Trang trại giữa sân bay Narita và cuộc tranh chấp gần 60 năm chưa có hồi kết

Đó là dấu tích của một cuộc tranh chấp kéo dài hơn nửa thế kỷ kể từ khi Nhật Bản lên kế hoạch xây sân bay mới cho Tokyo.

Những mảnh đất khiến đường lăn phải uốn vòng

Nhìn từ trên cao, hạ tầng sân bay Narita tạo nên hình ảnh khác thường khi giữa mạng lưới đường lăn xuất hiện những khu đất nông nghiệp và công trình dân cư.

Một trong những khu đất đáng chú ý thuộc gia đình Takao Shito. Trang trại nằm sát các đường lăn, trong khi tàu bay liên tục di chuyển giữa đường băng và nhà ga.

Một số bài viết quốc tế từng mô tả đây là "đường băng uốn cong" để tránh trang trại. Tuy nhiên, cách gọi này không chính xác về mặt kỹ thuật.

Theo phân tích mới đây của Space Daily, đường băng B của Narita vẫn thẳng. Phần cong dễ nhận thấy trên ảnh vệ tinh thực tế là đường lăn phía ngoài, được bố trí vòng qua khu đất của Shito. Đây là tuyến phục vụ tàu bay di chuyển trên mặt đất giữa đường băng và các khu vực khai thác của sân bay.

Chi tiết này phù hợp với các tư liệu báo chí trước đây. Năm 2002, Washington Post từng viết việc một số nông dân tiếp tục giữ đất khiến các tuyến đường lăn phải “zigzag” quanh các trang trại, tạo nên một đặc điểm khác thường trong hoạt động khai thác sân bay.

Câu chuyện về những khu đất nằm giữa sân bay bắt đầu từ năm 1966, khi Chính phủ Nhật Bản lựa chọn khu vực Sanrizuka, tỉnh Chiba, để xây dựng sân bay quốc tế mới phục vụ Tokyo.

Kế hoạch ban đầu hướng tới một sân bay gồm 3 đường băng, nhưng quá trình thu hồi đất vấp phải sự phản đối mạnh mẽ của nông dân địa phương. Nhiều gia đình đã canh tác tại khu vực này trước khi dự án được triển khai và từ chối chuyển nhượng đất theo yêu cầu của chính quyền.

Phong trào phản đối sau đó thu hút thêm các nhóm sinh viên và những người ủng hộ. Xung đột kéo dài nhiều năm, trở thành một trong những tranh chấp đất đai dai dẳng liên quan đến một dự án hạ tầng lớn tại Nhật Bản.

Narita mở cửa ngày 20/5/1978 với một đường băng, thay vì 3 đường băng như quy hoạch ban đầu. Space Daily dẫn lại lịch sử dự án cho biết những khó khăn trong quá trình thu hồi đất là một trong các nguyên nhân khiến sân bay không thể hoàn thành theo quy hoạch ban đầu.

Một đường băng từng thiếu 320 m

Hệ quả của tranh chấp đất không chỉ thể hiện ở những tuyến đường lăn phải vòng tránh.

Khi đường băng B của sân bay Narita được đưa vào khai thác năm 2002, tuyến này chỉ dài 2.180 m, thiếu 320 m so với chiều dài 2.500 m theo quy hoạch. Theo Space Daily, việc thiếu đất khiến đường băng thứ hai phải đưa vào khai thác trong tình trạng rút ngắn.

Washington Post khi đó cũng ghi nhận đường băng mới bị rút ngắn do một số khu đất vẫn thuộc quyền sở hữu của những nông dân không chấp nhận chuyển nhượng. Điều này hạn chế khả năng khai thác các tàu bay thân rộng và các chuyến bay đường dài trên đường băng mới.

Đến năm 2009, Narita hoàn thành kéo dài đường băng B lên 2.500 m, giải quyết phần thiếu 320 m sau khoảng 7 năm kể từ khi tuyến này bắt đầu khai thác.

Tuy nhiên, việc hoàn thiện đường băng không đồng nghĩa toàn bộ những khu đất còn lại đều biến mất.

Một số khu đất vẫn nằm trong hoặc sát hệ thống hạ tầng sân bay. Chính vì vậy, hình ảnh những thửa ruộng nằm giữa mạng lưới đường lăn vẫn còn xuất hiện tại Narita.

Takao Shito là một trong những nhân vật được nhắc đến nhiều nhất trong câu chuyện này.

Trong phóng sự của AFP năm 2018, ông Shito khi đó 68 tuổi và vẫn trồng rau trên khu đất của gia đình. Ông cho biết khu đất đã được 3 thế hệ trong gia đình canh tác trong gần một thế kỷ. Một phần lớn khu đất chỉ có thể tiếp cận thông qua những đường hầm nằm dưới khu vực sân bay.

AFP mô tả trang trại gần như bị sân bay bao quanh. Những chiếc máy bay hoạt động ngay bên cạnh các luống rau, trong khi các khu đất nông nghiệp của Shito và một số hộ khác trở thành những “đảo” đất nằm trong mạng lưới đường lăn.

Narita đang mở rộng để bước vào 'lần mở cửa thứ hai'

Hơn 48 năm sau khi mở cửa, Narita đã trở thành một trong những đầu mối hàng không quốc tế quan trọng của Nhật Bản.

Theo số liệu mới nhất do Narita International Airport Corporation (NAA) công bố, tính đến hết tháng 7/2026, sân bay ghi nhận 144.367 lượt cất, hạ cánh, trong đó có 116.350 lượt chuyến bay quốc tế.

Trong 7 tháng đầu năm, Narita phục vụ 24,695 triệu lượt hành khách. Trong đó, khách quốc tế đạt 20,594 triệu lượt và khách nội địa khoảng 4,101 triệu lượt.

Riêng hành khách quốc tế không phải người Nhật đạt 14,346 triệu lượt, tăng khoảng 2% so với cùng kỳ năm trước.

Narita cũng giữ vai trò quan trọng trong vận tải hàng hóa. Từ tháng 1 đến hết tháng 7/2026, lượng hàng hóa quốc tế qua sân bay đạt khoảng 1,221 triệu tấn, tăng khoảng 6% so với cùng kỳ năm trước.

Đầu tháng 9/2026, Chủ tịch NAA Naoki Fujii thông tin, dự án tăng cường chức năng Narita đang được thúc đẩy với việc kéo dài đường băng B từ 2.500 m lên 3.500 m và xây dựng đường băng C mới dài 3.500 m.

Tại cuộc họp hồi tháng 7 giữa Chính phủ Nhật Bản, tỉnh Chiba, 9 địa phương quanh sân bay và NAA, các bên thống nhất hướng tới đưa đường băng B vào khai thác trong năm tài chính 2029.

Với đường băng C, NAA tiếp tục thu hồi đất trên cơ sở tự nguyện. Tuy nhiên, các bên cũng xác nhận việc sử dụng cơ chế thu hồi đất theo luật là điều khó tránh khỏi, song song với quá trình thu hồi đất tự nguyện.

Quy hoạch mở rộng không chỉ tập trung vào đường băng. Theo NAA, Chính phủ Nhật Bản đã đưa ra định hướng tương lai đối với nhà ga hành khách, khu hàng hóa mới và hệ thống đường sắt kết nối sân bay. Khu hàng hóa mới được định hướng đưa vào khai thác vào đầu những năm 2030, trong khi các hạng mục khác được triển khai trong thập niên 2030.

NAA gọi kế hoạch này là “dự án mở cửa lần thứ hai của sân bay Narita”, với mục tiêu tăng năng lực khai thác để đáp ứng nhu cầu hàng không trong tương lai.

Chủ tịch NAA Naoki Fujii cho biết thêm, Narita hiện đảm nhận khoảng 30% lượng hành khách quốc tế của Nhật Bản và khoảng 70% giá trị xuất nhập khẩu hàng hóa bằng đường hàng không.

“

Trong bối cảnh dư địa mở rộng công suất của sân bay Haneda ngày càng hạn chế, việc sớm hiện thực hóa dự án 'mở cửa Narita lần hai' là cần thiết để đáp ứng nhu cầu hàng không và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế Nhật Bản.

Ông Naoki Fujii, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành NAA

Theo thời gian, những khu đất nông nghiệp còn tồn tại giữa sân bay vẫn là một phần đặc biệt trong lịch sử Narita. Năm 2018, AFP ghi nhận Shito vẫn tiếp tục canh tác và cho biết ông không muốn rời khỏi khu đất của gia đình.

Đến tháng 9/2026, Space Daily tiếp tục ghi nhận đường lăn của Narita vẫn uốn vòng qua khu đất này. Hình ảnh đó trở thành một trong những dấu tích rõ nét nhất của cuộc tranh chấp đất đai đã kéo dài nhiều thập niên, kể từ quá trình hình thành sân bay.

Hương Ly