SpaceX nâng tổng giá trị hợp đồng với NASA lên 5,92 tỷ USD
NASA đã trao SpaceX hợp đồng 946 triệu USD cho ba sứ mệnh đưa phi hành gia lên ISS, kéo dài hoạt động vận chuyển phi hành đoàn của công ty đến năm 2030.
Khoản bổ sung này nâng tổng số sứ mệnh đưa người lên ISS mà SpaceX được NASA giao theo hợp đồng lên 17 nhiệm vụ, đồng thời đưa tổng giá trị hợp đồng lên 5,92 tỷ USD.
Theo NASA, hợp đồng bao gồm toàn bộ quá trình thực hiện nhiệm vụ, từ chuẩn bị phi hành gia và tàu vũ trụ trên mặt đất, phóng, vận hành trong không gian đến đưa phi hành đoàn trở về Trái đất và thu hồi tàu.
SpaceX cũng đảm nhiệm việc vận chuyển hàng hóa, vật tư và duy trì tàu vũ trụ tại ISS như một phương tiện thoát hiểm khẩn cấp khi cần thiết.
SpaceX trở thành trụ cột vận chuyển phi hành gia
Việc tiếp tục giao nhiệm vụ cho SpaceX cho thấy NASA đang phụ thuộc đáng kể vào hệ thống Crew Dragon và Falcon 9 để duy trì hoạt động luân chuyển phi hành gia trên ISS.
NASA đã phê duyệt hệ thống vận chuyển phi hành đoàn của SpaceX cho các chuyến bay hoạt động vào tháng 11/2020, chỉ sau 4 tháng khi SpaceX lần đầu đưa phi hành gia lên ISS trong sứ mệnh Demo-2.
Kể từ đó, Crew Dragon trở thành phương tiện chủ lực của NASA cho các chuyến bay luân chuyển phi hành đoàn. Tàu có khả năng đưa tối đa bốn phi hành gia cùng vật tư cần thiết lên ISS bằng tên lửa Falcon 9.
Theo kế hoạch hiện tại, SpaceX đang thực hiện sứ mệnh Crew-12 và chuẩn bị cho Crew-13, dự kiến phóng vào đầu tháng 10. Hợp đồng mới sẽ giúp công ty tiếp tục đảm nhiệm các sứ mệnh tiếp theo, hướng tới tổng cộng 17 chuyến bay theo chương trình này.
Boeing có thể là đối tác thứ hai
Việc NASA tiếp tục mở rộng hợp đồng với SpaceX bắt nguồn từ chiến lược của cơ quan này nhằm duy trì hai hệ thống vận chuyển phi hành đoàn độc lập.
Năm 2014, NASA lựa chọn SpaceX và Boeing để phát triển tàu vũ trụ có khả năng đưa phi hành gia Mỹ lên ISS. Mục tiêu là xây dựng năng lực vận chuyển phi hành đoàn thương mại của Mỹ sau khi chương trình tàu con thoi kết thúc năm 2011, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào tàu Soyuz của Nga.
NASA muốn có hai nhà cung cấp để bảo đảm nếu một công ty gặp tai nạn hoặc sự cố kỹ thuật, hoạt động đưa phi hành gia Mỹ đến và rời ISS vẫn có thể được duy trì.
Tuy nhiên, trong khi SpaceX nhanh chóng đưa Crew Dragon vào khai thác, Boeing gặp nhiều khó khăn với chương trình Starliner.
Starliner thực hiện chuyến bay thử nghiệm có người lái đầu tiên lên ISS vào tháng 6/2024. Tàu gặp các vấn đề liên quan đến hệ thống đẩy và một số trục trặc kỹ thuật khác trong quá trình bay.
NASA sau đó quyết định đưa Starliner trở về Trái đất mà không có phi hành gia trên tàu. Hai thành viên phi hành đoàn Butch Wilmore và Suni Williams phải ở lại ISS lâu hơn đáng kể so với kế hoạch ban đầu trước khi trở về Trái đất trên tàu Crew Dragon vào tháng 3/2025.
Nhiệm vụ dự kiến kéo dài khoảng 10 ngày cuối cùng kéo dài hơn chín tháng.
Đến nay, NASA vẫn chưa cấp chứng nhận để Starliner thực hiện các chuyến bay vận hành thường xuyên và thời điểm tàu trở lại ISS vẫn chưa được xác định rõ. Dù vậy, Boeing vẫn nằm trong kế hoạch vận chuyển phi hành đoàn thương mại của NASA.
NASA vẫn cần tàu chở người sau thời kỳ ISS
Việc SpaceX được kéo dài hợp đồng đến năm 2030 cũng diễn ra trong bối cảnh tương lai của ISS đang được định hình lại.
NASA và các đối tác quốc tế hiện lên kế hoạch cho ISS ngừng hoạt động vào khoảng cuối năm 2030 hoặc đầu năm 2031, dù Quốc hội Mỹ đã có động thái thúc đẩy kéo dài thời gian vận hành đến năm 2032.
Ngay cả khi ISS kết thúc hoạt động, NASA dự kiến vẫn cần các phương tiện có người lái để đưa phi hành gia lên quỹ đạo Trái đất tầm thấp. Cơ quan này đang thúc đẩy sự phát triển của các trạm vũ trụ thương mại, có thể trở thành điểm đến mới cho các phi hành gia NASA cũng như khách hàng tư nhân.
Điều đó đồng nghĩa nhu cầu đối với các hệ thống vận chuyển phi hành đoàn sẽ không nhất thiết kết thúc cùng ISS.
Trong khi đó, dù đang giữ vai trò chủ lực trong chương trình vận chuyển phi hành gia của NASA, Crew Dragon có thể không phải phương tiện lâu dài của SpaceX.
Theo kế hoạch được truyền thông Mỹ đưa tin, SpaceX có thể cho Crew Dragon nghỉ hưu vào khoảng năm 2030 và từng bước chuyển các nhiệm vụ vận chuyển người cùng nhiều hoạt động bay vũ trụ khác sang Starship.
Nếu kế hoạch này được thực hiện, hợp đồng mới trị giá 946 triệu USD sẽ giúp SpaceX tiếp tục duy trì năng lực vận chuyển phi hành đoàn trong giai đoạn chuyển tiếp, đồng thời bảo đảm NASA có phương tiện đưa người lên ISS cho đến khi trạm này kết thúc hoạt động.
Với hợp đồng mới, SpaceX tiếp tục giữ vị trí trung tâm trong hệ thống vận chuyển phi hành gia của NASA, trong khi cơ quan này vẫn tìm cách đưa Boeing trở thành đối tác thứ hai và chuẩn bị cho thời kỳ các trạm vũ trụ thương mại sau ISS.