Airbus và Boeing cạnh tranh đơn hàng 30 máy bay thân rộng của Vietnam Airlines
Vietnam Airlines ký biên bản ghi nhớ chào mua 5 A350-900 từ Airbus, trong khi Boeing vẫn cạnh tranh kế hoạch 30 máy bay thân rộng, trị giá hơn 12 tỷ USD.
Vietnam Airlines ký biên bản ghi nhớ chào mua 5 máy bay A350-900 từ Airbus, trong khi Boeing vẫn cạnh tranh kế hoạch 30 máy bay thân rộng, trị giá hơn 12 tỷ USD.
Airbus có bước tiến đầu tiên
Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Cộng hòa Pháp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam, Vietnam Airlines và Airbus đã trao biên bản ghi nhớ về việc chào bán 5 máy bay A350-900. Số máy bay này dự kiến được giao trong giai đoạn 2033-2034, trong khi giá trị cụ thể chưa được công bố.
Đây là bước tiến cụ thể đầu tiên của Airbus trong kế hoạch mở rộng đội bay thân rộng của Vietnam Airlines sau năm 2030. Tuy nhiên, biên bản ghi nhớ mới là cơ sở để hai bên tiếp tục đánh giá, đàm phán và hoàn tất các thủ tục phê duyệt đầu tư, mua sắm.
Điểm quan trọng là 5 chiếc A350-900 không phải toàn bộ kế hoạch thuê, mua 30 máy bay thân rộng của Vietnam Airlines. Đây là số lượng cụ thể trong biên bản ghi nhớ vừa được ký với Airbus, trong khi 30 chiếc là quy mô chương trình đội bay mà hãng đang nghiên cứu cho giai đoạn dài hạn.
Ông Lê Hồng Hà, Tổng giám đốc Vietnam Airlines, cho biết “với các đường bay quốc tế tầm trung và xa, chất lượng sản phẩm, hiệu quả vận hành và sự ổn định của đội bay là những yếu tố có ý nghĩa quyết định. Biên bản ghi nhớ với Airbus là cơ sở để hai bên tiếp tục nghiên cứu phương án hợp tác phù hợp, qua đó giúp Vietnam Airlines chuẩn bị tốt hơn cho tăng trưởng và cạnh tranh trong giai đoạn tới”.
Quan hệ giữa Vietnam Airlines và Airbus đã được duy trì trong nhiều năm, từ khai thác đến kỹ thuật, bảo dưỡng và quản lý vận hành. Hãng hiện khai thác 14 chiếc A350-900, trong tổng số 31 máy bay thân rộng gồm Airbus A350 và Boeing 787. Vietnam Airlines từng là hãng hàng không thứ hai trên thế giới đưa A350-900 vào khai thác thương mại.
Việc tiếp tục bổ sung A350-900 vì vậy mang lại lợi thế về tính đồng nhất đội bay, từ đào tạo phi công, tổ bay đến bảo dưỡng, kỹ thuật và quản lý phụ tùng. Vietnam Airlines hiện cũng duy trì hệ thống đào tạo mô phỏng cho cả A350 và Boeing 787, với thỏa thuận khai thác các buồng lái mô phỏng hai dòng máy bay này đến cuối năm 2033.
Về phía Airbus, Phó Chủ tịch Điều hành phụ trách Kinh doanh Máy bay Thương mại Benoît de Saint-Exupéry cho biết: “Vietnam Airlines là đối tác lâu năm và quan trọng của Airbus tại Việt Nam. Chúng tôi trân trọng và cảm ơn Vietnam Airlines đã quyết định bổ sung máy bay mới vào đội A350 hiện có. Với khả năng khai thác các đường bay dài và hiệu quả vận hành, A350-900 sẽ đáp ứng nhu cầu mở rộng mạng bay quốc tế của Vietnam Airlines trong những năm tới. Airbus mong muốn tiếp tục đồng hành cùng Vietnam Airlines trong quá trình phát triển và hiện đại hóa đội bay”.
Boeing vẫn còn cơ hội với phần kế hoạch còn lại
Năm chiếc A350-900 chưa phải toàn bộ kế hoạch đội bay thân rộng của Vietnam Airlines. Từ năm 2025, hãng đã công khai nhu cầu bổ sung tối đa 30 máy bay thân rộng, trong đó đưa thẳng hai dòng Airbus A350-900 và Boeing 787-9 vào phương án tìm kiếm.
Theo thông báo mời chào sơ bộ của Vietnam Airlines, hãng tìm kiếm tối đa 30 máy bay thân rộng với lịch giao dự kiến trong giai đoạn 2028-2032, đồng thời mở cửa cho nhiều phương án gồm mua, thuê, thuê lại hoặc các hình thức khác.
Đây là cơ sở quan trọng cho thấy kế hoạch 30 máy bay ban đầu đã được đặt trong một phạm vi lựa chọn khá rộng, thay vì xác định trước một nhà sản xuất duy nhất.
Đến năm 2026, kế hoạch tiếp tục được điều chỉnh theo chiến lược đội bay dài hạn. Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên, Vietnam Airlines cho biết hãng triển khai phương án đầu tư 20-30 máy bay thân rộng trong giai đoạn 2031-2035, đồng thời dự kiến thuê 12 máy bay thân rộng trong giai đoạn 2028-2030 để bổ sung năng lực khai thác trước khi đội bay đầu tư dài hạn được đưa vào hoạt động.
Như vậy, con số 30 cần được hiểu là quy mô tối đa của kế hoạch phát triển đội bay thân rộng, chứ chưa phải 30 máy bay đã được đặt mua. Trong số đó, 5 chiếc A350-900 hiện mới có biên bản ghi nhớ với Airbus; phần còn lại vẫn cần được Vietnam Airlines quyết định thông qua các bước đầu tư và mua sắm tiếp theo.
Boeing từng được Vietnam Airlines trao đổi về kế hoạch 30 máy bay thân rộng từ tháng 2/2026, với tổng giá trị ước tính hơn 12 tỷ USD theo giá niêm yết. Đây cũng chưa phải giá trị của một hợp đồng đã ký mà là quy mô tham chiếu của chương trình dự kiến.
Do đó, biên bản ghi nhớ 5 chiếc A350-900 chưa đồng nghĩa Airbus đã giành toàn bộ kế hoạch 30 máy bay. Nếu Vietnam Airlines triển khai quy mô tối đa, về mặt số học phần kế hoạch chưa được xác định còn khoảng 25 chiếc, nhưng con số này không nên được hiểu là Boeing chắc chắn sẽ cạnh tranh để giành đúng 25 chiếc. Vietnam Airlines vẫn có thể điều chỉnh tổng quy mô, phương thức sở hữu hoặc phân bổ máy bay giữa các nhà cung cấp.
Bài toán lớn hơn một đơn hàng
Cuộc cạnh tranh Airbus-Boeing diễn ra trong bối cảnh Vietnam Airlines phải đồng thời giải quyết bài toán quy mô đội bay, nguồn cung máy bay và khả năng tài chính.
Báo cáo thường niên 2025 của Vietnam Airlines cho thấy đội bay của hãng có 103 máy bay tại cuối năm 2025, và đang tiếp tục mở rộng trong giai đoạn 2026-2030 tiếp tục mở rộng quy mô.
Tại Đại hội đồng cổ đông năm 2026, hãng cho biết chiến lược mới không chỉ tập trung vào mua máy bay. Vietnam Airlines dự kiến kết hợp giữa đầu tư sở hữu và thuê để bảo đảm năng lực khai thác theo từng giai đoạn.
Cụ thể, hãng dự kiến thuê 20 máy bay thân hẹp từ năm 2028 trở đi và thuê 12 máy bay thân rộng trong giai đoạn 2028-2030, song song với phương án đầu tư tối đa 30 máy bay thân rộng giai đoạn sau năm 2030.
Cách tiếp cận này cho phép Vietnam Airlines giải quyết hai nhu cầu khác nhau: thuê máy bay để bổ sung năng lực trong ngắn hạn và chuẩn bị đội bay đầu tư dài hạn.
Tuy nhiên, nếu đặt hàng quá muộn, hãng có thể phải đối mặt với lịch giao kéo dài do lượng đơn hàng tồn đọng lớn của các nhà sản xuất.
Ngược lại, việc chuẩn bị sớm sẽ giúp Vietnam Airlines có thêm thời gian lựa chọn phương án tài chính, đào tạo phi công và kỹ sư, xây dựng năng lực bảo dưỡng cũng như chuẩn bị mạng đường bay.
Vietnam Airlines đang có sẵn nền tảng khai thác
Một yếu tố đáng chú ý là Vietnam Airlines đã có kinh nghiệm khai thác cả hai dòng máy bay.
A350-900 đang giữ vai trò quan trọng trong đội bay đường dài của hãng, với 14 chiếc đang khai thác. Việc bổ sung thêm 5 chiếc cùng loại giúp hãng tiếp tục tận dụng hệ thống đào tạo, bảo dưỡng và vận hành hiện có.
Trong khi đó, Boeing 787 cũng đã trở thành một phần của đội bay thân rộng Vietnam Airlines. Hãng từng cho biết đã khai thác hơn 150.000 chuyến bay bằng A350 và 787 trong gần một thập kỷ, đồng thời đạt khả năng khai thác EDTO 207 phút đối với 787 và 240 phút đối với A350, hỗ trợ các đường bay tầm xa xuyên châu lục.
Vì vậy, quyết định trong chương trình mới sẽ không chỉ dựa trên việc máy bay nào có tầm bay hoặc hiệu suất tốt hơn. Vietnam Airlines còn phải tính đến quy mô đội bay từng loại, lịch giao, giá mua hoặc giá thuê, chi phí vận hành, khả năng huy động vốn và hiệu quả khai thác trên từng thị trường.
Cuộc đua Airbus - Boeing bước vào giai đoạn mới
Với 5 chiếc A350-900, Airbus đang có bước tiến cụ thể hơn trong kế hoạch đội bay thân rộng của Vietnam Airlines. Tuy nhiên, 5 chiếc mới chỉ là phần đã được ghi nhớ, trong khi 30 chiếc mới là quy mô chương trình mà hãng đang chuẩn bị cho giai đoạn 2031-2035.
Boeing vì thế vẫn còn cơ hội cạnh tranh, đặc biệt khi 787-9 từng được Vietnam Airlines đưa vào danh sách lựa chọn cho chương trình tối đa 30 máy bay và hãng đã có kinh nghiệm khai thác dòng 787.
Nếu Vietnam Airlines lựa chọn quy mô tối đa 30 máy bay và giữ nguyên 5 chiếc A350-900 trong kế hoạch hiện tại, về lý thuyết còn khoảng 25 vị trí chưa được xác định. Nhưng đây không phải một đơn hàng 25 chiếc dành cho Boeing, bởi hãng vẫn có thể tiếp tục bổ sung Airbus, lựa chọn Boeing, sử dụng máy bay thuê hoặc điều chỉnh tổng số theo nhu cầu thực tế.
Đối với Vietnam Airlines, quyết định cuối cùng sẽ định hình cấu trúc đội bay thân rộng, mạng đường bay quốc tế và chi phí khai thác trong hơn một thập niên tới.
Vì vậy, cuộc cạnh tranh Airbus-Boeing hiện không nằm ở việc ai giành được 5 chiếc A350-900, mà ở câu hỏi lớn hơn: ai sẽ chiếm phần quan trọng trong chương trình phát triển 30 máy bay thân rộng của Vietnam Airlines trong giai đoạn sau năm 2030.
Boeing đã có một hợp đồng lớn với Vietnam Airlines
Boeing hiện không phải đối tác mới trong chiến lược đội bay của Vietnam Airlines. Tháng 2/2026, hãng hàng không quốc gia ký thỏa thuận mua 50 Boeing 737-8, dự kiến giao trong giai đoạn 2030-2032, với giá trị lên tới 8,1 tỷ USD theo giá niêm yết.
Tuy nhiên, 50 chiếc 737-8 thuộc phân khúc thân hẹp, khác với chương trình 30 máy bay thân rộng. Vì vậy, thương vụ này cho thấy quan hệ hợp tác giữa Vietnam Airlines và Boeing đang được mở rộng, nhưng không quyết định kết quả lựa chọn đội bay thân rộng.
Ở phân khúc thân rộng, Boeing 787-9 có một lợi thế khác: Vietnam Airlines đã có kinh nghiệm khai thác dòng 787 bên cạnh A350. Đồng thời cũng là hãng hàng không Việt Nam duy nhất khai thác đồng thời hai dòng máy bay thân rộng này.
Điều này khiến cuộc cạnh tranh không đơn thuần là lựa chọn giữa một dòng máy bay hoàn toàn mới và một dòng máy bay đang khai thác.