Aeroflot hủy đơn hàng lớn với Boeing, ‘đặt cược’ vào máy bay nội địa Nga
Từ một hãng hàng không từng sở hữu đội bay chủ yếu gồm máy bay Boeing và Airbus, Aeroflot đang chuyển hướng sang tăng mạnh tỷ lệ máy bay do Nga sản xuất.
Ít ai có thể dự đoán rằng đơn hàng 22 máy bay Boeing 787 mà Aeroflot từng đặt mua sẽ cuối cùng bị hủy bỏ, mở ra một bước ngoặt trong chiến lược đội bay của hãng cũng như mối quan hệ với các nhà sản xuất phương Tây.
Từ tham vọng Boeing 787 đến hủy đơn hàng
Aeroflot từng là một trong những hãng hàng không quốc tế lớn của Nga, khai thác nhiều đường bay tới Mỹ và châu Âu. Trong giai đoạn mở rộng đội bay, hãng đặt mua Boeing 787 nhằm hiện đại hóa năng lực khai thác đường dài và thay thế những máy bay thân rộng cũ hơn.
Năm 2007, Aeroflot đặt 22 chiếc Boeing 787, gồm 18 chiếc Boeing 787-8 và 4 chiếc Boeing 787-9, kèm điều khoản được phép hủy đơn hàng. Thời điểm đó, đội bay thân rộng của hãng còn có Boeing 767-300ER và Ilyushin Il-96, với nhiều máy bay đã được khai thác trong thời gian dài.
Các máy bay Boeing 787 dự kiến bắt đầu được bàn giao từ năm 2017, giúp Aeroflot từng bước thay thế đội bay cũ bằng dòng máy bay thế hệ mới, tiết kiệm nhiên liệu hơn.
Tuy nhiên, đến năm 2015, sau nhiều năm chờ đợi, Aeroflot thực hiện quyền hủy đơn hàng. Hãng sau đó tiếp tục đàm phán với Boeing về các điều khoản mới đối với hợp đồng có giá trị hơn 5,5 tỷ USD. Hai bên cuối cùng không đạt được thỏa thuận và đơn hàng chính thức bị chấm dứt vào năm 2019.
Việc hủy đơn hàng diễn ra trước khi xung đột Nga-Ukraine bùng phát và trước khi các lệnh trừng phạt phương Tây làm thay đổi hoàn toàn môi trường hoạt động của ngành hàng không Nga.
Airbus trở thành lựa chọn thay thế
Trong quá trình hiện đại hóa đội bay, Aeroflot đồng thời đặt mua máy bay Airbus A350. Ban đầu, hãng dự kiến nhận 22 chiếc Airbus A350, nhưng sau đó giảm số lượng xuống còn 14 chiếc.
Trong thời gian chờ các máy bay thế hệ mới, Aeroflot sử dụng Airbus A330-200 thuê ngoài để thay thế dần Boeing 767. Việc Airbus A330 được đưa vào khai thác từ năm 2008 giúp hãng duy trì năng lực bay đường dài trong khi chờ đội bay mới.
Sau khi từ bỏ Boeing 787, Aeroflot tiếp tục sử dụng các dòng Airbus A350-900 và Airbus A330-300 cho mạng bay đường dài. Điều này cũng khiến đội bay thân rộng của hãng ngày càng phụ thuộc vào máy bay Airbus thay vì Boeing.
Xung đột Nga-Ukraine làm thay đổi hoàn toàn bài toán đội bay
Đến đầu những năm 2020, Aeroflot vẫn khai thác đội bay gần như hoàn toàn bằng máy bay phương Tây, chủ yếu là Boeing và Airbus.
Tuy nhiên, xung đột Nga-Ukraine năm 2022 đã tạo ra những thay đổi lớn. Các hãng hàng không Nga bị hạn chế tiếp cận không phận Mỹ và nhiều nước châu Âu, khiến một loạt đường bay quốc tế quan trọng bị gián đoạn.
Khó khăn không chỉ nằm ở mạng bay. Các biện pháp trừng phạt cũng khiến việc tiếp cận máy bay, động cơ, phụ tùng và dịch vụ bảo dưỡng của phương Tây trở nên phức tạp hơn.
Aeroflot phải tìm kiếm các giải pháp thay thế để duy trì đội bay. Một số máy bay được đưa tới Iran để bảo dưỡng, trong khi những đường bay quốc tế còn lại phải điều chỉnh để tránh các vùng không phận bị hạn chế. Những thay đổi này làm tăng thời gian bay và chi phí khai thác.
Aeroflot chuyển hướng sang máy bay Nga
Trước những thay đổi của môi trường hoạt động, Aeroflot đang hướng tới việc tăng đáng kể tỷ lệ máy bay do Nga sản xuất.
CEO Aeroflot, Sergey Aleksandrovsky cho biết hãng đặt mục tiêu nâng tỷ lệ máy bay sản xuất trong nước từ khoảng 20% hiện nay lên 50% vào năm 2033.
Để thực hiện mục tiêu này, Aeroflot dự kiến mở rộng sử dụng các dòng máy bay Nga như Yakovlev SJ-100, phục vụ các đường bay khu vực, cùng Irkut MS-21-300 và Tupolev Tu-214 cho các tuyến bay ngắn và trung bình.
Kế hoạch được đặt trong bối cảnh Nga muốn phát triển một chuỗi cung ứng hàng không nội địa ít phụ thuộc hơn vào công nghệ và linh kiện phương Tây. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, ngành hàng không Nga vẫn phải giải quyết những thách thức về năng lực sản xuất, công nghệ, động cơ, phụ tùng và nguồn vốn đầu tư.
Từ Boeing 787 đến “hệ sinh thái” hàng không nội địa
Đơn hàng Boeing 787 của Aeroflot bị hủy từ năm 2019, nhiều năm trước khi các lệnh trừng phạt hiện nay xuất hiện. Vì vậy, quyết định đó ban đầu không xuất phát từ chiến lược loại bỏ máy bay phương Tây.
Tuy nhiên, những biến động địa chính trị sau đó đã khiến Aeroflot phải định hình lại tương lai đội bay theo hướng khác hoàn toàn.
Hãng hiện chuyển trọng tâm sang tăng tỷ lệ máy bay nội địa, đồng thời tìm cách xây dựng năng lực vận hành ít phụ thuộc hơn vào chuỗi cung ứng phương Tây.
Đối với Aeroflot, câu chuyện Boeing 787 vì thế không chỉ là một đơn hàng bị hủy. Nó phản ánh quá trình chuyển đổi của một hãng hàng không từng hội nhập sâu với ngành hàng không toàn cầu sang mô hình đội bay ngày càng dựa nhiều hơn vào năng lực sản xuất trong nước.