Southwest Airlines từng suýt ‘quay lưng’ với Boeing

Quyết định này không chỉ xuất phát từ mối quan hệ lâu năm mà còn liên quan trực tiếp đến mô hình khai thác, chi phí vận hành và lợi thế quy mô của hãng.

Hơn nửa thế kỷ gắn với Boeing 737

Southwest Airlines - hãng hàng không giá rẻ lớn nhất nước Mỹ - thực hiện chuyến bay đầu tiên năm 1971 bằng Boeing 737-200 và kể từ đó chỉ khai thác các biến thể của dòng máy bay 737. Chiến lược này trở thành một trong những nền tảng giúp hãng xây dựng mô hình kinh doanh khác biệt và duy trì hiệu quả khai thác.

Southwest chủ yếu vận hành mạng bay thẳng từ điểm này đến điểm khác. Với mô hình này, máy bay thân hẹp có kích thước vừa phải như Boeing 737 cho phép hãng khai thác tại nhiều sân bay, đồng thời duy trì tần suất bay cao.

Đến năm 2026, Southwest có hơn 800 máy bay 737 trong đội bay, gồm gần 300 chiếc 737-700, gần 200 chiếc 737-800 và hơn 300 chiếc 737 MAX 8. Hãng cũng còn hàng trăm máy bay thuộc dòng 737 trong danh sách chờ giao.

Việc duy trì một dòng máy bay duy nhất mang lại cho Southwest nhiều lợi thế. Phi công chỉ cần được đào tạo và chứng nhận cho một dòng máy bay, phi hành đoàn cũng có thể bố trí linh hoạt hơn. Đặc biệt, hệ thống bảo dưỡng, phụ tùng, thiết bị và nhân lực kỹ thuật được chuẩn hóa, giúp giảm tối đa chi phí vận hành.

Tuy nhiên, chính sự phụ thuộc gần như tuyệt đối vào Boeing lại trở thành rủi ro lớn khi Boeing 737 MAX rơi vào khủng hoảng.

Southwest Airlines từng cân nhắc chuyển sang Airbus

Hai vụ tai nạn của Lion Air năm 2018 và Ethiopian Airlines năm 2019 khiến Boeing 737 MAX bị đình chỉ khai thác trên toàn cầu. Southwest khi đó đang trong quá trình mở rộng đội bay bằng Boeing 737 MAX, trong đó có kế hoạch sử dụng máy bay cho các đường bay dài giữa lục địa Mỹ và Hawaii.

Hãng từng đặt mua 150 máy bay Boeing 737 từ năm 2011 và dự kiến tiếp nhận hơn 100 chiếc vào năm 2019. Việc MAX bị cấm bay khiến hơn 30 máy bay của Southwest phải nằm đất, làm giảm đáng kể năng lực vận chuyển.

Đại dịch COVID-19 sau đó tiếp tục khiến ngành hàng không rơi vào khủng hoảng.

Hậu đại dịch, trong khi Southwest còn đang chờ Boeing xử lý những vấn đề liên quan đến MAX và các đơn hàng tồn đọng, một sự cố bung tấm panel trên máy bay của Alaska Airlines năm 2024 càng khiến niềm tin đối với Boeing 737 MAX lung lay.

Trong bối cảnh đó, Southwest bắt đầu tìm kiếm phương án thay thế và Airbus trở thành lựa chọn đáng chú ý.

Airbus A220-300 đặc biệt phù hợp với một số đặc điểm khai thác của Southwest. Đây là máy bay thân hẹp thuộc phân khúc khoảng 100-150 ghế, có trọng lượng và mức tiêu thụ nhiên liệu phù hợp với các đường bay ngắn và trung bình.

Trong lúc việc giao máy bay Boeing thiếu chắc chắn, Airbus A220 cũng mở ra khả năng giúp Southwest bổ sung năng lực đội bay trong một khoảng thời gian ngắn hơn.

Đây là một trong những thời điểm hiếm hoi Southwest thực sự cân nhắc việc phá vỡ chiến lược chỉ sử dụng Boeing 737.

Vì sao Southwest Airlines vẫn chọn Boeing?

Dù Airbus A220-300 có nhiều ưu điểm, Southwest Airlines cuối cùng không đặt hàng mẫu tàu bay này.

Lý do nằm ở mô hình vận hành đã được hãng duy trì trong nhiều thập kỷ. Nếu đưa A220 vào đội bay, Southwest sẽ phải xây dựng thêm hệ thống đào tạo phi công và tổ bay, bổ sung quy trình bảo dưỡng, phụ tùng và nhân lực kỹ thuật cho một dòng tàu bay mới.

Chi phí phát sinh không chỉ nằm ở việc mua tàu bay mà còn kéo dài trong suốt vòng đời khai thác. Đội bay hỗn hợp cũng làm tăng yêu cầu trong điều phối tàu bay và nhân sự, đồng thời làm giảm lợi thế kinh tế theo quy mô mà Southwest đã xây dựng với Boeing 737.

Bên cạnh đó, mối quan hệ giữa Southwest và Boeing kéo dài hơn 50 năm, giúp hãng tích lũy kinh nghiệm khai thác, bảo dưỡng và đào tạo trên dòng Boeing 737. Quy mô đội bay lớn cũng tạo lợi thế trong đàm phán giá và các điều kiện thương mại.

Vì vậy, dù từng đứng trước khả năng chuyển sang Airbus, Southwest cuối cùng không lựa chọn A220. Hãng tiếp tục duy trì đội bay chủ lực Boeing 737 và nhận thêm các máy bay mới từ nhà sản xuất Mỹ.

Boeing tiếp tục nhận đơn hàng mới

Báo cáo đơn hàng và giao hàng tháng 8/2026 cho thấy Boeing ghi nhận 15 đơn hàng mới, gồm 2 chiếc 737 MAX và 13 chiếc 787. Tất cả đều thuộc các khách hàng chưa được xác định danh tính.

Trong số 13 chiếc Boeing 787 có 11 chiếc 787-9 và 2 chiếc 787-10. Sau khi điều chỉnh các đơn hàng và hủy đơn, tổng đơn hàng ròng của Boeing trong 8 tháng đầu năm 2026 đạt 453 chiếc.

Việc khách hàng chưa được công bố danh tính không phải trường hợp bất thường trong dữ liệu đơn hàng của Boeing. Nhà sản xuất có thể ghi nhận giao dịch dưới dạng khách hàng chưa xác định cho đến khi thông tin được công khai.

Do đó, danh tính nhà khai thác cuối cùng, thời điểm nhận tàu bay và kế hoạch sử dụng những chiếc Boeing 787 này hiện chưa được xác định.

Boeing 787-9 tiếp tục là điểm sáng của Boeing

Trong nhóm đơn hàng mới, Boeing 787-9 chiếm phần lớn với 11 chiếc. Đây là biến thể có tầm bay và sức chứa phù hợp với nhiều đường bay quốc tế dài, trong khi quy mô nhỏ hơn các dòng tàu bay thân rộng lớn hơn.

So với những máy bay có sức chứa lớn hơn như Airbus A350-1000 hay Boeing 777X, Boeing 787-9 phù hợp hơn với các thị trường chưa cần tới công suất quá lớn. Đây cũng là lý do biến thể này tiếp tục được sử dụng rộng rãi trong cả chiến lược mở rộng mạng bay lẫn thay thế đội máy bay cũ.

Các đơn hàng mới tiếp tục bổ sung vào lượng tàu bay chưa giao của chương trình 787. Đến cuối tháng 8, Boeing có 1.163 đơn hàng chưa giao thuộc gia đình 787, gồm 734 chiếc 787-9, 404 chiếc 787-10 và 25 chiếc 787-8.

Boeing đặt mục tiêu giao 90-100 chiếc 787 trong năm 2026. Đến hết tháng 8, hãng đã bàn giao 54 chiếc Dreamliner.

Nếu danh tính khách hàng của 15 chiếc tàu bay được công bố trong thời gian tới, thị trường sẽ có thêm thông tin về kế hoạch mở rộng đội bay của hãng hàng không hoặc doanh nghiệp cho thuê tàu bay đứng sau thương vụ.

Trong khi Southwest tiếp tục duy trì đội bay Boeing 737, các đơn hàng mới trong tháng 8 cho thấy Boeing vẫn có thêm nhu cầu đối với cả máy bay thân hẹp và thân rộng. Tuy nhiên, nhà sản xuất Mỹ vẫn phải giải quyết bài toán nâng công suất sản xuất và tiến độ giao tàu bay.

Trung Kiên