Airbus A380: Từ biểu tượng bầu trời đến cuộc chia tay sớm

Từng có tham vọng thách thức Boeing 747

Airbus phát triển Airbus A380 với tham vọng thách thức sự thống trị của Boeing 747 trên các đường bay quốc tế dài. Với thiết kế thân dài, hai tầng và bốn động cơ, Airbus A380 có sức chứa tối đa 853 hành khách, trở thành máy bay chở khách lớn nhất thế giới.

A380 bắt đầu khai thác thương mại với Singapore Airlines từ năm 2007, mở ra một giai đoạn hàng không chú trọng các dòng máy bay cỡ lớn. Không gian hai tầng, sức chứa lớn và khả năng phục vụ lượng hành khách cao giúp A380 nhanh chóng trở thành biểu tượng của ngành hàng không.

Tuy nhiên, quy mô lớn cũng trở thành điểm hạn chế của A380. Máy bay có chi phí nhiên liệu và bảo dưỡng cao, đồng thời đòi hỏi các hãng duy trì hệ số sử dụng ghế lớn để khai thác hiệu quả số lượng ghế vượt trội.

Trong khi đó, thị trường dần chuyển sang các máy bay thân rộng hai động cơ như Boeing 787 và Airbus A350. Các dòng máy bay này có chi phí khai thác thấp hơn, tầm bay dài và quy mô phù hợp hơn, cho phép hãng hàng không mở các đường bay trực tiếp với sản lượng hành khách thấp hơn.

Sự thay đổi mô hình khai thác làm giảm lợi thế kinh tế của A380. Đại dịch COVID-19 tiếp tục đẩy nhanh xu hướng này khi nhu cầu đi lại quốc tế sụt giảm mạnh, khiến phần lớn đội bay A380 trên toàn cầu phải tạm ngừng khai thác.

Qantas đẩy nhanh ngày chia tay Airbus A380

Qantas là ví dụ mới nhất cho quá trình này. Hãng hàng không Australia ngày 26/8/2026 cho biết sẽ bắt đầu loại biên 10 chiếc Airbus A380 từ giữa năm 2028, sớm hơn 4 năm so với kế hoạch trước đó.

Quyết định này xuất phát từ chi phí ngày càng tăng trong việc duy trì những máy bay đã không còn được sản xuất. Theo Giám đốc điều hành Qantas International and Freight Cam Wallace, việc khai thác A380 trở nên tốn kém và phức tạp hơn do tuổi đời đội bay, chi phí bảo dưỡng và những hạn chế trong nguồn cung linh kiện.

Việc loại biên sớm dự kiến mang lại cho Qantas lợi ích dòng tiền ròng khoảng 215,3 triệu USD trong giai đoạn năm tài chính 2028-2031, chủ yếu nhờ giảm các khoản chi phí bảo dưỡng.

Trong đại dịch, toàn bộ đội A380 của Qantas từng phải ngừng khai thác hơn 500 ngày khi hoạt động hàng không quốc tế gần như đình trệ. Các máy bay được đưa vào lưu trữ dài hạn tại California và Abu Dhabi trước khi một số chiếc trở lại khai thác.

Qantas không phải hãng đầu tiên thu hẹp đội bay A380. Air France đã dừng khai thác toàn bộ 10 chiếc A380 vào năm 2020, sớm hơn kế hoạch ban đầu là năm 2022. China Southern Airlines ngừng khai thác 5 chiếc A380 vào cuối năm 2022, trong khi Malaysia Airlines loại biên 6 chiếc vào năm 2023.

Nhiều hãng như Thai Airways, Lufthansa, Korean Air, Singapore Airlines và Qatar Airways cũng đã thu hẹp đội bay A380 trong những năm gần đây.

Theo số liệu của Airbus, trong 251 chiếc A380 từng được giao, nhưng chỉ còn khoảng 196 chiếc vẫn đang hoạt động tính đến tháng 7/2026.

Con số này cho thấy A380 chưa biến mất khỏi thị trường. Tuy nhiên, vai trò của dòng máy bay này đã thay đổi đáng kể khi các hãng hàng không ngày càng ưu tiên đội bay thân rộng hai động cơ có chi phí khai thác linh hoạt và hiệu quả hơn.

Emirates – “thành trì” cuối cùng của Airbus A380

Nếu Airbus A380 đang dần thu hẹp vai trò tại nhiều thị trường, Emirates lại là ngoại lệ nổi bật. Hãng hàng không Dubai hiện là nhà khai thác A380 lớn nhất thế giới với 116 chiếc, chiếm gần một nửa tổng số A380 Airbus từng bàn giao.

Singapore Airlines và British Airways mỗi hãng đang khai thác 12 chiếc, trong khi Lufthansa, Qatar Airways và Etihad Airways mỗi hãng vận hành 8 chiếc. Korean Air, Asiana Airlines và All Nippon Airways cũng vẫn duy trì A380 trong đội bay.

Đáng chú ý, Emirates dự kiến tiếp tục khai thác A380 đến những năm 2040, lâu hơn đáng kể so với nhiều hãng hàng không khác.

Điều này cho thấy A380 vẫn có lợi thế tại những thị trường đặc thù, nơi nhu cầu hành khách đủ lớn để các hãng khai thác hiệu quả sức chứa của máy bay trên các đường bay trục.

Biểu tượng của một kỷ nguyên đang khép lại

Sự trỗi dậy và suy giảm của A380 phản ánh sự thay đổi trong mô hình khai thác của ngành hàng không.

Khi ra mắt, A380 đại diện cho xu hướng phát triển các siêu máy bay, có khả năng tập trung hàng trăm hành khách trên những đường bay quốc tế có nhu cầu cao. Tuy nhiên, thị trường sau đó chuyển hướng sang các dòng máy bay nhỏ hơn, tiết kiệm nhiên liệu và linh hoạt hơn.

Các hãng hàng không ngày càng ưu tiên hiệu quả nhiên liệu, chi phí khai thác, khả năng mở đường bay trực tiếp và tính linh hoạt. Boeing 787 và Airbus A350 đáp ứng tốt hơn những yêu cầu này, qua đó làm giảm lợi thế kinh tế của A380.

Vì vậy, thách thức của A380 không nằm ở kích thước hay công nghệ, mà ở sự không còn phù hợp với mô hình khai thác đang phổ biến trong ngành hàng không.

Từ biểu tượng của tương lai, A380 đang dần trở thành dấu ấn của một giai đoạn hàng không chú trọng những máy bay cỡ rất lớn.

Dù Emirates có thể duy trì A380 đến những năm 2040, nhiều hãng hàng không khác dự kiến tiếp tục thu hẹp đội bay trong thập niên 2030. Khi đó, hình ảnh chiếc máy bay hai tầng khổng lồ trên các sân bay quốc tế sẽ ngày càng trở nên hiếm gặp.

Trung Kiên