Hàng không Hồng Kông bước vào kỷ nguyên kết nối mới
Hồng Kông đang chuyển mình từ cửa ngõ Đông - Tây thành trung tâm kết nối quốc tế, khi Cathay Pacific mở rộng tới Trung Á và các hãng toàn cầu tăng hiện diện.
Trong bài viết về sự phát triển của ngành hàng không đặc khu Hồng Kông (Trung Quốc), ông Ken Chu (LLD), Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Tập đoàn Mission Hills, cho rằng trong nhiều thập kỷ, sức mạnh hàng không của Hồng Kông chủ yếu được thể hiện qua khả năng kết nối với các trung tâm kinh tế lớn tại châu Á, châu Âu và Bắc Mỹ.
Là một nền kinh tế hướng ngoại, Hồng Kông phụ thuộc đáng kể vào các đường bay quốc tế để thu hút doanh nghiệp, thúc đẩy thương mại và duy trì vị thế một trong những cửa ngõ hàng không quan trọng của châu Á.
Những kết nối này vẫn giữ vai trò thiết yếu, nhưng bản đồ hàng không xung quanh Hồng Kông đang thay đổi. Thành phố đang hướng tới một mô hình trong đó nhiều mạng lưới hàng không cùng giao thoa, tạo ra các dòng hành khách, hàng hóa và hoạt động kinh tế đa dạng hơn.
Từ một đường bay đến một mạng lưới kết nối
Việc Cathay Pacific chuẩn bị khai thác đường bay thẳng tới Almaty, Kazakhstan, từ tháng 1 năm sau là một ví dụ rõ nét. Đây sẽ là chuyến bay đầu tiên của hãng này tới Trung Á và là đường bay thẳng duy nhất kết nối Hồng Kông với Kazakhstan.
Almaty đặc biệt đáng chú ý bởi điểm đến này không nằm trong mô hình truyền thống của Hồng Kông, vốn tập trung vào các thị trường đường dài lớn tại châu Âu, Bắc Mỹ và những điểm đến quen thuộc ở châu Á.
Đường bay mới mở ra một hướng kết nối với Trung Á, khu vực mà Hồng Kông đang tìm cách tăng cường quan hệ kinh tế và du lịch. Quan trọng hơn, nó cho thấy cơ hội của Hồng Kông đang mở rộng vượt ra ngoài những tuyến kết nối Đông - Tây truyền thống.
Ở lĩnh vực hàng hóa, Qatar Airways Cargo cũng đang củng cố vai trò của Hồng Kông trong mạng lưới hàng không quốc tế. Hãng đã chuyển văn phòng khu vực tới Hồng Kông, đồng thời đạt thỏa thuận với Cơ quan Quản lý Sân bay Hồng Kông về việc tăng tần suất khai thác và phát triển các tuyến đường mới qua thành phố.
Qatar Airways Cargo hiện khai thác khoảng 56 chuyến bay chở hàng mỗi tuần qua Hồng Kông. Điều này cho thấy sức hấp dẫn của thành phố không chỉ đến từ năng lực của các hãng hàng không nội địa, mà còn từ việc các hãng quốc tế coi Hồng Kông là mắt xích hữu ích trong mạng lưới toàn cầu của họ.
Cathay Pacific và HK Express tạo thành hai lớp kết nối
Sự thay đổi này cũng thể hiện rõ trong vai trò ngày càng bổ trợ của Cathay Pacific và HK Express.
Khi Cathay Pacific mua lại HK Express năm 2019, nhiều tranh luận tập trung vào tác động của thương vụ đối với cạnh tranh trong phân khúc hàng không giá rẻ khu vực. Nhưng hiện nay, hai hãng ngày càng đảm nhận những vai trò khác nhau trong hệ sinh thái hàng không của Hồng Kông.
Cathay Pacific tiếp tục đảm nhiệm vai trò kết nối Hồng Kông với các trung tâm toàn cầu, đồng thời mở rộng sang những thị trường mới như Trung Á. Trong khi đó, HK Express mở rộng mạng lưới tới các thành phố nhỏ và vừa ở châu Á, tạo điều kiện để khách du lịch trong khu vực đến Hồng Kông thường xuyên hơn.
Sự kết hợp này tạo nên một mô hình đa tầng: Cathay Pacific cung cấp phạm vi kết nối toàn cầu, HK Express tăng khả năng tiếp cận khu vực, còn các hãng hàng không quốc tế sử dụng Hồng Kông như một điểm kết nối trong mạng lưới của riêng họ.
Sức mạnh của Hồng Kông vì thế không nhất thiết phải đến từ một loại kết nối duy nhất. Giá trị lớn hơn nằm ở khả năng để nhiều mạng lưới cùng hội tụ tại một trung tâm.
Sân bay trở thành động lực kinh tế
Hạ tầng mới đang tạo điều kiện để mô hình này phát triển. Trong năm Cathay Pacific kỷ niệm 80 năm thành lập, đặc khu Hồng Kông cũng bước vào một giai đoạn mới với sân bay quốc tế của mình. Hệ thống ba đường băng trị giá 141,5 tỷ HKD cùng dự án phát triển Skytopia trị giá 100 tỷ HKD cho thấy tham vọng của Hồng Kông không dừng ở việc trở thành một nơi thuận tiện để đến hoặc quá cảnh.
Sân bay quốc tế Hồng Kông đang được định hướng trở thành một điểm đến tích hợp cho du lịch, kinh doanh và giải trí. Trong ngân sách năm nay, Chính quyền đặc khu tiếp tục xác định việc phát triển Thành phố Sân bay là một sáng kiến kinh tế chiến lược.
Quy mô hiện tại cho thấy nền tảng của mô hình này đã khá lớn. Trong năm tài chính 2025/2026 kết thúc ngày 31/3/2026, sân bay quốc tế Hồng Kông phục vụ khoảng 63 triệu hành khách, tăng gần 15% so với năm trước, đồng thời tiếp tục giữ vị trí sân bay vận chuyển hàng hóa bận rộn nhất thế giới.
Điều đó đặt ra một câu hỏi quan trọng: khi tham vọng đối với sân bay đã thay đổi, liệu cách đánh giá một trung tâm hàng không thành công có cần thay đổi theo?
Không chỉ tăng khách, mà phải tăng tần suất quay lại
Du lịch khu vực có thể là một phần quan trọng trong câu trả lời. Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) dự báo khu vực châu Á - Thái Bình Dương sẽ chiếm hơn một nửa mức tăng trưởng hành khách hàng không toàn cầu trong hai thập kỷ tới. Giá vé ngày càng dễ tiếp cận cùng mạng lưới đường bay khu vực dày đặc hơn đang thúc đẩy xu hướng du lịch ngắn ngày và các chuyến đi lặp lại.
Đối với Hồng Kông, đây là một cơ hội đáng chú ý.
Một du khách trong khu vực quay lại Hồng Kông nhiều lần mỗi năm có thể tạo ra giá trị kinh tế ổn định cho khách sạn, nhà hàng, bán lẻ và các điểm tham quan. Vì vậy, số lượng khách không phải là chỉ số duy nhất thành phố cần quan tâm. Tần suất quay lại và mức chi tiêu trong mỗi chuyến đi cũng quan trọng không kém.
Mục tiêu không chỉ là đưa thêm nhiều du khách tới Hồng Kông, mà còn phải tạo ra đủ lý do để họ muốn quay trở lại.
Đa dạng hóa mạng lưới để tăng khả năng chống chịu
Những biến động gần đây tại Trung Đông càng cho thấy tầm quan trọng của việc đa dạng hóa kết nối hàng không.
Các đợt gián đoạn không phận đã tạm thời làm thay đổi dòng hành khách và cho thấy những mô hình di chuyển vốn ổn định có thể biến động rất nhanh. Bài học đối với Hồng Kông không phải là tìm cách hưởng lợi từ khó khăn của các trung tâm khác, mà là xây dựng một mạng lưới đủ đa dạng để duy trì khả năng kết nối khi môi trường bên ngoài thay đổi.
Một trung tâm hàng không có sức chống chịu không nên phụ thuộc quá nhiều vào một nhóm thị trường, một hành lang hàng không hay một loại hành khách.
Hồng Kông có thể mở rộng đồng thời nhiều hướng: tăng cường kết nối nội Á, mở rộng sang Trung Á, khai thác sâu hơn tiềm năng từ Khu vực Vịnh Lớn và thu hút thêm các hãng hàng không quốc tế sử dụng thành phố như một mắt xích trong mạng lưới toàn cầu.
Từ trung tâm quá cảnh thành điểm hội tụ
Dự án phát triển Skytopia trị giá 100 tỷ HKD mang đến một chiều kích cầu khác cho chiến lược này.
Sân bay giờ đây không chỉ là nơi hành khách quá cảnh mà còn là nơi họ nghỉ ngơi, mua sắm, kinh doanh và giải trí. Mỗi dòng khách tăng thêm sẽ tạo ra giá trị vượt ra ngoài lĩnh vực hàng không.
Đây cũng là lý do cuộc thảo luận về hàng không Hồng Kông cần được mở rộng. Thay vì chỉ hỏi một đường bay mới có bao nhiêu hành khách, thành phố cần đánh giá đường bay đó mở ra những thị trường nào, kết nối với mạng lưới nào và tạo ra bao nhiêu giá trị cho nền kinh tế?
Một đường bay tới Trung Á có thể mở ra quan hệ thương mại và du lịch mới. Một mạng lưới hàng hóa của hãng quốc tế có thể củng cố vị thế logistics. Một đường bay giá rẻ tới thành phố châu Á có thể tạo ra dòng khách quay lại thường xuyên.
Khi đặt những yếu tố này cạnh nhau, giá trị của một trung tâm hàng không sẽ không còn nằm đơn thuần trên bản đồ đường bay.
Giai đoạn mới của hàng không Hồng Kông
80 năm đầu tiên của Cathay Pacific đã góp phần đưa Hồng Kông trở thành một trong những cửa ngõ hàng không lớn của thế giới. Nhưng cơ hội trong giai đoạn tiếp theo có thể lớn hơn câu chuyện kết nối Đông và Tây.
Hồng Kông đang hướng tới vị thế là nơi hội tụ của nhiều tuyến đường, nhiều khu vực và nhiều nhóm du khách hơn.
Thành công vì thế không chỉ là có thêm bao nhiêu đường bay, mà là mỗi kết nối mới đóng góp thế nào vào mạng lưới rộng lớn hơn, mở ra những thị trường nào và tạo thêm lý do gì để hành khách đến, quá cảnh, lưu trú và quay trở lại Hồng Kông.
Đó có thể là thước đo mới cho sức mạnh hàng không của thành phố trong những thập kỷ tới.