch vụ hàng không và Công ty CPHK Hành Tinh Xanh mỗi đơn vị có 6 máy bay. Hai doanh nghiệp có 5 máy bay gồm Hàng không Hải Âu và Hàng không Bầu Trời Xanh.
Sun Air và Đào tạo Bay Việt mỗi đơn vị có 2 máy bay. Hàng không lưỡng dụng Ngôi Sao Việt có 1 máy bay.
Nhu cầu đi lại bằng hàng không khu vực vẫn tăng
Động thái mở rộng đội bay của các hãng Việt Nam diễn ra trong bối cảnh thị trường hàng không châu Á - Thái Bình Dương tiếp tục ghi nhận nhu cầu tích cực, dù tốc độ tăng trưởng đã chậm lại.
Theo số liệu sơ bộ tháng 7 của Hiệp hội các hãng hàng không châu Á - Thái Bình Dương (AAPA), các hãng trong khu vực vận chuyển 32,4 triệu hành khách quốc tế, giảm 1,3% so với cùng kỳ năm trước.
Tuy nhiên, nhu cầu tính theo doanh thu hành khách-km (RPK) vẫn tăng 1,1%, nhờ được hỗ trợ bởi sự tăng trưởng của các đường bay dài. Công suất ghế cung ứng tăng 0,5%, trong khi hệ số sử dụng ghế quốc tế trung bình tăng 0,5 điểm phần trăm lên 82,4%.
Tính chung 7 tháng, các hãng hàng không châu Á - Thái Bình Dương vận chuyển 225,7 triệu hành khách quốc tế, tăng 2,5% so với cùng kỳ năm 2025.
Những con số này cho thấy nhu cầu đi lại chưa suy yếu, dù hành khách nhạy cảm về giá đang chịu tác động từ giá vé cao.
AAPA cũng lưu ý giá nhiên liệu máy bay trung bình trong tháng 7 ở mức 143 USD/thùng, cao hơn 52% so với cùng kỳ năm trước do tác động của xung đột tại Trung Đông.
Trước đó, Airbus dự báo lưu lượng hành khách tại châu Á - Thái Bình Dương sẽ tăng trung bình 5,1%/năm trong giai đoạn 2026-2045, cao hơn đáng kể mức tăng trưởng toàn cầu 3,9%. Đến năm 2045, khối lượng giao thông hàng không của khu vực được dự báo tăng hơn gấp đôi so với hiện nay.
Động lực chính đến từ tăng trưởng kinh tế, tốc độ đô thị hóa và sự mở rộng của tầng lớp trung lưu. Airbus dự kiến quy mô tầng lớp trung lưu tại châu Á - Thái Bình Dương sẽ đạt khoảng 3 tỷ người vào năm 2045, tạo thêm nhu cầu đối với cả các chuyến bay nội địa, khu vực và quốc tế.
Ông Anand Stanley, Chủ tịch Airbus khu vực châu Á - Thái Bình Dương cho rằng, mạng lưới hàng không trong khu vực đang thay đổi nhanh chóng khi các hãng không chỉ mở rộng các đường bay dài mà còn giảm sự phụ thuộc vào mô hình trung tâm-vệ tinh truyền thống.
Theo ông, các máy bay thế hệ mới cho phép hãng hàng không kết nối trực tiếp nhiều thành phố nhỏ hơn với các trung tâm kinh tế toàn cầu, qua đó mở rộng đáng kể bản đồ hàng không khu vực.
Thiếu máy bay trở thành điểm nghẽn
Theo ông Wong Hong, Tổng giám đốc AAPA, các hãng hàng không trong khu vực vẫn có nhiều cơ hội khi nhu cầu đi lại tiếp tục tăng. Tuy nhiên, để tận dụng được cơ hội này, các hãng phải vượt qua những rào cản lớn về nguồn cung.
Trao đổi với Business Times, ông Wong Hong cho biết một trong những thách thức chính hiện nay là tình trạng thiếu hụt máy bay, linh kiện, động cơ và lao động có tay nghề.
"Trong ba hoặc bốn năm qua, số lượng máy bay không đủ để đáp ứng nhu cầu. Tại sao? Bởi vì thiếu linh kiện và động cơ chưa sẵn sàng", ông nói.
Tình trạng này buộc nhiều hãng hàng không phải duy trì các máy bay cũ lâu hơn kế hoạch, thay vì loại biên để chờ máy bay mới. Việc kéo dài vòng đời đội bay cũng làm gia tăng nhu cầu bảo dưỡng, sửa chữa và đại tu (MRO).
Đây là nghịch lý mà ngành hàng không khu vực đang phải đối mặt: nhu cầu vận tải tăng nhưng năng lực cung ứng máy bay mới không theo kịp. Vì vậy, khả năng tiếp nhận tàu bay và đưa máy bay vào khai thác đúng tiến độ đang trở thành yếu tố quan trọng đối với kế hoạch mở rộng của các hãng.
Theo Dự báo Thị trường Toàn cầu 2026-2045 của Airbus, toàn thị trường thế giới sẽ cần khoảng 42.060 máy bay mới trong giai đoạn 2026-2045. Trong đó, các hãng hàng không tại châu Á - Thái Bình Dương sẽ cần khoảng 19.120 máy bay chở khách mới trong 20 năm tới, tương đương 45% tổng nhu cầu máy bay mới trên toàn cầu.
Dữ liệu của Airbus cho thấy Trung Quốc là thị trường máy bay thương mại lớn nhất của hãng, khi cần tới 8.830 máy bay chở khách mới trong 20 năm tới, Ấn Độ cần 3.480 chiếc, và phần còn lại của khu vực châu Á - Thái Bình Dương cần 6.880 chiếc.
Chuẩn bị cho một thị trường lớn hơn
Bất chấp những rủi ro từ giá nhiên liệu, chi phí sinh hoạt và tình trạng thiếu hụt máy bay, ông Wong Hong cho biết các hãng hàng không thành viên AAPA vẫn lạc quan về nhu cầu du lịch, đặc biệt tại thị trường nội địa và trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Theo ông, sự gia tăng của tầng lớp trung lưu tiếp tục tạo động lực cho nhu cầu đi lại khi người dân di chuyển vì nhiều mục đích như du lịch, học tập, thăm người thân và bạn bè.
"ASEAN và khu vực châu Á Thái Bình Dương có vị trí thuận lợi để đáp ứng mong muốn và nhu cầu đi du lịch của khách hàng. Mọi người đi du lịch vì nhiều lý do khác nhau - du lịch, học tập, thăm bạn bè và gia đình, và nhiều lý do khác nữa", ông Wong Hong nói.
Ông cho rằng sự phát triển của ngành hàng không không chỉ nằm ở việc vận chuyển hành khách mà còn ở khả năng kết nối con người giữa các thị trường. "Tôi nghĩ đó chính là vẻ đẹp mà ngành hàng không mang lại và cách các hãng hàng không kết nối mọi người", ông nói.
Bên cạnh đó, AAPA dự báo thế hệ Z và nhóm du khách trẻ sẽ chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong nhu cầu du lịch tương lai, buộc các hãng hàng không phải theo dõi sát hơn sự thay đổi trong hành vi đặt vé và lựa chọn điểm đến của nhóm khách này.
Trong bối cảnh đó, việc SPA chuyển sang khai thác máy bay thân rộng, còn Vietravel Airlines tiếp tục bổ sung Airbus A321 và mở rộng mạng bay cho thấy các hãng hàng không Việt Nam đang chuẩn bị năng lực để đáp ứng một thị trường ngày càng lớn.
Nếu nhu cầu khu vực tiếp tục tăng trong khi tình trạng thiếu máy bay và động cơ chưa được giải quyết hoàn toàn, khả năng sở hữu và đưa đội bay mới vào khai thác đúng thời điểm sẽ trở thành một lợi thế quan trọng của các hãng hàng không Việt Nam trong cuộc cạnh tranh mở rộng mạng bay tại châu Á - Thái Bình Dương.