Hơn 2.100 chuyến bay tại Anh bị hủy, gần 500.000 khách bị ảnh hưởng
Hơn 2.100 chuyến bay tại các sân bay Anh bị hủy trong hai ngày, ảnh hưởng gần 500.000 hành khách, giữa lúc hệ thống NATS gặp sự cố.
Theo dữ liệu mới nhất của Cirium, hơn 1.700 chuyến bay tại các sân bay Anh bị hủy hoặc không thể cất cánh trong ngày 8/9, gồm 903 chuyến khởi hành và 843 chuyến đến. Những con số này tương đương hơn 30% tổng số chuyến bay theo lịch, cao hơn rất nhiều so với tỷ lệ hủy thông thường chỉ khoảng 1-2%.
Sang ngày 9/9, hoạt động khai thác đã được cải thiện nhưng chưa trở lại bình thường. Cirium ghi nhận thêm 357 chuyến bay bị hủy hoặc không thể thực hiện, chiếm hơn 6% tổng số chuyến bay trong ngày. Tính cả hai ngày, khoảng 2.103 chuyến bay bị ảnh hưởng.
Cirium tính những chuyến bay bị hoãn hơn 3 giờ nhưng sau đó không thể thực hiện là các chuyến “không bay”, qua đó phản ánh đầy đủ hơn mức độ gián đoạn của mạng lưới hàng không.
Riêng sự cố ngày 8/9 đã ảnh hưởng tới ít nhất 300.000 hành khách. Với tình trạng gián đoạn tiếp tục kéo dài sang ngày 9/9, số người bị ảnh hưởng cuối cùng có thể tiến gần 500.000.
Sự cố kéo dài nhiều giờ
Sự cố bắt đầu khoảng 13h30 ngày 8/9, khi Cơ quan Dịch vụ Kiểm soát Không lưu Quốc gia Anh (NATS) phát hiện vấn đề với hệ thống xử lý dữ liệu chuyến bay. Khoảng 15 phút sau, NATS thông báo đang điều tra một sự cố tiềm ẩn.
Tuy nhiên, phải mất khoảng hai giờ để xác định vấn đề. Đến khoảng 19h30, NATS mới có thể thông báo hệ thống đã hoạt động bình thường trở lại.
Trong khoảng thời gian này, hoạt động khai thác tại các sân bay lớn ở Anh bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Sân bay Heathrow, một trong những trung tâm hàng không bận rộn nhất thế giới, đã không thể tiếp nhận máy bay hạ cánh trong ít nhất hai giờ.
Nhiều máy bay buộc phải bay vòng trên eo biển Anh hoặc chuyển hướng tới các sân bay khác. Trong khi đó, hành khách trên những chuyến bay chờ cất cánh phải ở lại trên máy bay trong nhiều giờ, thậm chí một số người được yêu cầu xuống máy bay khi tình trạng gián đoạn kéo dài.
NATS ngày 9/9 cho biết “hoạt động đã ổn định” và cơ quan này đang phối hợp với các sân bay cùng hãng hàng không để hỗ trợ khắc phục hậu quả.
“Mặc dù trọng tâm trước mắt của chúng tôi là bảo đảm an toàn cho các chuyến bay ngày hôm nay, nhưng một cuộc điều tra toàn diện sẽ được tiến hành để xác định điều gì đã xảy ra và xác định bất kỳ hành động nào cần thiết tiếp theo”, NATS cho biết.
Cơ quan này đồng thời xin lỗi hành khách về những ảnh hưởng đối với kế hoạch đi lại.
Heathrow và các hãng hàng không chịu ảnh hưởng nặng
Heathrow và London City là hai sân bay chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất trong ngày 8/9, với hơn 40% số chuyến bay khởi hành bị hủy. Tình trạng gián đoạn cũng lan rộng tới Gatwick, Stansted và Luton, nơi tỷ lệ hủy chuyến vượt 30%.
Không chỉ tập trung tại khu vực London, sự cố còn ảnh hưởng tới các sân bay ở nhiều khu vực khác của Anh, trong đó có Aberdeen, Edinburgh và Glasgow.
Về phía các hãng hàng không, British Airways, Virgin Atlantic và Eurowings nằm trong nhóm chịu tác động nặng nhất ngày 8/9, khi mỗi hãng phải hủy hơn 40% số chuyến bay theo lịch.
Sang ngày 9/9, số chuyến bị hủy đã giảm đáng kể. Tuy nhiên, British Airways vẫn phải hủy 81 chuyến, tương đương 15,9% lịch bay, trong khi easyJet hủy 24 chuyến, tương đương 3,9%.
Sự gián đoạn kéo dài không chỉ gây ảnh hưởng tới hành khách mà còn khiến các hãng hàng không phải đối mặt với chi phí phát sinh, thay đổi lịch khai thác, bố trí lại máy bay và phi hành đoàn, đồng thời có nguy cơ chịu thiệt hại doanh thu.
Vì sao một sự cố hệ thống lại gây gián đoạn trên diện rộng?
Với mạng lưới hàng không có tính liên kết cao, một trục trặc tại hệ thống kiểm soát không lưu trung tâm có thể nhanh chóng tạo hiệu ứng dây chuyền.
Khi năng lực xử lý và điều phối chuyến bay bị hạn chế, các sân bay phải giảm số lượng máy bay được phép cất hoặc hạ cánh. Các chuyến bay bị chậm sau đó tiếp tục kéo theo tình trạng thiếu máy bay, phi hành đoàn và vị trí khai thác tại những sân bay khác.
Ông Martin Bradbury, Phó Chủ tịch khu vực Anh và Ireland tại Dynatrace, cho rằng khả năng phục hồi của hạ tầng kỹ thuật số hỗ trợ không phận Anh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi hơn 800.000 hành khách đi qua các sân bay của nước này mỗi ngày.
Theo ông, sự cố tại một hệ thống kiểm soát không lưu trung tâm có thể nhanh chóng lan rộng khắp mạng lưới, khiến các hãng hàng không phải xử lý hàng loạt chuyến bay chậm và hủy, trong khi hành khách đối mặt với nguy cơ lỡ chuyến, gián đoạn kỳ nghỉ và không chắc chắn về thời điểm tiếp tục hành trình.
Niall Burns, Giám đốc công nghệ của APIContext, cho rằng cuộc điều tra không nên chỉ tập trung vào nguyên nhân kỹ thuật trực tiếp mà cần xem xét cả kiến trúc hệ thống và khả năng phục hồi.
Theo ông, các hệ thống phân tán ngày càng phụ thuộc vào dữ liệu bên ngoài, dịch vụ của bên thứ ba và những giao diện lập trình ứng dụng quan trọng. Khi một mắt xích quan trọng trở thành “hộp đen”, khả năng giám sát và phát hiện vấn đề có thể bị hạn chế cho tới khi sự cố bắt đầu lan rộng.
NATS đối mặt sức ép điều tra
Quy mô gián đoạn đang tạo sức ép lớn lên NATS và Giám đốc điều hành Martin Rolfe.
Chính phủ Anh đã yêu cầu ông Rolfe báo cáo trong vòng một tuần về nguyên nhân sự cố. Bộ trưởng Giao thông Vận tải Heidi Alexander cũng triệu tập ông để giải trình về những sai sót xảy ra.
Sau cuộc gặp với ông Rolfe, bà Alexander nói trước Quốc hội rằng sự cố nhiều khả năng không phải do tấn công mạng. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh: “Tôi không tin vấn đề này là không thể tránh khỏi”.
Bộ trưởng đồng thời giao Cơ quan Hàng không Dân dụng Anh (CAA) tiến hành một cuộc đánh giá độc lập về sự cố. Báo cáo dự kiến được công bố sau sáu tháng, nhằm xác định nguyên nhân và đánh giá khả năng chống chịu của hệ thống kiểm soát không lưu.
“Tôi đã yêu cầu CAA tiến hành một cuộc đánh giá độc lập để xác định nguyên nhân và bảo đảm rằng hệ thống kiểm soát không lưu của chúng ta có thể đưa hành khách đến nơi họ cần đến”, bà Alexander nói.
Bóng dáng sự cố năm 2023
Đây là sự cố lớn thứ hai liên quan đến hệ thống NATS trong vòng ba năm. Tháng 8/2023, một sự cố của hệ thống kiểm soát không lưu từng gây hỗn loạn trên diện rộng, khiến các hãng hàng không thiệt hại khoảng 100 triệu bảng Anh, tương đương khoảng 136 triệu USD.
Đến tháng 7/2025, một sự cố kỹ thuật liên quan đến radar tiếp tục ảnh hưởng tới nhiều sân bay lớn, trong đó có Heathrow.
Giám đốc điều hành Ryanair, Michael O'Leary cho rằng sự cố mới nhất là “một sự lặp lại hoàn toàn” của những gì xảy ra năm 2023 và tiếp tục kêu gọi ông Rolfe từ chức.
Tuy nhiên, NATS bác bỏ nhận định này. Một người phát ngôn của cơ quan cho biết sự cố lần này không giống sự cố năm 2023 mà liên quan đến hệ thống dữ liệu chuyến bay.
NATS khẳng định sẽ tiến hành điều tra toàn diện để xác định nguyên nhân gốc rễ và xem xét những hành động cần thiết tiếp theo.
Vụ việc một lần nữa cho thấy mức độ phụ thuộc của ngành hàng không vào hạ tầng kỹ thuật số. Khi hơn 800.000 hành khách sử dụng các sân bay Anh mỗi ngày, khả năng một sự cố kỹ thuật nhanh chóng lan truyền thành gián đoạn trên toàn mạng lưới đặt ra yêu cầu cấp thiết về độ tin cậy, khả năng dự phòng và phục hồi của hệ thống kiểm soát không lưu.
Vietnam Airlines tiếp tục điều chỉnh lịch bay tại Anh
Một số chuyến bay giữa TP.HCM và London của Vietnam Airlines trong ngày 8 và 9/9 bị ảnh hưởng do sự cố kỹ thuật hệ thống kiểm soát không lưu tại Anh, khiến hoạt động khai thác tại sân bay Heathrow và nhiều sân bay khác bị gián đoạn.
Cụ thể, chuyến bay VN51 từ TP.HCM đi London ngày 8/9 đã phải chuyển hướng và hạ cánh tại sân bay Frankfurt, Đức. Vietnam Airlines cho biết chuyến bay dự kiến tiếp tục hành trình đến London lúc 7h ngày 9/9.
Theo cập nhật của hãng, lịch khai thác các chuyến bay giữa TP.HCM và London ngày 9/9 cũng được điều chỉnh. Chuyến VN51 (TP.HCM - London) dự kiến khởi hành từ Frankfurt lúc 14h20 giờ địa phương, trong khi chuyến VN50 (London - TP.HCM) dự kiến khởi hành lúc 16h50 giờ địa phương.
Vietnam Airlines cho biết đang tiếp tục theo dõi tình hình khai thác và sẽ cập nhật kịp thời nếu có bất kỳ thay đổi nào về lịch bay. Hãng đồng thời khuyến nghị hành khách theo dõi thông tin qua các kênh chính thức để chủ động cập nhật lịch trình.