Có flycam trong tay, làm sao để cất cánh hợp pháp?

Thời gian qua, nhiều vụ drone, flycam xâm nhập khu vực sân bay và lân cận, đe dọa an toàn, ảnh hưởng đến hoạt động khai thác bay. Trước tình trạng này, cơ quan chức năng đã tăng cường kiểm soát, phát hiện và xử lý các trường hợp vi phạm.

Tại TP.HCM, từ ngày 27/8 đến 2/9, Công an Thành phố đã phát hiện, bắt quả tang 122 trường hợp vi phạm quy định về hoạt động bay, trong đó có các trường hợp tự ý sử dụng flycam, drone và phương tiện, vật thể bay không người lái tại khu vực cấm hoặc khi chưa được cấp phép.

Việc siết chặt kiểm soát các thiết bị bay làm cho một bộ phận không nhỏ người sử dụng cho mục đích flycam hoặc phục vụ công việc rơi vào trạng thái hoang mang. Trên các diễn đàn, nhiều người thừa nhận dù đã nắm rõ mức xử phạt nhưng lại hoàn toàn "mù mờ" về thủ tục hành chính. Các câu hỏi phổ biến nhất là: Xin cấp phép ở đâu? Hồ sơ gồm những gì? Và đăng ký xong liệu đã được cất cánh hay chưa?

Chiếc flycam phải đăng ký ra sao?

Theo tìm hiểu của Tạp chí Hàng không, trước khi khai thác, flycam phải được đăng ký theo quy định.

Theo Nghị định 288/2025/NĐ-CP, một trong những điều kiện đăng ký phương tiện bay là chủ phương tiện phải có giấy tờ chứng minh quyền sở hữu hợp pháp.

Với phương tiện nhập khẩu, giấy tờ có thể gồm giấy phép nhập khẩu và tờ khai hải quan. Ngoài ra, giấy tờ chứng minh quyền sở hữu có thể là hóa đơn của đơn vị đủ điều kiện kinh doanh phương tiện bay, quyết định của cơ quan có thẩm quyền, văn bản chuyển nhượng hoặc chứng từ tài chính theo quy định.

Phương tiện cũng phải đáp ứng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật do Bộ Quốc phòng ban hành hoặc được Bộ Quốc phòng công nhận.

Từ ngày 20/7/2026, Thông tư 78/2026/TT-BCA của Bộ Công an có hiệu lực, quy định chi tiết một số nội dung của Luật Phòng không nhân dân, trong đó có việc đăng ký phương tiện bay.

Đối với cá nhân, việc đăng ký phương tiện bay thuộc thẩm quyền của Công an cấp tỉnh.

Công an cấp tỉnh có thể phân cấp cho Công an cấp xã thực hiện đăng ký lần đầu đối với phương tiện bay của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong nước có trọng lượng cất cánh dưới 2 kg nếu đơn vị cấp xã đáp ứng yêu cầu về lực lượng và cơ sở vật chất theo quy định.

Như vậy, người dân không nên mặc định rằng mọi flycam dưới 2 kg đều được đăng ký tại công an cấp xã mà cần xác định cơ quan đăng ký cụ thể tại địa phương.

Hồ sơ đăng ký phương tiện bay của cơ quan, tổ chức, cá nhân không thuộc Bộ Quốc phòng và Bộ Công an gồm:

• Giấy khai đăng ký phương tiện bay theo mẫu số 01 ban hành kèm theo Thông tư 78/2026/TT-BCA
• Giấy tờ của chủ phương tiện hoặc người được ủy quyền đăng ký
• Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu hợp pháp phương tiện
• Giấy tờ chứng minh phương tiện đáp ứng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật
• Chứng từ lệ phí trước bạ theo quy định (nếu có)

Đối với cá nhân Việt Nam, giấy tờ của chủ phương tiện có thể là căn cước, căn cước điện tử, hộ chiếu hoặc giấy tờ hợp pháp khác.

Người dân có thể nộp hồ sơ trực tiếp tại cơ quan đăng ký hoặc sử dụng tài khoản định danh điện tử để nộp qua Cổng dịch vụ công của Bộ Công an.

Sau khi tiếp nhận hồ sơ, cơ quan đăng ký kiểm tra hồ sơ trong thời hạn tối đa 3 ngày làm việc.

Nếu hồ sơ đầy đủ, hợp lệ, cơ quan đăng ký thông báo cho chủ phương tiện nộp lệ phí và nhận lịch hẹn giải quyết.

Đến lịch hẹn, chủ phương tiện phải đưa chính chiếc flycam đến cơ quan đăng ký để kiểm tra thực tế.

Nội dung kiểm tra gồm số xuất xưởng của phương tiện, khung, vỏ, động cơ, thiết bị đi kèm và các thông tin liên quan.

Nếu thông tin trên hồ sơ phù hợp với phương tiện thực tế và phương tiện đủ điều kiện đăng ký, cơ quan đăng ký thông báo lịch hẹn trả kết quả trong thời hạn 3 ngày làm việc.

Sau đó, chủ phương tiện đưa flycam đến theo lịch hẹn để gắn thiết bị quản lý hoạt động bay và nhận Giấy chứng nhận đăng ký phương tiện.

Như vậy, việc nộp hồ sơ trực tuyến không đồng nghĩa toàn bộ thủ tục được thực hiện từ xa. Người đăng ký vẫn phải đưa phương tiện đến để cơ quan chức năng kiểm tra thực tế.

Người điều khiển phải có “bằng lái”

Tuy nhiên, đăng ký flycam mới chỉ là bước đầu. Người trực tiếp điều khiển thiết bị bay cũng phải đáp ứng các điều kiện theo quy định, như: phải từ đủ 18 tuổi trở lên, trừ trường hợp điều khiển phương tiện có trọng lượng cất cánh tối đa dưới 0,25 kg. Trong quá trình điều khiển, người này không được có nồng độ cồn, ma túy, chất gây ngủ hoặc các chất cấm theo quy định.

Đặc biệt, pháp luật phân biệt giấy phép điều khiển phương tiện bay theo trọng lượng và phương thức khai thác. Giấy phép điều khiển bay bằng trực quan (Hạng A) áp dụng với người điều khiển phương tiện có trọng lượng cất cánh tối đa từ 0,25 kg đến dưới 2 kg và bay trong tầm nhìn trực quan.

Còn Giấy phép điều khiển bay bằng thiết bị (Hạng B) áp dụng với phương tiện từ 2 kg trở lên, bay ngoài tầm nhìn trực quan hoặc được lập trình thông qua bộ điều khiển trung tâm.

Như vậy, với phương tiện có trọng lượng cất cánh từ 0,25 kg trở lên, người điều khiển phải có giấy phép tương ứng trước khi đưa thiết bị vào hoạt động. Đây cũng là lý do người chơi không nên chỉ quan tâm đến việc đăng ký chiếc flycam mà bỏ qua điều kiện của người cầm điều khiển.

Riêng phương tiện có trọng lượng cất cánh tối đa dưới 0,25 kg không thuộc trường hợp phải có giấy phép điều khiển.

Để được cấp giấy phép, người có nhu cầu phải tham gia đào tạo tại cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Nội dung đào tạo gồm kiến thức về hàng không và thực hành điều khiển phương tiện bay, với hình thức đào tạo kết hợp trực tiếp và trực tuyến.

Việc kiểm tra, sát hạch gồm phần lý thuyết về kiến thức hàng không và thực hành điều khiển phương tiện bay; quá trình kiểm tra, sát hạch chịu sự giám sát của Bộ Quốc phòng.

Sau khi hoàn thành chương trình và đáp ứng yêu cầu kiểm tra, sát hạch, cơ sở đào tạo đề nghị Bộ Quốc phòng cấp giấy phép. Giấy phép điều khiển phương tiện bay có thời hạn 10 năm.

Với cách quy định này, “bằng lái flycam” thực chất là giấy phép điều khiển phương tiện bay do Bộ Quốc phòng cấp, với hạng giấy phép phụ thuộc vào loại phương tiện và cách thức bay.

Muốn cất cánh, phải xin phép cho chuyến bay

Nếu đăng ký phương tiện là thủ tục gắn với chiếc flycam, thì cấp phép bay lại gắn với một hoạt động bay cụ thể. Vì vậy, đã đăng ký phương tiện không đồng nghĩa người sử dụng được tự do thực hiện mọi chuyến bay.

Tuy nhiên, pháp luật cũng quy định một số trường hợp được miễn cấp phép. Trong đó, tàu bay không người lái phục vụ vui chơi, giải trí có trọng lượng cất cánh tối đa dưới 0,25 kg, hoạt động ngoài khu vực cấm bay, khu vực hạn chế bay, được miễn cấp phép bay.

Ngoài trường hợp được miễn, người khai thác phải xin cấp phép trước khi thực hiện chuyến bay và chuẩn bị hồ sơ theo quy định.

Hồ sơ đề nghị cấp phép bay gồm:

• Đơn đề nghị cấp phép bay theo mẫu số 06 tại phụ lục ban hành kèm theo Nghị định 288/2025/NĐ-CP
• Tài liệu chứng minh tính hợp pháp của hoạt động bay
• Sơ đồ khu vực bay đối với chuyến bay theo tuyến hoặc trong khu vực giới hạn bởi nhiều điểm hình đa giác
• Nếu thực hiện hoạt động bay trong khu vực cấm bay phải có văn bản chứng minh sự phù hợp (chỉ áp dụng đối với hoạt động bay công vụ)

Người khai thác phải gửi hồ sơ đề nghị cấp phép ít nhất 7 ngày trước ngày thực hiện chuyến bay.

Với chuyến bay có ảnh hưởng, hạn chế khai thác liên quan đến đường hàng không, phương thức bay hoặc sân bay đã được công bố và phải phát hành thông báo hàng không (NOTAM), hồ sơ phải được gửi ít nhất 12 ngày trước ngày bay.

Hồ sơ có thể được nộp trực tiếp, qua đường bưu chính hoặc qua Cổng Dịch vụ công quốc gia đến cơ quan có thẩm quyền cấp phép.

Theo hướng dẫn tại mẫu đơn, thẩm quyền tiếp nhận và cấp phép được phân theo độ cao và phạm vi bay:

• Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh đối với chuyến bay có độ cao không quá 50 m so với địa hình trong địa giới hành chính tỉnh
• Cấp quân khu hoặc Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội đối với chuyến bay có độ cao không quá 120 m và chuyến bay có độ cao không quá 50 m trên địa bàn từ 2 tỉnh trở lên thuộc quân khu
• Cục Tác chiến đối với chuyến bay trong vùng trời, vùng thông báo bay (FIR) của Việt Nam.

Trong 5 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan có thẩm quyền cấp phép bay. Nếu hồ sơ chưa hợp lệ, cơ quan này thông báo trong 3 ngày làm việc để người khai thác bổ sung, hoàn thiện. Trường hợp không cấp phép toàn bộ hoặc một phần khu vực bay, cơ quan có thẩm quyền phải thông báo và nêu rõ lý do.

Với hoạt động bay thông thường, mỗi lần cấp phép có thời hạn tối đa 30 ngày. Riêng một số hoạt động đặc thù như bay công vụ, phục vụ nông nghiệp hoặc tại khu vực bay truyền thống có thời hạn cấp phép dài hơn.

Khi có phép bay, thiết bị vẫn chưa được cất cánh ngay. Trước khi tổ chức hoạt động bay, người điều khiển phải hiệp đồng với cơ quan, đơn vị liên quan được chỉ định trong phép bay và chấp hành hướng dẫn của cơ quan được chỉ định.

Nội dung hiệp đồng có thể gồm khu vực, độ cao, hành lang bay, thời gian bay, loại phương tiện, phương thức tổ chức và điều hành hoạt động bay, thông tin của người khai thác và người trực tiếp điều khiển, phương thức liên lạc cũng như các yêu cầu bảo đảm an toàn.

Thông thường, việc hiệp đồng được thực hiện chậm nhất 24 giờ trước khi bay. Đối với hoạt động bay có ảnh hưởng đến hoạt động khai thác của tàu bay dân dụng, thời gian hiệp đồng phải được thực hiện ít nhất 7 ngày trước khi bay.

Sau khi được cấp phép và thực hiện các yêu cầu hiệp đồng, hoạt động bay vẫn thuộc diện giám sát, quản lý của cơ quan chức năng.

Theo quy định, cơ quan quân sự nơi diễn ra hoạt động bay chủ trì việc giám sát, phối hợp lực lượng công an và an ninh hàng không đối với khu vực lân cận cảng hàng không, sân bay.

Với hoạt động bay ở độ cao trên 200 m, cơ quan quân sự phối hợp các đơn vị quản lý vùng trời, quản lý điều hành bay và cơ sở điều hành bay trong khu vực.

Trước khi cất cánh, người trực tiếp điều khiển còn phải kiểm tra tình trạng kỹ thuật của flycam, điều kiện thời tiết, chướng ngại vật và các mối nguy hiểm khác để bảo đảm an toàn cho người và tài sản trong khu vực bay.

Như vậy, đăng ký flycam, có “bằng lái” và xin phép bay là 3 yêu cầu khác nhau, người sử dụng cần hoàn thành đúng từng bước trước khi đưa phương tiện lên không trung.

Hương Ly