Hàng không Việt Nam - Canada còn nhiều dư địa để phát triển
Quan hệ Việt Nam - Canada đang mở rộng theo chiều sâu, tạo thêm nhu cầu kết nối giữa người dân, doanh nghiệp và các trung tâm kinh tế hai nước. Trong dòng chảy đó, hàng không và vũ trụ nổi lên như những lĩnh vực còn nhiều dư địa để hai bên khai thác và phát triển.
Việt Nam và Canada nằm ở hai bờ xa của Thái Bình Dương, khác biệt về lịch sử, quy mô và trình độ phát triển, nhưng hai quốc gia đã sớm thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 1973. Sau hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao và gần một thập kỷ xác lập Đối tác Toàn diện, hai nước đang tiếp tục mở rộng hợp tác từ thương mại, đầu tư, giáo dục đến khoa học - công nghệ, năng lượng và hàng không vũ trụ.
Đặc biệt, chuyến thăm cấp Nhà nước tới Canada của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vào ngày 24/9 diễn ra trong bối cảnh hai bên cùng nhìn nhận quan hệ còn nhiều dư địa để phát triển và đang hướng tới nâng tầm hợp tác trong nhiều lĩnh vực.
Trong dòng chảy đó, hàng không có vị trí đặc biệt bởi đây không chỉ là một ngành kinh tế mà còn là hạ tầng kết nối trực tiếp giữa con người, doanh nghiệp và các trung tâm kinh tế.
Đáng chú ý, trong cuộc điện đàm giữa Thủ tướng Lê Minh Hưng và Thủ tướng Canada Mark Carney hồi tháng 7/2026, hai bên không chỉ bàn về thương mại, đầu tư mà còn xác định hàng không vũ trụ và giao thông là những lĩnh vực có thể thúc đẩy hợp tác. Hai nhà lãnh đạo đồng thời thống nhất tiếp tục làm sâu sắc quan hệ Đối tác toàn diện và hướng tới đưa quan hệ song phương lên tầm cao mới.
Hiện có khoảng 300.000 người gốc Việt sinh sống tại Canada và khoảng 20.000 du học sinh Việt Nam tại quốc gia này. Cộng đồng người Việt, dòng khách du lịch, nhu cầu thăm thân, học tập và hoạt động thương mại tạo ra một nền tảng nhu cầu đi lại tương đối ổn định giữa hai thị trường. Thế nhưng hiện tại giữa hai quốc gia vẫn chưa có đường bay thẳng trực tiếp.
Từ Hà Nội, TP.HCM hoặc Đà Nẵng, hành khách muốn tới Toronto, Vancouver, Montreal hay Calgary hiện phải nối chuyến tại một trung tâm hàng không quốc tế. Các điểm trung chuyển phổ biến nằm ở Đông Bắc Á như Seoul, Tokyo, Đài Bắc, Hong Kong hoặc Singapore; một số hành trình đi qua Doha, Dubai.
Với một chặng bay vốn đã có khoảng cách địa lý rất lớn, việc phải thêm một lần nối chuyến khiến thời gian hành trình kéo dài đáng kể. Tùy thành phố xuất phát, điểm đến, hãng hàng không và thời gian chờ, một chuyến đi giữa Việt Nam và Canada có thể mất khoảng 18-30 giờ, thậm chí lâu hơn nếu thời gian nối chuyến dài.
Toronto và Vancouver hiện là hai cửa ngõ quan trọng nhất để tiếp cận thị trường Canada. Từ đây, hành khách tiếp tục nối chuyến tới các thành phố khác của Canada. Ở chiều ngược lại, hành khách Canada tới Việt Nam cũng chủ yếu dựa vào các trung tâm trung chuyển quốc tế trước khi tiếp tục hành trình tới Hà Nội, TP.HCM hoặc các điểm đến khác.
Trên các đường bay nối chuyến giữa hai quốc gia, hiện có nhiều hãng hàng không tham gia khai thác, trong đó có Vietnam Airlines thông qua mạng lưới liên danh, Air Canada cùng các hãng hàng không lớn của châu Á và Trung Đông.
Air Canada cũng đang bán các hành trình từ Toronto, Vancouver, Calgary tới Hà Nội và TP.HCM, cho thấy nhu cầu kết nối giữa hai thị trường đã hình thành trên mạng bay quốc tế, dù chưa được thực hiện bằng một đường bay thẳng.
Đáng chú ý, giữa Canada và Việt Nam thực tế đã có khuôn khổ pháp lý về vận tải hàng không. Cơ quan Giao thông Canada ghi nhận hai nước đã ký Hiệp định vận tải hàng không từ ngày 24/6/2003 và áp dụng tạm thời.
Đây cũng chính là lý do đề xuất thiết lập đường bay thẳng được phía Canada đưa ra trong cuộc điện đàm giữa Thủ tướng Lê Minh Hưng và Thủ tướng Canada Mark Carney hồi tháng 7. Theo phía Canada, kết nối trực tiếp có thể thúc đẩy giao lưu nhân dân, thương mại, đầu tư và du lịch giữa hai nền kinh tế.
Dư địa trước hết đến từ du lịch. Năm 2025, Việt Nam đón gần 21,2 triệu lượt khách quốc tế, tăng 20,4% so với năm 2024. Trong đó, khách đến bằng đường hàng không chiếm 84,3%, tương đương hơn 17,8 triệu lượt. Điều này cho thấy hàng không tiếp tục là phương thức chủ đạo đưa khách quốc tế đến Việt Nam, đặc biệt với những thị trường ở khoảng cách địa lý xa.
Thị trường Canada cũng đang cho thấy tín hiệu tích cực khi lượng khách đến Việt Nam tiếp tục gia tăng. Riêng tháng 8/2026, Việt Nam đón 12.237 lượt khách Canada; tính chung 8 tháng, con số đạt 141.065 lượt. Đây chưa phải là một thị trường có quy mô tương đương Mỹ, Hàn Quốc, Trung Quốc hay Nhật Bản, nhưng tốc độ tăng trưởng lại đáng chú ý, nhất là khi lượng khách hiện nay chủ yếu phải sử dụng các đường bay nối chuyến.
Đối với Canada, năm 2025, người dân nước này đã thực hiện 14,3 triệu chuyến bay nước ngoài, tăng 10,2% so với năm 2024; chi tiêu cho những chuyến này lên 31,3 tỷ CAD, tăng 17,5%.
Việt Nam có thể hưởng lợi từ xu hướng người Canada gia tăng du lịch tới các thị trường ngoài Bắc Mỹ, đặc biệt khi Việt Nam đang mở rộng hạ tầng hàng không, phát triển các trung tâm du lịch lớn và duy trì chính sách thị thực ngày càng thuận lợi.
Đặc biệt việc Việt Nam đăng cai APEC 2027 tại đảo ngọc Phú Quốc đang kéo theo quá trình nâng cấp mạnh hạ tầng sân bay, nhà ga và năng lực phục vụ khách quốc tế. Đây có thể trở thành một trong những điểm kết nối đáng chú ý nếu dòng khách Canada tới Việt Nam tiếp tục tăng.
Đáng chú ý, Canada có nền công nghiệp hàng không - vũ trụ phát triển và đang tìm cách mở rộng các quan hệ công nghệ cũng như thị trường ngoài đối tác truyền thống.
Nếu đường bay thẳng Việt Nam - Canada được hình thành, khoảng cách địa lý giữa hai nước sẽ được thu hẹp đáng kể về mặt kết nối. Hành khách có thêm lựa chọn thuận tiện hơn cho các chuyến đi du lịch, thăm thân, du học hay công tác, đồng thời giảm thời gian và sự phụ thuộc vào các điểm trung chuyển tại nước thứ ba.
Với cộng đồng hơn 300.000 người gốc Việt tại Canada cùng lượng lớn du học sinh, chuyên gia và người thường xuyên đi lại giữa hai nước, một đường bay trực tiếp cũng có thể tạo thêm động lực để dòng khách hai chiều tăng trưởng.
Không chỉ phục vụ hành khách, kết nối hàng không còn có ý nghĩa đối với hoạt động kinh tế giữa hai thị trường. Khi thương mại song phương tăng mạnh, từ 15,7 tỷ CAD năm 2024 lên 20,6 tỷ CAD năm 2025, nhu cầu di chuyển của doanh nghiệp, nhà đầu tư, chuyên gia và đối tác cũng có thêm dư địa mở rộng. Do đó, một mạng bay trực tiếp, ổn định có thể trở thành một phần quan trọng của hạ tầng kết nối, hỗ trợ doanh nghiệp rút ngắn thời gian tiếp cận thị trường, tăng cường giao thương và mở rộng các cơ hội hợp tác đầu tư giữa Việt Nam và Canada.
Đại sứ Canada tại Việt Nam Jim Nickel chia sẻ với báo chí: “Canada là một cường quốc về năng lượng. Chúng tôi có cả nguồn năng lượng truyền thống và năng lượng tái tạo, đồng thời cũng có nhiều sáng kiến và công nghệ mới trong lĩnh vực này. Vì vậy, tôi cho rằng năng lượng là lĩnh vực mà hai nước có thể mở rộng hợp tác một cách đáng kể”.
Ngành hàng không của Việt Nam đang phát triển rất nhanh, trong khi Canada có thế mạnh về sản xuất và công nghệ hàng không. Vì vậy tôi cho rằng hai nước có những lợi thế bổ trợ cho nhau trong lĩnh vực này.
Đại sứ Canada tại Việt Nam Jim Nickel
Nhận định này phù hợp với thực tế ngành hàng không Canada. Chính phủ Canada xác định hàng không vũ trụ là một trong những năng lực công nghiệp quan trọng; Quebec là một trung tâm hàng không vũ trụ lớn, với sự hiện diện của những doanh nghiệp như Bombardier và CAE.
Trong khi đó, Việt Nam đang bước vào giai đoạn mở rộng mạnh năng lực hàng không với nhu cầu ngày càng lớn về tàu bay, động cơ, thiết bị, bảo dưỡng, đào tạo nhân lực, quản lý không lưu, công nghệ số và các giải pháp giảm phát thải.
Theo PGS Vũ Việt Hưng, Chủ tịch Mạng lưới Chuyên gia và Nhà khoa học Việt Nam tại Canada (CVSE), cả Việt Nam và Canada đều coi AI, công nghệ lượng tử, năng lượng sạch và hàng không vũ trụ là những lĩnh vực công nghệ có ý nghĩa chiến lược. Việt Nam, trước mắt, có thể chủ động thúc đẩy hợp tác sâu hơn ở hai hướng là ứng dụng AI và công nghệ hàng không vũ trụ.
Chính vì vậy, đây là cơ hội để Việt Nam vừa tiếp cận các sản phẩm, công nghệ dân dụng, vừa từng bước tham gia sâu hơn vào nghiên cứu, đào tạo, chuyển giao công nghệ và phát triển công nghệ có khả năng ứng dụng kép.
Dư địa của quan hệ hàng không Việt Nam - Canada vì vậy có thể nhìn ở ba lớp.
Lớp đầu tiên là kết nối hành khách. Một đường bay thẳng, nếu được nghiên cứu và triển khai trên cơ sở nhu cầu thị trường, sẽ tạo thêm lựa chọn cho hàng trăm nghìn người có quan hệ gia đình, học tập, du lịch và kinh doanh giữa hai nước.
Lớp thứ hai là kết nối kinh tế. Khi thương mại và đầu tư phát triển, nhu cầu vận chuyển hành khách và hàng hóa bằng đường hàng không cũng có thêm cơ sở để tăng trưởng. Một mạng bay trực tiếp không chỉ đưa người đi lại thuận tiện hơn mà còn có thể hỗ trợ các hoạt động thương mại có giá trị cao, đòi hỏi thời gian vận chuyển nhanh.
Lớp thứ ba là kết nối công nghệ và chuỗi cung ứng hàng không. Đây có thể là dư địa lớn hơn trong dài hạn khi Canada sở hữu nền công nghiệp hàng không vũ trụ phát triển, còn Việt Nam đang mở rộng nhanh thị trường hàng không và nhu cầu về công nghệ, nhân lực, bảo dưỡng, đào tạo và các giải pháp vận hành.
Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Canada vì vậy diễn ra đúng vào thời điểm quan hệ hai nước đang đứng trước một giai đoạn mở rộng mới. Phía Canada cũng cho rằng chuyến thăm sẽ góp phần làm sâu sắc quan hệ thương mại, tăng cường hợp tác song phương và củng cố liên kết giữa nhân dân hai nước.
Nhận định mối quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Canada còn nhiều dư địa để phát triển trong thời gian tới, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang nhấn mạnh, chuyến thăm lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ tạo động lực chính trị mạnh mẽ, đưa quan hệ Việt Nam - Canada phát triển thực chất, cân bằng và hiệu quả hơn nữa, tương xứng với tiềm năng, thế mạnh và nhu cầu của hai nước. Chuyến thăm cũng sẽ mở ra một giai đoạn phát triển chiến lược và toàn diện hơn giữa hai nước, đóng góp tích cực cho hòa bình, ổn định ở khu vực và trên thế giới.
Cùng quan điểm trên, Đại sứ Việt Nam tại Canada Phạm Vinh Quang cho rằng sự kiện Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm cấp Nhà nước tới Canada ghi một dấu mốc có ý nghĩa lịch sử. Đây là lần đầu tiên người đứng đầu Đảng Cộng sản Việt Nam thăm chính thức Canada kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1973.
Đặc biệt, sự kiện diễn ra đúng vào thời điểm quan hệ Việt Nam - Canada hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để bước sang một giai đoạn hợp tác sâu sắc và thực chất hơn. Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới, xác định khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng là những động lực quan trọng để hiện thực hóa hai mục tiêu 100 năm vào năm 2030 và năm 2045.