EasyJet đối mặt vụ kiện 72 triệu USD vì sáu máy bay Airbus
EasyJet đang đối mặt với vụ kiện đòi ít nhất 72 triệu USD liên quan đến sáu máy bay Airbus thuê từ công ty thuộc tập đoàn GTLK của Nga
EasyJet vướng tranh chấp hàng chục triệu USD
Vụ kiện được STLC Europe Eight Leasing Limited, một đơn vị cho thuê máy bay của Ireland thuộc GTLK Europe, đệ trình lên Tòa án Tối cao London. Trong đó, GTLK Europe là công ty cho thuê quốc tế của Tập đoàn cho thuê Vận tải Nhà nước Nga (GTLK). GTLK Europe đã mua sáu máy bay Airbus A319 vào tháng 3 năm 2018, trong thời gian các hợp đồng cho thuê với easyJet đã được ký kết.
Bên cho thuê cáo buộc easyJet đã chấm dứt hợp đồng và bỏ lại sáu máy bay Airbus A319 tại Madrid và Larnaca, Cyprus, khiến máy bay xuống cấp và phát sinh thêm chi phí.
Tranh chấp bắt nguồn từ các lệnh trừng phạt của phương Tây đối với Nga sau khi Moscow phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine vào tháng 2/2022. easyJet cho rằng các biện pháp trừng phạt của EU khiến hãng không thể tiếp tục bảo dưỡng hoặc sửa chữa những máy bay thuê từ STLC, do công ty mẹ của bên cho thuê là GTLK bị đưa vào danh sách trừng phạt.
Theo hồ sơ vụ kiện, easyJet thông báo chấm dứt các hợp đồng thuê vào tháng 4/2022. Hãng sau đó không còn kiểm soát hoặc vận hành sáu máy bay nên không tiếp tục thực hiện công tác bảo dưỡng.
Tuy nhiên, STLC cho rằng các lệnh trừng phạt không ngăn cản easyJet thực hiện nghĩa vụ với máy bay, bởi các máy bay được lưu giữ bên ngoài Nga và đơn vị cho thuê đặt tại Ireland. Công ty này cáo buộc easyJet đã để máy bay xuống cấp trong thời gian nằm sân, đồng thời không thanh toán đầy đủ các khoản liên quan.
Theo Financial Times, yêu cầu bồi thường bao gồm khoảng 36,7 triệu USD tiền thuê và lãi chưa thanh toán, 32,5 triệu USD do giá trị máy bay suy giảm và khoảng 2,8 triệu euro phí lưu kho, đỗ máy bay.
Ba máy bay được lưu giữ tại sân bay quốc tế Larnaca sau đó được thu hồi và bán. Các nhà thanh lý cho rằng tình trạng xuống cấp khiến giá bán thấp hơn ít nhất 32,5 triệu USD so với giá trị kỳ vọng.
Ba máy bay còn lại tại Madrid vẫn chưa được bán, khiến quá trình thu hồi tài sản và giải quyết các khoản nợ tiếp tục kéo dài.
easyJet cho biết hãng sẽ bảo vệ đầy đủ quyền lợi trước các cáo buộc tại tòa và không bình luận thêm về vụ kiện đang diễn ra. GTLK chưa lập tức phản hồi yêu cầu bình luận.
Một yếu tố đáng chú ý là sáu máy bay Airbus A319 không phải mới được đưa vào trạng thái lưu kho sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine.
Theo dữ liệu đội bay được Bloomberg dẫn lại từ Cirium, cả sáu máy bay đều đã hơn 11 năm tuổi và được lưu giữ từ tháng 3/2020, trong giai đoạn ngành hàng không toàn cầu chịu tác động nặng nề của đại dịch Covid-19.
Điều này có nghĩa tranh chấp về việc bảo dưỡng và tình trạng máy bay phát sinh sau khi chúng đã nằm sân khoảng hai năm. easyJet cũng từng xác nhận việc chấm dứt các hợp đồng thuê vào năm 2022.
Vướng mắc từ lệnh trừng phạt Nga
Sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine, EU áp đặt hàng loạt biện pháp hạn chế đối với ngành hàng không Nga, trong đó có việc cung cấp máy bay, phụ tùng, thiết bị cũng như các dịch vụ bảo dưỡng, bảo hiểm, hỗ trợ kỹ thuật và tài chính.
GTLK sau đó bị EU đưa vào danh sách trừng phạt ngày 8/4/2022. Các biện pháp này đóng băng tài sản và hạn chế những giao dịch, nguồn lực được cung cấp cho tập đoàn.
Những hạn chế đó cũng có thể áp dụng cho các công ty thuộc sở hữu hoặc do công ty mẹ bị trừng phạt kiểm soát, ngay cả khi các công ty con đặt trụ sở bên ngoài Nga. Do đó, việc đăng ký tại Ireland của GTLK Europe không tự động miễn trừ công ty này khỏi các lệnh trừng phạt.
STLC Europe Eight cho rằng easyJet vẫn có nghĩa vụ thực hiện các điều khoản trong hợp đồng thuê. Ngược lại, easyJet lập luận việc GTLK bị trừng phạt khiến hãng không thể tiếp tục thực hiện các nghĩa vụ liên quan đến máy bay.
Ngày 31/5/2023, Tòa án Tối cao Ireland ra lệnh thanh lý GTLK Europe và GTLK Europe Capital, đồng thời chỉ định các nhà thanh lý xử lý tài sản và thu hồi các khoản nợ để thanh toán cho chủ nợ.
Một phán quyết khác của tòa án Ireland vào tháng 7/2023 xác định các nhà thanh lý độc lập có quyền kiểm soát tài sản của các công ty Ireland, qua đó tạo điều kiện cho quá trình thu hồi và bán tài sản.
Vụ kiện tại London hiện là một phần trong nỗ lực của các nhà thanh lý nhằm thu hồi giá trị từ những tài sản và hợp đồng còn tồn đọng.
Thêm rủi ro cho thương vụ Apollo
Vụ kiện xuất hiện đúng thời điểm easyJet đang đứng trước một thương vụ thâu tóm lớn.
Tháng 7/2026, Apollo Global Management đạt thỏa thuận sơ bộ mua lại easyJet với giá 5,41 tỷ bảng Anh, tương đương khoảng 7,26 tỷ USD, sau khi vượt qua đối thủ Castlelake.
Apollo cho biết dự định tiếp tục vận hành easyJet như một trong những hãng hàng không giá rẻ lớn nhất châu Âu. Tuy nhiên, vụ kiện trị giá ít nhất 72 triệu USD có thể trở thành một khoản rủi ro pháp lý và tài chính cần được xem xét trong quá trình hoàn tất thương vụ.
Đối với easyJet, tranh chấp không chỉ liên quan đến tiền thuê và giá trị sáu máy bay Airbus mà còn đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của các hãng hàng không đối với tài sản thuê trong bối cảnh các lệnh trừng phạt quốc tế làm gián đoạn hoạt động khai thác và bảo dưỡng máy bay.