Air China muốn tăng chuyến đến Mỹ, hàng không Mỹ phản đối

Tuy nhiên, đề xuất này lập tức vấp phải phản ứng từ các hãng hàng không lớn của Mỹ do tranh cãi về lợi thế khai thác qua không phận Nga.

Tranh cãi xoay quanh không phận Nga

Hiệp hội các hãng hàng không Mỹ (Airlines for America - A4A), cùng American Airlines, Delta Air Lines và United Airlines, đã đệ trình ý kiến phản đối lên Bộ Giao thông Vận tải Mỹ (USDOT). Nhóm này cho rằng việc cho phép Air China bổ sung chuyến bay trong điều kiện hiện nay sẽ làm gia tăng sự mất cân bằng cạnh tranh giữa các hãng hàng không hai nước.

Air China đề nghị bổ sung hai chuyến bay trong tuần này và tuần tới. Theo các hãng hàng không Mỹ, việc đưa những chuyến bay này vào lịch khai thác thường lệ có thể tạo tiền lệ để các hãng hàng không Trung Quốc tiếp tục đề nghị tăng thêm tần suất trong thời gian tới.

Vì vậy, phía Mỹ cho rằng các chuyến bay này nên được xem xét dưới hình thức chuyến bay thuê bao thay vì chuyến bay thường lệ.

Trọng tâm phản đối của các hãng hàng không Mỹ là lợi thế mà các hãng Trung Quốc có được khi tiếp tục sử dụng không phận Nga trên các đường bay giữa hai nước.

Kể từ khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự tại Ukraine năm 2022, các hãng hàng không Mỹ và nhiều hãng hàng không nước ngoài không còn được khai thác qua không phận Nga. Điều này buộc các chuyến bay từ bờ Đông nước Mỹ đến Trung Quốc phải sử dụng những đường bay vòng xa hơn, kéo dài thời gian bay và làm tăng mức tiêu thụ nhiên liệu.

Trong khi đó, các hãng hàng không Trung Quốc vẫn có thể bay qua không phận Nga trên một số tuyến đến Mỹ. Theo A4A và các hãng thành viên, lợi thế này giúp các hãng Trung Quốc sử dụng những đường bay ngắn hơn, giảm thời gian bay và chi phí nhiên liệu, từ đó tạo ra chênh lệch về chi phí khai thác.

Các hãng hàng không Mỹ vì thế nhiều lần kêu gọi USDOT hạn chế phê duyệt thêm chuyến bay từ Trung Quốc cho đến khi vấn đề chênh lệch về quyền tiếp cận không phận được giải quyết hoặc có biện pháp bù đắp.

Tranh cãi hiện nay không phải vấn đề mới. Tháng 10/2025, USDOT từng đề xuất cấm các hãng hàng không Trung Quốc bay qua không phận Nga trên các tuyến đến và đi từ Mỹ.

Washington khi đó lập luận rằng việc sử dụng đường bay qua Nga giúp các hãng Trung Quốc rút ngắn thời gian bay, trong khi các hãng Mỹ phải khai thác những tuyến dài hơn. Điều này có thể tạo ra bất lợi về chi phí và khả năng cạnh tranh cho các hãng Mỹ.

Tuy nhiên, đề xuất đã gặp phản đối từ một số cơ quan khác của Mỹ và cuối cùng được gác lại trước thềm các cuộc đàm phán thương mại với Trung Quốc.

Hiện USDOT chưa đưa ra quyết định đối với đề nghị mới của Air China. Bộ này cũng chưa bình luận ngay về ý kiến phản đối của các hãng hàng không Mỹ.

Hàng không Mỹ - Trung phục hồi chậm

Đề xuất của Air China diễn ra trong bối cảnh thị trường hàng không giữa Mỹ và Trung Quốc vẫn chưa trở lại quy mô trước đại dịch.

Căng thẳng ngoại giao, các hạn chế đi lại và sự suy giảm mạnh của hoạt động công tác quốc tế trong những năm đầu thập niên 2020 đã khiến số chuyến bay giữa hai nước giảm sâu.

Hai chính phủ từng bước cho phép các hãng hàng không tăng thêm chuyến bay trong những năm gần đây, nhưng quá trình phục hồi diễn ra tương đối chậm. Các hãng Mỹ vẫn thận trọng trong việc khôi phục công suất, trong đó có những lo ngại về nhu cầu công tác và chi phí khai thác các đường bay phải tránh không phận Nga.

Ở chiều ngược lại, các hãng hàng không Trung Quốc tích cực tìm kiếm cơ hội tăng tần suất, qua đó mở rộng sự hiện diện trên thị trường Mỹ.

Air China, China Eastern và China Southern đều đang theo đuổi việc mở rộng hoạt động quốc tế sau đại dịch. Những đề xuất này thường nhận được sự giám sát chặt chẽ từ các hiệp hội ngành hàng không và nghiệp đoàn tại Mỹ do lo ngại về cạnh tranh và việc làm.

Bài toán cạnh tranh và nguyên tắc có đi có lại

A4A và ba hãng hàng không lớn của Mỹ nhấn mạnh rằng họ không phản đối việc duy trì quan hệ hàng không giữa hai nước về nguyên tắc. Vấn đề nằm ở điều kiện cạnh tranh mà các hãng phải đối mặt.

Theo lập luận của phía Mỹ, việc cho phép các hãng hàng không Trung Quốc tăng chuyến trong khi các hãng Mỹ vẫn phải tránh không phận Nga có thể khiến sự chênh lệch về chi phí ngày càng lớn.

Delta, United và American hiện vẫn khai thác các chuyến bay hạn chế giữa Mỹ và Trung Quốc đại lục, thấp hơn đáng kể so với trước năm 2020. Các hãng này cho rằng trong điều kiện hiện tại, những đường bay đến Trung Quốc tiếp tục phải đối mặt với nhiều thách thức về kinh tế và vận hành.

USDOT có thẩm quyền phê duyệt hoặc từ chối các đơn xin khai thác của hãng hàng không nước ngoài tại Mỹ. Khi xem xét, cơ quan này có thể cân nhắc các thỏa thuận hàng không song phương, nguyên tắc có đi có lại, điều kiện cạnh tranh và lợi ích công cộng.

Thỏa thuận hàng không Mỹ - Trung cũng quy định giới hạn về số chuyến bay, tuyến bay và sân bay mà các hãng hàng không hai nước được phép khai thác. Việc mở rộng vượt mức hiện hành có thể cần sự phối hợp giữa chính phủ hai nước và phê duyệt của cơ quan quản lý hàng không liên quan.

Hàng không trở thành một phần của tranh chấp Mỹ - Trung

Vấn đề Air China xin tăng chuyến diễn ra trong bối cảnh quan hệ Washington - Bắc Kinh vẫn chịu tác động bởi các tranh chấp về thương mại, công nghệ và an ninh.

Hàng không vì thế trở thành một lĩnh vực mà các vấn đề thương mại, địa chính trị và cạnh tranh doanh nghiệp đan xen. Đối với Mỹ, việc các hãng Trung Quốc tiếp tục sử dụng không phận Nga là một vấn đề cạnh tranh; trong khi với các hãng hàng không Trung Quốc, đây là điều kiện khai thác mà họ vẫn được phép sử dụng theo quy định hiện hành.

Các nghiệp đoàn phi công tại Mỹ cũng từng phản đối những đề xuất tương tự, với lập luận rằng việc tăng chuyến từ Trung Quốc có thể gây sức ép lên việc làm và hoạt động của các hãng hàng không Mỹ.

USDOT sẽ xem xét đề nghị của Air China cùng các ý kiến phản đối từ A4A, American Airlines, Delta và United. Hiện cơ quan này chưa công bố thời điểm cụ thể đưa ra quyết định.

Kết quả có thể tác động đến quy mô và cơ cấu các chuyến bay giữa Mỹ và Trung Quốc, đồng thời trở thành một phép thử đối với cách Washington cân bằng giữa việc khôi phục kết nối hàng không song phương và những bất đồng liên quan đến quyền tiếp cận không phận Nga.

Đối với Air China và các hãng hàng không Trung Quốc, việc được tăng chuyến sẽ tạo thêm dư địa mở rộng hoạt động tại thị trường Mỹ. Trong khi đó, các hãng Mỹ tiếp tục yêu cầu giải quyết vấn đề chênh lệch về đường bay trước khi cho phép đối thủ Trung Quốc mở rộng thêm công suất.

Trung Kiên