Giao hàng bằng drone đang bứt tốc mạnh mẽ cỡ nào?

Amazon mở rộng giao hàng bằng drone

Nhà bán lẻ hàng đầu thế giới, Amazon đang đẩy nhanh kế hoạch thương mại hóa dịch vụ giao hàng bằng máy bay không người lái (drone), với mục tiêu mở rộng Prime Air tới hàng trăm thành phố và thị trấn tại Mỹ vào cuối năm 2026.

Amazon hiện vận hành dịch vụ Prime Air tại 11 địa điểm ở Mỹ, trong đó có Papillion, Nebraska và Ruskin, Florida. Công ty dự kiến mở rộng tới Syracuse, New York, khu vực Cleveland và nhiều địa phương khác.

Một trung tâm giao hàng bằng drone có thể phục vụ nhiều thị trấn trong bán kính khoảng 7,5 dặm. Theo kế hoạch, mạng lưới mới có thể nâng phạm vi hoạt động của Prime Air lên khoảng 500 địa điểm.

Đây là bước tiến đáng kể so với năm 2013, khi nhà sáng lập Jeff Bezos lần đầu giới thiệu ý tưởng sử dụng drone để giao hàng và dự đoán dịch vụ có thể được triển khai trong vòng 4-5 năm. Trên thực tế, quá trình thương mại hóa kéo dài hơn một thập kỷ do Amazon phải giải quyết hàng loạt vấn đề về công nghệ, an toàn và quy định.

Prime Air cũng đã trải qua nhiều lần thay đổi thiết kế. Các mẫu drone trước đây phải hạ cánh để thả hàng, trong khi mẫu MK30 hiện nay có thể bay lơ lửng cách mặt đất vài mét và thả kiện hàng xuống vị trí được xác định trước.

Khách hàng thông thường trả 4,99 USD cho một lần giao hàng bằng drone, trong khi thành viên Prime được giảm 2 USD. Phí được miễn đối với đơn hàng từ 50 USD trở lên.

Động thái này của Amazon diễn ra trong bối cảnh thị trường giao hàng bằng drone được dự báo tăng trưởng nhanh. Theo dữ liệu thị trường được cung cấp bởi Fortune Business Insights, quy mô thị trường giao hàng bằng drone toàn cầu đạt khoảng 3,47 tỷ USD năm 2025, dự kiến tăng lên 5,06 tỷ USD năm 2026 và đạt 20,98 tỷ USD vào năm 2034, tương ứng tốc độ tăng trưởng kép hàng năm khoảng 19,45%.

Trong đó, Bắc Mỹ hiện là thị trường lớn nhất, chiếm 35,47% thị phần, với doanh thu 1,23 tỷ USD, và dự kiến ​​sẽ đạt 1,79 tỷ USD vào năm 2026. Châu Á - Thái Bình Dương đứng tiếp theo với 28,92% khi đạt doanh thu 1 tỷ USD, dự kiến ​​tăng lên 1,48 tỷ USD vào năm 2026.

Trong khi châu Âu chiếm 23,6% khi tạo ra doanh thu khoảng 0,82 tỷ USD vào năm 2025 và dự kiến ​​đạt 1,19 tỷ USD vào năm 2026. Phần còn lại của thế giới đóng góp 12,02% vào thị trường toàn cầu năm 2025, với giá trị 0,42 tỷ USD, và dự kiến ​​đạt 0,61 tỷ USD vào năm 2026.

Sự phát triển của thương mại điện tử là một trong những động lực quan trọng nhất. Khi người tiêu dùng ngày càng kỳ vọng giao hàng nhanh hơn, drone có thể giải quyết một phần bài toán giao hàng chặng cuối bằng cách tránh tắc nghẽn giao thông và rút ngắn thời gian vận chuyển.

Những tiến bộ về pin, khả năng tự hành, cảm biến và trí tuệ nhân tạo (AI) đang giúp drone có thể hoạt động chính xác hơn trong môi trường phức tạp.

Mỹ dẫn đầu cũng thử thách nhất

Bắc Mỹ đang giữ vị trí dẫn đầu thị trường nhờ sự phát triển nhanh của thương mại điện tử, nhu cầu giao hàng chặng cuối và sự hiện diện của nhiều doanh nghiệp công nghệ drone.

Tại Mỹ, Amazon không phải doanh nghiệp duy nhất theo đuổi mô hình này. Những cái tên như Zipline; Matternet; United Parcel Service of America, Inc; Wing Aviation LLC; Flytrex Inc; Elroy Air; Joby Aviation và nhiều công ty khác đang phát triển các mô hình giao hàng bằng drone cho bán lẻ, thực phẩm và y tế.

DroneUp từng được FAA phê duyệt hoạt động giao hàng ngoài tầm nhìn trực tiếp vào tháng 1/2024, mở ra khả năng mở rộng quy mô khai thác thương mại.

Tuy nhiên, việc được cơ quan hàng không liên bang cho phép không đồng nghĩa drone có thể lập tức hoạt động tại mọi địa phương. Amazon vẫn phải xin phê duyệt tại từng cộng đồng, trong nhiều trường hợp còn cần thông qua các cuộc họp quy hoạch, lấy ý kiến cư dân và đáp ứng yêu cầu về tiếng ồn, an toàn và không phận.

Tại Nampa, Idaho, đại diện Amazon từng phải trả lời hàng loạt câu hỏi của người dân về tiếng ồn, an toàn, hậu cần và tác động tới chim chóc trước khi hội đồng địa phương nhất trí cho phép triển khai.

Những phản ứng tương tự cũng xuất hiện tại Richardson, Texas, nơi một cư dân phản ánh tiếng drone bay phía trên gây ảnh hưởng đến sự yên tĩnh của khu dân cư.

Điều này cho thấy bài toán lớn nhất của giao hàng bằng drone hiện không chỉ nằm ở công nghệ mà còn ở mức độ chấp nhận của cộng đồng.

Châu Á - Thái Bình Dương nổi lên nhanh

Bắc Mỹ hiện dẫn đầu nhưng châu Á - Thái Bình Dương đang trở thành một trong những khu vực tăng trưởng đáng chú ý nhất.

Khu vực này đạt doanh thu khoảng 1 tỷ USD năm 2025, chiếm 28,92% thị trường toàn cầu và dự kiến tăng lên 1,48 tỷ USD năm 2026.

Trung Quốc, Nhật Bản và Ấn Độ là những thị trường quan trọng nhờ quy mô thương mại điện tử lớn, đô thị hóa nhanh và sự hỗ trợ ngày càng tăng từ chính phủ.

Trong năm 2026, quy mô thị trường Trung Quốc được dự báo đạt khoảng 780 triệu USD, Ấn Độ 240 triệu USD và Nhật Bản 170 triệu USD.

Từ tháng 7/2026, kinh tế hàng không tầm thấp của Trung Quốc bước sang giai đoạn phát triển mới khi Luật Hàng không Dân dụng sửa đổi chính thức có hiệu lực, lần đầu tiên đưa lĩnh vực này vào khuôn khổ pháp luật quốc gia.

Số liệu công bố tại Hội nghị Phát triển Chất lượng cao Ngành Kinh tế Tầm thấp đã diễn ra tại Bắc Kinh ngày 28/5/2026, với chủ đề: “Khai phóng Không phận, Hội tụ Sức mạnh”, cho thấy quy mô đội bay không người lái đăng ký của Trung Quốc đã đạt 3,28 triệu chiếc trong năm 2025, tăng 20% so với năm trước. Tổng thời gian bay đạt 45,3 triệu giờ, tăng gần 70%.

Cuối tháng 7/2026, Triển lãm Kinh tế Hàng không Tầm thấp Quốc tế 2026 tại Thượng Hải quy tụ 452 nhà triển lãm, 570 máy bay và giới thiệu 65 sản phẩm, công nghệ mới.

Theo ông Wang Fan, Phó giám đốc Văn phòng Nghiên cứu Khoa học, Công nghệ và Tiêu chuẩn thuộc Viện Nghiên cứu CCID, trong ba năm qua, hàng không tầm thấp lần lượt được xác định là "động lực tăng trưởng mới", "ngành công nghiệp mới nổi" và "ngành công nghiệp trụ cột mới nổi" trong các báo cáo công tác của Chính phủ Trung Quốc.

Điều này cho thấy lĩnh vực này đang chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang hình thành một ngành kinh tế quy mô lớn.

Dữ liệu của Cục Hàng không Dân dụng Trung Quốc (CAAC) cũng cho thấy quy mô kinh tế hàng không tầm thấp của nước này dự kiến đạt 1.500 tỷ nhân dân tệ (hơn 222 triệu USD) trong năm 2025, với gần 40.000 nhà khai thác máy bay không người lái và dự báo tăng lên 3.500 tỷ nhân dân tệ vào năm 2035. Công nghệ cốt lõi của ngành cũng đang chuyển từ vị thế "đi theo" sang "dẫn đầu có chọn lọc".

Quá trình thương mại hóa đang diễn ra rõ nét tại nhiều trung tâm kinh tế. Các khu vực Đồng bằng sông Dương Tử, Đồng bằng sông Châu Giang và Thành Đô - Trùng Khánh đã hình thành các chuỗi công nghiệp tương đối hoàn chỉnh.

Thâm Quyến là một trong những ví dụ nổi bật. Thành phố này vượt mốc 1 triệu chuyến bay drone chở hàng trong năm 2025, với 310 tuyến vận chuyển hàng hóa và 8 hành lang logistics xuyên thành phố.

Trong khi đó, kế hoạch phát triển cụm công nghiệp được Thượng Hải công bố đầu năm 2026 đặt mục tiêu đưa thành phố trở thành "thủ đô máy bay không người lái cất, hạ cánh thẳng đứng bằng điện của thế giới".

Châu Âu cũng duy trì vị thế đáng kể với quy mô thị trường khoảng 820 triệu USD năm 2025, tương đương 23,6% toàn cầu. Anh và Đức là hai thị trường lớn, trong khi lĩnh vực y tế và dược phẩm tiếp tục là những ứng dụng quan trọng.

AI sẽ quyết định khả năng mở rộng

Một trong những yếu tố quan trọng nhất đối với tương lai của giao hàng bằng drone là AI và khả năng tự hành.

Drone thương mại không thể được mở rộng theo mô hình mỗi chiếc đều cần một người điều khiển trực tiếp. Để đạt hiệu quả kinh tế, hệ thống phải có khả năng tự động xác định đường bay, tránh chướng ngại vật, phản ứng với thời tiết và giao hàng mà không cần sự can thiệp liên tục của con người.

AI có thể giúp drone phân tích điều kiện không phận, giao thông và thời tiết theo thời gian thực, đồng thời tối ưu hóa tuyến đường và lịch giao hàng.

Khi số lượng drone tăng lên hàng nghìn hoặc hàng chục nghìn chiếc, những năng lực này sẽ trở thành điều kiện quyết định để doanh nghiệp kiểm soát chi phí và bảo đảm an toàn.

Trong khi đó, Amazon đang tham gia một thị trường ngày càng đông đối thủ. Các doanh nghiệp đáng chú ý gồm Zipline, Wing, Matternet, Manna, Flytrex, Wingcopter, Swoop Aero, Elroy Air và Joby Aviation.

Zipline là một trong những doanh nghiệp có quy mô hoạt động đáng chú ý nhất. Đến tháng 4/2024, công ty đã hoàn thành 1 triệu lượt giao hàng thương mại bằng drone, với hơn 70 triệu dặm bay tự hành thương mại tại bốn châu lục và hơn 10 triệu sản phẩm được vận chuyển.

Điểm đáng chú ý là thị trường không còn chỉ là cuộc cạnh tranh giữa các công ty bán lẻ. Các doanh nghiệp công nghệ drone đang xây dựng hạ tầng và nền tảng có thể phục vụ nhiều ngành, từ thương mại điện tử, y tế đến thực phẩm và logistics.

An toàn và quyền riêng tư vẫn là rào cản

Tuy vậy, các vụ tai nạn là một trong những yếu tố có thể làm chậm quá trình mở rộng.

Drone của Amazon từng liên quan đến một số sự cố, trong đó có vụ hai chiếc va chạm với một cần cẩu tại ngoại ô Arizona hồi tháng 10/2025; vụ việc vẫn đang được Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia Mỹ điều tra.

Bên cạnh nguy cơ rơi hoặc va chạm, camera và cảm biến trên drone cũng làm dấy lên lo ngại về quyền riêng tư. Amazon cho biết camera trên Prime Air chỉ phục vụ mục đích điều hướng, nhưng việc drone bay trực tiếp trên khu dân cư vẫn có thể tạo ra phản ứng trái chiều.

Vì vậy, quá trình phổ cập drone tại Mỹ sẽ phụ thuộc đáng kể vào khả năng xây dựng các tiêu chuẩn rõ ràng về hành lang bay, độ cao, khoảng cách an toàn, quản lý dữ liệu và trách nhiệm khi xảy ra sự cố.

Trong khi đó, tại Trung Quốc khi số lượng chuyến bay tăng nhanh, an toàn đang trở thành ưu tiên hàng đầu của cơ quan quản lý. Tháng 5/2026, Cục Hàng không Dân dụng Trung Quốc (CAAC) thành lập Cục An toàn Bay ở Độ cao Thấp, qua đó tăng cường quản lý toàn bộ chuỗi hoạt động, từ quy hoạch và quản lý không phận đến chứng nhận đủ điều kiện bay và giám sát thị trường.

Quá trình triển khai hiện được định hướng theo nguyên tắc "ba ưu tiên". Đó là hàng hóa trước hành khách, không phận tách biệt trước không phận tích hợp và hoạt động ở khu vực ngoại ô trước khi mở rộng vào đô thị. Cách tiếp cận này nhằm từng bước kiểm chứng công nghệ, hoàn thiện tiêu chuẩn an toàn và giảm rủi ro trước khi mở rộng quy mô.

Việc đồng thời hoàn thiện khung pháp lý, hạ tầng không phận, công nghệ và tiêu chuẩn an toàn đang tạo nền tảng để Trung Quốc chuyển kinh tế hàng không tầm thấp từ một lĩnh vực thử nghiệm thành một ngành công nghiệp thương mại quy mô lớn.

Từ hàng hóa khẩn cấp đến đồ ăn và hàng tiêu dùng

Nếu giai đoạn đầu drone chủ yếu phục vụ các mặt hàng có giá trị cao hoặc cần giao gấp như thuốc và vật tư y tế, phạm vi ứng dụng đang nhanh chóng mở rộng sang bán lẻ, thực phẩm và các nhu yếu phẩm.

Giao đồ ăn là một trong những lĩnh vực có tiềm năng lớn. Drone có thể bỏ qua tình trạng ùn tắc, rút ngắn quãng đường giao hàng và đưa đồ ăn trực tiếp tới khách hàng.

Tháng 6/2025, DoorDash hợp tác với Flytrex triển khai giao đồ ăn bằng drone tại một số khu vực ở Little Elm và Frisco thuộc vùng đô thị Dallas-Fort Worth. Khách hàng có thể đặt món từ hàng chục nhà hàng và nhận hàng thông qua đội drone tự hành.

Amazon, Walmart và Zipline cũng đang mở rộng nghiên cứu và triển khai các mô hình giao hàng cho hàng tiêu dùng.

Trong lĩnh vực y tế, drone đã chứng minh khả năng hoạt động ở những khu vực mà giao hàng truyền thống gặp nhiều hạn chế. Tại Australia, hơn 3.000 kiện hàng từng được giao bằng drone, trong khi các cơ sở y tế vùng sâu tại Ghana cũng đã nhận vật tư y tế bằng phương thức này.

Ở Ấn Độ, Skye Air Mobility năm 2024 ký 7 hợp đồng với các cơ sở y tế, trong đó có AIIMS Jodhpur và AIIMS Rajkot, để triển khai drone vận chuyển vật tư y tế.

Trung Kiên