Mỹ muốn chi thêm 30 tỷ USD để nâng cấp hệ thống hàng không

Trong một phát biểu tại Washington ngày 22/9, ông Duffy cho biết khoản chi thêm 30 tỷ USD sẽ tập trung vào các tháp kiểm soát không lưu, mạng viễn thông và công nghệ số, cùng cơ sở hạ tầng sân bay.

Khoản đề xuất mới được đưa ra sau khi Quốc hội Mỹ đã phân bổ 12,5 tỷ USD cho sáng kiến hiện đại hóa hệ thống kiểm soát không lưu vào năm 2025. Trong đó, 9 tỷ USD dành cho hiện đại hóa các hệ thống kiểm soát không lưu và 3,5 tỷ USD cho xây dựng cơ sở vật chất.

Phát biểu của Bộ trưởng Giao thông Vận tải Mỹ, Sean Duffy đã nhận được sự ủng hộ của Modern Skies Coalition - một liên minh hàng không lớn tại Mỹ, quy tụ hơn 50 tổ chức và doanh nghiệp hàng đầu trong ngành hàng không vũ trụ.

Trong thông báo phát đi ngày 22/9, Modern Skies Coalition cho rằng sự cố gián đoạn Hệ thống Không phận Quốc gia (NAS) ngày 21/9 một lần nữa cho thấy sự cần thiết phải thay thế công nghệ và hạ tầng đã lỗi thời.

Theo liên minh này, những tiến bộ đạt được trong năm qua cho thấy hiệu quả của việc đầu tư vào hiện đại hóa NAS, nhưng hệ thống vẫn cần thêm nguồn lực về nhân lực, công nghệ và cơ sở vật chất.

Như vậy, nếu Quốc hội thông qua toàn bộ khoản 30 tỷ USD mới, tổng số vốn đã được cấp và đang được đề xuất cho chương trình và các hạng mục liên quan sẽ lên 42,5 tỷ USD.

30 tỷ USD cho ba nhóm hạ tầng

Theo kế hoạch được ông Duffy nêu, khoản 30 tỷ USD mới sẽ được chia thành ba nhóm, mỗi nhóm 10 tỷ USD.

Khoảng 10 tỷ USD dành cho thay thế các tháp kiểm soát không lưu đã cũ. 10 tỷ USD khác được sử dụng để nâng cấp mạng viễn thông, phần mềm và các công nghệ phục vụ kiểm soát không lưu. 10 tỷ USD còn lại dành cho cải thiện cơ sở hạ tầng sân bay.

Một phần nguồn vốn công nghệ sẽ hỗ trợ mở rộng các công cụ quản lý không lưu mới của Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA). Ngày 21/9, FAA đưa vào vận hành hệ thống SMART, nền tảng tập trung khoảng 200 nguồn dữ liệu để hỗ trợ đưa ra khuyến nghị về quản lý không phận và điều phối chuyến bay, qua đó hạn chế ùn tắc và chậm chuyến.

Đề xuất tăng đầu tư được đưa ra chỉ một ngày sau sự cố viễn thông nghiêm trọng tại vùng Đông Bắc Mỹ khiến hoạt động hàng không bị gián đoạn trên diện rộng.

Ngày 21/9, một tuyến cáp quang bị đứt tại New Jersey, kết hợp với sự cố của thiết bị chuyển mạch viễn thông dự phòng, đã ảnh hưởng đến khả năng liên lạc của FAA với một số cơ sở kiểm soát không lưu. Sự cố kéo dài khoảng 8 giờ và khiến khoảng 9.500 chuyến bay bị chậm hoặc hủy, ảnh hưởng đáng kể đến các sân bay tại New York, Philadelphia, Boston và Washington.

Sự cố một lần nữa làm nổi bật những điểm yếu của hệ thống viễn thông mà FAA đang từng bước thay thế và dự kiến hoàn tất vào tháng 9/2027.

Theo Văn phòng Trách nhiệm Giải trình Chính phủ Mỹ (GAO), đến tháng 5/2026, FAA đã thay thế 2.560 trong tổng số 5.170 đường dây đồng cũ bằng cáp quang tốc độ cao.

GAO cũng xác định hệ thống viễn thông là một trong những thành phần quan trọng nhất của mạng lưới kiểm soát không lưu quốc gia, bởi đây là hạ tầng kết nối các cơ sở kiểm soát với nhau.

Chi phí hiện đại hóa tiếp tục tăng

Quy mô đầu tư mới phản ánh việc chi phí của chương trình hiện đại hóa đang cao hơn các ước tính ban đầu.

Theo GAO, khoản ngân sách 12,5 tỷ USD được Quốc hội cấp năm 2025 chủ yếu được FAA sử dụng cho giai đoạn 1 của chương trình Brand New Air Traffic Control System (BNATCS). FAA hiện ước tính riêng phần hiện đại hóa hệ thống của giai đoạn này cần khoảng 10,6 tỷ USD, cao hơn mức 9 tỷ USD được phân bổ ban đầu cho hiện đại hóa hệ thống.

Đáng chú ý, chi phí chương trình viễn thông đã tăng lên 5,91 tỷ USD, so với mức 4,75 tỷ USD được phân bổ ban đầu.

FAA cũng cho biết giai đoạn 2 sẽ tập trung phát triển các hệ thống tự động hóa mới để theo dõi máy bay và tối ưu hóa luồng giao thông, với chi phí khoảng 10,2 tỷ USD, chưa bao gồm chi phí cơ sở vật chất.

GAO cảnh báo FAA hiện chưa xây dựng được một ước tính chi phí toàn vòng đời đầy đủ cho chương trình BNATCS. Cơ quan này cũng chưa có lịch trình tổng thể chi tiết cho toàn bộ chương trình, trong khi giai đoạn 1 dự kiến hoàn tất vào tháng 12/2028.

FAA đang phải hiện đại hóa hệ thống trong bối cảnh mạng lưới hàng không Mỹ vẫn phụ thuộc vào nhiều công nghệ cũ. GAO cho biết các hệ thống kiểm soát không lưu hiện nay có vai trò quản lý khoảng 45.000 chuyến bay mỗi ngày trong không phận Mỹ, đồng thời cảnh báo việc tiếp tục phụ thuộc vào hạ tầng lỗi thời có thể làm gia tăng rủi ro gián đoạn hoạt động.

Với mạng lưới ngày càng phức tạp và lưu lượng bay lớn, quá trình hiện đại hóa đang trở thành một trong những ưu tiên lớn của FAA trong những năm tới.

Trung Kiên