TP.HCM sẽ tính lại vùng cấm bay để phát triển kinh tế tầm thấp

Ngày 18/9, phát biểu tại hội thảo Smart Mobility 2026 với chủ đề "Mở rộng không gian kinh tế - từ công nghệ thử nghiệm đến ứng dụng thực tiễn", diễn ra trong khuôn khổ Tech4Life năm 2026, ông Phạm Huỳnh Quang Hiếu, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM cho rằng, công nghệ UAV (thiết bị bay không người lái) tại Việt Nam đã bước qua giai đoạn "có làm được hay không".

Vấn đề hiện nay là tháo gỡ các điểm nghẽn về pháp lý, quản lý không gian bay, nhân lực và mô hình khai thác để đưa UAV vào hoạt động thường xuyên, an toàn và có hiệu quả kinh tế.

Mở 'đường trời' cho UAV

Theo ông Phạm Huỳnh Quang Hiếu, đây là thời điểm phù hợp để chuyển trọng tâm từ nghiên cứu, thử nghiệm UAV sang ứng dụng thực tế, đưa công nghệ vào hoạt động thường xuyên, an toàn và có hiệu quả kinh tế.

Đặc biệt, ông Hiếu cho biết TP.HCM đang tập trung thúc đẩy các ứng dụng UAV. Thành phố từng phối hợp với Saolatek thử nghiệm giao hàng tại Khu công nghệ cao TP.HCM. "Chúng tôi cũng đã phối hợp với CT Group trong việc giao hàng từ Cần Giờ qua Vũng Tàu và ngược lại, với tuyến đường là 12 km và thời gian bay là 15 phút", ông Hiếu cho biết thêm.

Không chỉ thử nghiệm, TP.HCM còn đang chuẩn bị đưa UAV vào phục vụ quản lý đô thị tại cơ sở. Theo ông Hiếu, hiện khoảng 10 xã, phường đã được phê duyệt nhiệm vụ và dự kiến kinh phí, đang chờ UBND TP.HCM phân bổ kinh phí để triển khai.

Các UAV có thể được sử dụng cho những nhiệm vụ như giám sát, quản lý đô thị. Chẳng hạn, chính quyền cơ sở có thể sử dụng UAV để kiểm tra tình trạng xây dựng, định kỳ bay qua một khu vực và đối chiếu dữ liệu để phát hiện công trình không phép.

Từ những ứng dụng này, lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM cho rằng thành phố cần nhìn UAV như một phương thức mở rộng không gian kinh tế thay vì chỉ xem đây là một thiết bị công nghệ.

Theo ông Hiếu, tốc độ phát triển đô thị đang khiến việc mở rộng hạ tầng giao thông mặt đất ngày càng tốn kém. Để mở rộng một tuyến đường phải giải phóng mặt bằng, đền bù và mất nhiều thời gian, trong khi không gian trên cao vẫn còn dư địa.

“Vùng trời còn rất bao la nhưng chúng ta chưa khai thác được. Đây chính là không gian cho kinh tế tầm thấp, đặc biệt là UAV. Đây cũng là ‘con đường’ mà chúng ta không phải tốn tiền để mở rộng. Vấn đề hiện nay là làm ra được thiết bị có thể bay”, ông Hiếu nói.

Theo ông, nếu UAV có thể bay theo các tuyến được kiểm soát, không gian tầm thấp sẽ trở thành một dạng hạ tầng giao thông mới, đặc biệt phù hợp với vận chuyển hàng hóa, logistics và về lâu dài có thể mở rộng sang vận chuyển người.

“TP.HCM muốn sử dụng UAV để vận chuyển hàng hóa trong đô thị, và xa hơn nữa là vận chuyển người. Nhu cầu ứng dụng UAV trong logistics và các hoạt động của thành phố là rất cấp thiết”, ông Hiếu nhấn mạnh.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, theo ông, các rào cản hiện nay không còn chủ yếu nằm ở khả năng chế tạo UAV.

Pháp lý, hệ thống quản lý UAV còn vướng

Ông Hiếu chỉ ra, điểm nghẽn đầu tiên là quy định pháp lý liên quan đến đăng ký UAV, cấp phép bay và điều kiện thử nghiệm vẫn còn thiếu, chưa đồng bộ.

Theo ông, một UAV muốn hoạt động trước hết phải được đăng ký. Hiện thủ tục hành chính liên quan đến đăng ký đã được quy định, nhưng hệ thống đăng ký trực tuyến vẫn chưa hoàn thiện.

Sau khi đăng ký phương tiện, doanh nghiệp tiếp tục phải thực hiện các thủ tục liên quan đến hoạt động bay. Trong đó có vấn đề quản lý không gian bay và khai báo chuyến bay.

TP.HCM đã phối hợp với Bộ Tư lệnh triển khai thử nghiệm hệ thống UTM (hệ thống quản lý giao thông cho tàu bay không người lái - PV). Hệ thống được thiết kế để người khai thác khai báo các thông tin về UAV, hành trình, độ cao, hàng hóa, biển số và người điều khiển trước khi thực hiện chuyến bay.

Tuy nhiên, theo ông Hiếu, hệ thống này hiện vẫn chưa được đưa vào khai thác rộng rãi. Bộ Tư lệnh đang xin ý kiến Quân khu 7 và Bộ Quốc phòng để triển khai.

Một vấn đề khác nằm trong Nghị định 288/2025 là điều kiện đối với doanh nghiệp sản xuất UAV. Doanh nghiệp muốn đủ điều kiện sản xuất cần có UAV bay thử, nhưng để bay thử lại phải đáp ứng những điều kiện nhất định. Điều này tạo ra vòng luẩn quẩn khiến quá trình phát triển sản phẩm gặp khó. “Chúng tôi đã kiến nghị Bộ Quốc phòng tham mưu Thủ tướng điều chỉnh Nghị định 288 theo hướng tháo gỡ những vướng mắc này”, ông Hiếu nói.

Tính lại vùng cấm bay

Một vấn đề khác được ông Hiếu đề cập là không gian bay. Vụ việc diều xâm nhập khu vực gần sân bay Tân Sơn Nhất mới đây cho thấy yêu cầu quản lý không gian tầm thấp ngày càng cấp thiết.

Sở Khoa học và Công nghệ cũng đã báo cáo các điểm nghẽn đối với hoạt động UAV, trong đó có chế tài xử phạt. Theo ông Hiếu, mức phạt hiện nay còn thấp, chưa đủ sức răn đe đối với những hành vi vi phạm không gian bay.

Bên cạnh đó, sở cũng đang phối hợp với Sở Quy hoạch - Kiến trúc để rà soát, định hình lại vùng cấm bay và hạn chế bay nhằm tạo dư địa cho các hoạt động UAV dân sự.

Ông Hiếu cho biết thành phố cũng đang hoàn thiện Kế hoạch phát triển kinh tế tầm thấp. Đây được xem là một trong những cơ sở để TP.HCM tổ chức lại không gian tầm thấp, từng bước mở rộng các ứng dụng UAV.

Theo ông, quan điểm của TP.HCM là không chờ tất cả quy định hoàn thiện mới bắt đầu thử nghiệm. Tuy nhiên, các hoạt động thử nghiệm vẫn phải được thực hiện trong phạm vi kiểm soát, bảo đảm an toàn cho người dân và hoạt động chung của đô thị.

Theo ông Hiếu, khi hành lang pháp lý, hệ thống quản lý không gian bay, mô hình dịch vụ và bài toán kinh tế từng bước được giải quyết, UAV có thể mở ra một "không gian giao thông" mới cho TP.HCM và xa hơn là kết nối các địa phương. “Hy vọng về lâu dài, sẽ có thêm nhiều UAV được đưa vào khai thác tại Tây Ninh hay các địa phương trên cả nước, thậm chí có thể mở rộng thị trường sang các nước lân cận như Lào, Campuchia”, ông Hiếu kỳ vọng.

Hương Ly